Μιά επίσκεψη στο εικονογραφείο του Βατοπαιδίου.

Σε μιά επίσκεψή μου στη μονή Βατοπαιδίου είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ και το εικονογραφείο. Εκεί οι εικονογράφοι ειδικεύονται στο αγιογραφικό ύφος της δυναστείας των Κομνηνών του 12 αιώνος, της δυναστείας των Παλαιολόγων καθώς και των Μακεδονικών και Κρητικών εικονογραφικών τύπων, δηλαδή όλων των τύπων μεταξύ του 12ου και του 16ου αιώνος. Οι πατέρες έχουν επίσης τελειοποιήσει την τέχνη της πιστής αντιγραφής αρχετύπων εικόνων και ιερών κειμηλίων.

Οι εικόνες της μονής Βατοπαιδίου εικονογραφούνται προσεκτικά σε χρυσόφυλλο που στυλβώνεται μέχρι να γυαλίσει. Τα χρώματα αναμιγνύονται σχολαστικά ώστε να συμπληρώνουν το ένα το άλλο με όμορφο τρόπο. Οι μοναχοί εργάζονται σκληρά για να παραδώσουν κάτι μοναδικά ωραίο αλλα κυρίως πνευματικό.

Η Βυζαντινή τέχνη έχει δύσκολο ύφος που χρειάζεται υπομονή, επιμονή και προσωπική πειθαρχία. Η αφοσίωση και η αγιότητα των εικονογράφων αποτυπώνεται στις εικόνες γιατί δεν ζωγραφίζονται με αδιαφορία ή με κάποια επιφανειακή θρησκευτικότητα αλλά κατασκευάζονται στο πλαίσιο αδιάλειπτης προσευχής και λατρείας που προσφέρεται στο Θεό. Οι μοναχοί εργάζονται με σιωπή και ταπείνωση, με απλοτητα και προσευχή χωρίς να έχουν οποιεσδηποτε κοσμικές φιλοδοξίες αναγνώρισης τους ως ‘καλλιτεχνών’. Οι εικονογραφίες δεν είναι κοσμικά έργα αλλά εκφράζουν και αντικατοπτρίζουν την ψυχική διάθεση των αγιογράφων: ευχάριστη, ταπεινή και προθυμη.

Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι καμιά εικόνα δεν φέρει την υπογραφή του εικονογράφου. Φυσικά αυτό δεν είναι από μόνο του αξιόμεμπτο. Ωστόσο μόνο το γεγονός ότι αυτά τα έργα παραμένουν ανώνυμα σε καιρούς εγωιστικούς και εγωκεντρικούς, λέει πολλά.

Οι μοναστηριακές εικόνες διατηρούν την παράδοση και αντικατοπτρίζουν τη χάρη του Θεού. Είναι γεμάτες από δεξιότητα και πνευματικό πλούτο. Παρουσιάζουν το υπερφυσικό και το αληθινά πνευματικό, και βοηθούν κάποιον να προσεγγίσει το θείο ώστε να τον ελκύσει η προσευχή. Ας μεταφέρουμε εδώ τα λόγια του εικονογράφου και μυστη της αληθινής ορθόδοξης παράδοσης, Φώτη Κόντογλου, για την εικονογραφία στην Ορθόδοξη Εκκλησία:

« Η εικονογραφία είναι μιά θεία και λειτουργική τέχνη όπως όλες τις εκκλησιαστικές τέχνες που έχουν ένα πνευματικό σκοπό. Δεν προσπαθούν να διακοσμήσουν την εκκλησία με πίνακες για να ευχαριστήσουν το μάτι των πιστών, ούτε να αγγίξουν τ’ αυτιά τους με μουσική, αλλά να τους αναγάγουν στον μυστικό κόσμο της πίστης μέσω της πνευματικής οδού που έχει ως οροθέσια: την υμνογραφία, την ψαλτική, την εικονογραφία κλπ. Ολα μαζί διαμορφώνουν τον μυστικό παράδεισο με την πνευματική του ευωδία στις καρδίες των ανθρώπων… Γι αυτό η Ανατολική τέχνη γίνεται υπόμνημα του θεικού κόσμου..»

«Η εικονογραφία στην Ανατολική Εκκκλησία παρουσιάζει αγίους και άγια γεγονότα. .. Ο εικονογράφος έχει πνευματικό έργο και εξασκεί λειτούργημα όπως του ιερέα… Η εικόνα έχει θεολογικό νόημα… Εικονογραφείται με τέτοιο τρόπο ώστε να αναγάγει κάποιον προς την ευώδη ζωή της Βασιλείας του Θεού… Σε τέτοιες εικόνες τα προσωπα παρουσιάζονται στην αιωνιότητα…»

Για περισσότερες πληροφορίες η για παραγγελίες εικόνων παρακαλούμε απευθύνεστε στο εικονογραφείο στη ηλεκτρονική διεύθυνση: [email protected] .