Η Πάρος του Σπύρου Παπαλουκά επιστρέφει στο φως 78 χρόνια μετά

Μια σπάνια ευκαιρία να δούμε συγκεντρωμένη μια ιδιαίτερη στιγμή στην πορεία ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της ελληνικής τέχνης του 20ού αιώνα — αλλά και να ανακαλύψουμε την Πάρο μιας άλλης εποχής δίνει η έκθεση «Η Πάρος του Σπύρου Παπαλουκά με τη ματιά ενός συλλέκτη» που παρουσιάζεται στο Δημοτικό Χώρο Τεχνών Παροικίας από τον Δήμο της Πάρου.

Ο σπουδαίος Ελληνας ζωγράφος Σπύρος Παπαλουκάς ( Δεσφίνα Παρνασσίδας 1892 – Αθήνα 1957), πρόδρομος της Γενιάς του ’30 βρέθηκε στην Πάρο το καλοκαίρι του 1948. Δεν αναζητούσε τη μνημειακή Ελλάδα. Δεν αναζητούσε κάτι το εντυπωσιακό, αλλά το φως. Μπροστά του βρίσκει ένα κυκλαδίτικο νησί πολύ διαφορετικό από τη σημερινή Πάρο: ψαρόβαρκες, θάλασσα, λιτά γεωμετρικά σπίτια, το εκτυφλωτικό φως του Αιγαίου. Αυτά γίνονται το μοτίβο του και η αφετηρία για μια σειρά έργων, στα οποία ο Παπαλουκάς απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την περιγραφική αναπαράσταση και πλησιάζει την αφαίρεση.

Εβδομήντα οκτώ χρόνια μετά η Πάρος του Σπύρου Παπαλουκά επιστρέφει στο φως. Μια ξεχωριστή έκθεση του αυτοτελούς Τμήματος Πολιτισμού Εικαστικών και Σύγχρονων Τεχνών του Δήμου Πάρου φέρνει ξανά στο νησί έργα που δημιούργησε ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος το καλοκαίρι του 1948. Ο Δήμος Πάρου παρουσιάζει στον Δημοτικό Χώρο Τεχνών Παροικίας την έκθεση «Η Πάρος του Σπύρου Παπαλουκά με τη ματιά ενός συλλέκτη», με έργα από ιδιωτική συλλογή που επικεντρώνονται αποκλειστικά στην παριανή δημιουργική περίοδο του καλλιτέχνη.

Όπως επισημαίνει η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια εκθέσεων Χριστίνα Πετρηνού στο κείμενό της για τον κατάλογο της έκθεσης, ο μοντερνισμός του Παπαλουκά εκφράζεται τόσο μέσα από την επιλογή λιτών, καθημερινών θεμάτων όσο και μέσα από τη ζωγραφική του γλώσσα. Οι επιρροές του γαλλικού μοντερνισμού μετασχηματίζονται τελικά σε κάτι βαθιά προσωπικό.

Η Μαρία Γ. Μόσχου, εξετάζοντας οκτώ έργα που δημιουργήθηκαν στην Πάρο το 1948, αναφέρει ότι σε μικρού μεγέθους επιφάνειες ο Παπαλουκάς αποδίδει την απεραντοσύνη του φυσικού χώρου και το άπειρο του φωτός με ελάχιστα μέσα εξαϋλώνοντας τη στερεότητα του φυσικού περιβάλλοντος.

Κι όπως σημειώνει ο Παύλος Θανόπουλος, που σχεδίασε την έκθεση:

«Οι δημιουργίες του Σπύρου Παπαλουκά μετουσιώνουν τα διδάγματα των μεταϊμπρεσιονιστικών τάσεων και του φωβισμού μέσα από τις καταβολές της βυζαντινής του μαθητείας, κατακτώντας έτσι μια νέα διάσταση στην απόδοση του φωτός, του χρώματος και, κατ’ επέκταση, του ελληνικού τοπίου. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα φανερό στα έργα από το καλοκαίρι του 1948, που ο Παπαλουκάς πέρασε στην Πάρο· έργα που, θαρρώ, αποτελούν σταθμό στην αναζήτηση της αλήθειας της ελληνικής φύσης. Το να δουλεύει κανείς μια έκθεση με έργα που, κατά κάποιον τρόπο, επιστρέφουν στον τόπο της γέννησής τους αποτελεί ξεχωριστή τιμή και χαρά — και ταυτόχρονα έναν σημαντικό σταθμό στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Πάρου».

Η ματιά του συλλέκτη

Τα έργα δεν προέρχονται από μια αναδρομική παρουσίαση του συνόλου της δημιουργίας του Παπαλουκά. Προέρχονται από μία ιδιωτική συλλογή και έχουν επιλεγεί ώστε να φωτίσουν ειδικά την περίοδο της Πάρου. Έτσι, η έκθεση γίνεται ταυτόχρονα ένα βλέμμα πάνω στον καλλιτέχνη και ένα βλέμμα πάνω στην ίδια την πράξη της συλλογής: στο πώς οι επιλογές ενός συλλέκτη μπορούν, όταν τοποθετηθούν η μία δίπλα στην άλλη, να ανασυνθέσουν ένα ολόκληρο δημιουργικό κεφάλαιο.

Η έκθεση συνοδεύεται από ειδική έκδοση-κατάλογο, στην οποία παρουσιάζονται τα έργα μαζί με κείμενα που φωτίζουν την παριανή περίοδο του Παπαλουκά, τη σχέση του με τον μοντερνισμό, τη σταδιακή πορεία του προς την αφαίρεση και, κυρίως, τον καθοριστικό ρόλο του φωτός στη ζωγραφική του.

Συντελεστές της έκθεσης

Ιδέα και πρωτοβουλία: Άννα Κάγκανη

Σχεδιασμός έκθεσης: Παύλος Θανόπουλος

Γραφιστικές εφαρμογές: Ντόρα Πικιώνη

Μελέτη φωτισμού: Μαρία Γοζαδίνου

Κείμενα και επιστημονική συμβολή: Μαίρη Μιχαηλίδου, Χριστίνα Πετρηνού, Δρ. Μαρία Μόσχου, Ελίζα Πολυχρονιάδου

Σχεδιασμός καταλόγου: Ντεϊάνα Νικολάεβα

Διοργάνωση: Δήμος Πάρου Χώρος: Δημοτικός Χώρος Τεχνών Παροικίας ΄Εως 7 Οκτωβρίου 2026 Ώρες λειτουργίας:19:00-22:00

Πληροφορίες: 22843 60 167

Στη φωτογραφία του Δημήτρη Βλάικου είναι το έργο του Σπύρου Παπαλουκά «Βάρκα στην Πάρο».

 

ekirikas.com