Προσκυνήματα-Οδοιπορικά

Το πανηγύρι των Αγίων Αποστόλων (29 & 30 Ιουνίου)

30 Ιουνίου 2010

Το πανηγύρι των Αγίων Αποστόλων (29 & 30 Ιουνίου)

Ο ναός των Αγίων Αποστόλων χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 10ου αιώνα,  βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά της Αρχαίας Αγοράς και είναι ο μοναδικός σωζόμενος μέχρι σήμερα ναός μέσα στον αρχαιολογικό χώρο.

Πρόκειται για μεσο-βυζαντινό ναό μεγάλης ιστορικής αξίας, τον πρώτο του επονομαζόμενου Αθηναϊκού ρυθμού. Είναι σημαντικό μνημείο για τη μετέπειτα εξέλιξη της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, επειδή αποτελεί επιτυχή συνδυασμό απλού τετρακίονου και σταυροειδούς εγγεγραμμένου κτιρίου. Η δομή του ναού αποτελείται από έναν τετρακίονο σταυροειδές χώρο που καλύπτεται από τρούλο. Οι τέσσερις άκρες του σταυρού καταλήγουν σε ημικυκλικές κόγχες. Μεταξύ των κογχών υπάρχει ίσος αριθμός μικρότερων κογχών, οι οποίες δίνουν μία αίσθηση ενότητας στο εσωτερικό του ναού. Η προσθήκη του νάρθηκα στον κυρίως ναό είναι επίσης καινοτόμος καθώς η δυτική κόγχη του ναού και οι δύο μικρότερες σε κάθε πλευρά ενώνονταν με τον νάρθηκα, ο οποίος έχει το σχήμα του γράμματος Π.

Το εσωτερικό σχήμα του ναού πιθανότατα υποδηλώνει πως αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως Βαπτιστήριο. Σε αυτό συνηγορεί και η μαρμάρινη κολυμβήθρα με τον ανάγλυφο πλεκτό σταυρό, η οποία βρέθηκε στο χώρο του ναού και σήμερα κοσμεί το προαύλιο του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας.

Η οδός Αγίων Αποστόλων πριν τις ανασκαφές (1931)

Νοτιότερα του Βαπτιστηρίου από τον 9ο ήδη αιώνα υπήρχε ο ναός της Υπαπαντής, καθώς και ένας βυζαντινός οικισμός ο οποίος αναπτύχθηκε εκεί την ίδια εποχή. Γύρω στο 1000 μ.Χ. το Βαπτιστήριο τροποποιήθηκε σε σταυροειδή ναό, με την προσθήκη τρούλου ο οποίος στηρίζεται σε 4 κίονες με ρωμαϊκά κιονόκρανα, και με την επέκταση δυτικά επιμήκους νάρθηκα.

Ο ναός των Αγίων Αποστόλων πριν την αφαίρεση των νεώτερων παρεμβάσεων (1952)

Το 1877 ο ναός επισκευάστηκε και επεκτάθηκε δυτικά. Στις 12 Φεβρουαρίου 1954 αποφασίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού να κατεδαφιστούν όλες οι νεώτερες οικοδομικές παρεμβάσεις που είχαν γίνει στο σπουδαίο αυτό μνημείο και στις 3 Σεπτεμβρίου 1956 ολοκληρώθηκε η αναστήλωση και η επιστροφή του στην αρχική του μορφή του ναού των Αγίων Αποστόλων. Όσες από τις παλαιές τοιχογραφίες του ναού ήταν σε καλή κατάσταση συντηρήθηκαν, ενώ μεταφέρθηκαν από το κοντινό ναϋδριο του Αγ. Σπυρίδωνος τοιχογραφίες του 17ου αι. οι οποίες εντοιχίστηκαν στο νάρθηκα της εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων.

Το εκκλησάκι του Αγίου Σπυρίδωνος

Τοιχογραφίες των Αγ. Σπυρίδωνος & Αντωνίου (17ος αι.) από το ναό του Αγ. Σπυρίδωνος

Ο εντοιχισμός των τοιχογραφιών από το ναό του Αγ. Σπυρίδωνος στο νάρθηκα του ναού των Αγ. Αποστόλων (1955)

Η εκκλησία των αγίων Αποστόλων αποτελούσε ζωντανή ενορία ως το 1931 οπότε οι ανασκαφές στην Αρχαία Αγορά οδήγησαν στην κατάργηση του οικισμού της Βλασσαρούς και των γύρω συνοικιών (ευρύτερη περιοχή σημερινής Αρχαίας Αγοράς).  Το όνομα Σολάκη πιθανώς αναφέρεται στην επιφανή οικογένεια του Σολάκη, της οποίας η κατοικία γειτνίαζε με το ναό των Αγίων Αποστόλων και φέρεται να χρηματοδότησε τμήμα των μεταγενέστερων εργασιών αναστύλωσης του ναού.  Σήμερα η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων είναι χαρακτηρισμένη ως προστατευόμενο βυζαντινό μνημείο και λειτουργείται μία φορά κάθε χρόνο, την ημέρα της σύναξης των 12 Αποστόλων, 30 Ιουνίου.

Το εσωτερικό του ναού των Αγίων Αποστόλων το 1954

Το εσωτερικό του ναού των Αγίων Αποστόλων σήμερα

Το πανηγύρι της Υπαπαντής (η εκκλησία της Υπαπαντής είχε ήδη κατεδαφιστεί) στο ναό των Αγ. Αποστόλων το 1957

Ο ναός των Αγίων Αποστόλων το 1890

Ο ναός των Αγίων Αποστόλων σήμερα

Ελάτε, λοιπόν, να ξαναζωντανέψουμε το σημαντικό αυτό βυζαντινό μνημείο της Αθήνας και για δύο μέρες να γίνει και πάλι χώρος λατρείας και προσευχής, όπως του αρμόζει.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΟΡΤΗΣ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΡΙΤΗ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ, 18.00 – 20.00 μ.μ. (ναός Αγίων Αποστόλων)

Πανηγυρικός Εσπερινός, Ακολουθία της Λιτής & Λιτάνευση των ιερών λειψάνων εντός της Αρχαίας Αγοράς

ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ, 07.00 – 10.00 π.μ. (ναός Αγίων Αποστόλων)

Όρθρος εορτής & Αρχιερατική Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών & πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου

ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ, 19.00 – 20.30 μ.μ.

Μεθεόρτιος Εσπερινός & Παράκληση στους Αγίους Αποστόλους στο ναό του Αγίου Φιλίππου

Κατά τη διάρκεια όλων των εορταστικών ακολουθιών, θα εκτίθενται προς προσκύνηση τεμάχια των ιερών λειψάνων των Αγίων Αποστόλων Πέτρου, Θωμά και Φιλίππου.

Πηγή: http://stavrodromi.wordpress.com/2010/06/25/το-πανηγύρι-των-αγίων-αποστόλων-29-30-ιου/