Τέλος τα social media για παιδιά που γεννήθηκαν μετά το 2013 – Πώς θα λειτουργεί ο κόφτης

Το νομοσχέδιο θα ψηφιστεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου και η Ελλάδα θα γίνει η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που αποκτά τέτοια ρύθμιση

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή η απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος. Στην παρουσίαση του νέου πλαισίου συμμετέχουν ακόμα οι υπουργοί Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου.

Το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να ψηφιστεί την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου στη Βουλή και προβλέπει περιορισμούς στη χρήση πλατφορμών όπως το Facebook, το TikTok και το X, με στόχο την προστασία των ανηλίκων από εθιστικούς αλγορίθμους και την υπερβολική έκθεση σε περιεχόμενο των social media.

«Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρώτος χτύπησε το καμπανάκι για θέσπιση προστατευτικού πλαισίου από επιθετικούς αλγορίθμους που κάνουν κατάχρηση της ευαλωτότητας των παιδιών μας ως προς την αυτορρύθμιση του χρόνου που περνούν στα social media» είπε αρχικά ο κ. Σκέρτσος θυμίζοντας ότι «έκτοτε λειτούργησε το Kids Wallet, έγιναν παρεμβάσεις προς την πρόεδρο της Κομισιόν για πιο ευρωπαικό πλαίσιο κανονιστικού χαρακτήρα με αποτέλεσμα τον Σεπτέμβριο να γίνει η σχετική ανακοίνωση».

Η κεντρική πρόβλεψη του νομοσχεδίου αφορά την απαγόρευση πρόσβασης στις πλατφόρμες των social media (Facebook, TikTok, X κ.α. και κυρίως όσα χρησιμοποιούν εθιστικό αλγόριθμο με “βομβαρδισμό” βίντεο) για παιδιά κάτω των 15 ετών.

• Οι κύριες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου
• Θέσπιση ηλικιακού ορίου στα 15 έτη
• Υποχρέωση επαλήθευσης ηλικίας
• Συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο
• Το νομοσχέδιο εναρμονίζεται πλήρως με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο
• Ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού εποπτείας
• Έναρξη εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2027

«Ήρθε η ώρα να ασχοληθούμε το ζήτημα του εν δυνάμει ψηφιακού εθισμού. Δεν σημαίνει ότι de facto όποιος χρησιμοποιεί social media θα εθιστεί, ωστόσο υπάρχουν επιστημονικές έρευνες που συντείνουν στο ότι τουλάχιστον ένα στα 4 παιδιά διατρέχει κίνδυνο έκθεσης σε επιβλαβές περιεχόμενο, εκφοβισμό μέσω διαδικτύου και έκθεση σε χρήση που δεν συνάδει με τα παιδιά. Είμαστε θετικοί προς τη χρήση της τεχνολογίας για την εκπαίδευση, την ενημέρωση, την ψυχαγωγία, ωστόσο θεωρούμε ότι πρέπει να μπει πλαίσιο ρύθμισης. Να πάμε από την ατομική ευθύνη γονεών και παιδιών, στην εταιρική ευθύνη, την κρατική ρύθμιση» πρόσθεσε ο κ. Σκέρτσος.

Το Kids Wallet και η ευθύνη των πλατφορμών
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η υποχρεωτική επαλήθευση της ηλικίας, με αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, όπως το Kids Wallet. Όπως εξήγησε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, οι πλατφόρμες θα πρέπει να χρησιμοποιούν μηχανισμούς επιβεβαίωσης όταν δεν μπορούν να διαπιστώσουν με ασφάλεια την ηλικία ενός χρήστη.

Το Kids Wallet δεν διαβιβάζει στις πλατφόρμες την ημερομηνία γέννησης του χρήστη, αλλά ένα ψηφιακό σήμα που επιβεβαιώνει αν βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο. Στόχος είναι να περιοριστεί η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, χωρίς να υπονομεύεται η αξιοπιστία της διαδικασίας.

Όπως ανέφερε ο κ. Παπαστεργίου, όταν μία πλατφόρμα δεν είναι βέβαιη για την ηλικία του χρήστη, θα μπορεί να εμφανίζει κωδικό QR, τον οποίο ο χρήστης θα σαρώνει μέσω του Kids Wallet ή του Gov.gr Wallet, προκειμένου να ολοκληρωθεί η επαλήθευση.

Ο υπουργός σημείωσε ότι το βάρος μεταφέρεται, πλέον, στις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες θα πρέπει να διασφαλίζουν την τήρηση του ηλικιακού περιορισμού, αντί να επαφίεται αποκλειστικά στους γονείς η χρήση εφαρμογών γονικού ελέγχου.

Στις τεχνικές προκλήσεις περιλαμβάνεται και η πιθανότητα παράκαμψης των περιορισμών μέσω VPN, δηλαδή υπηρεσιών που μπορούν να εμφανίζουν διαφορετική χώρα σύνδεσης. Σύμφωνα με τον υπουργό, εξετάζεται η αξιοποίηση πρόσθετων ενδείξεων, όπως η χρήση ελληνικού αριθμού κινητού τηλεφώνου, η γλώσσα του προγράμματος περιήγησης και η διεύθυνση IP, ώστε να εντοπίζονται περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται περαιτέρω έλεγχος.

Ποιες πλατφόρμες αφορά η ρύθμιση
Όπως διευκρίνισε ο κ. Παπαστεργίου, στο επίκεντρο βρίσκονται αρχικά το Instagram, το Facebook και το TikTok, ενώ ο κατάλογος των υπηρεσιών που θα υπάγονται στη ρύθμιση δεν είναι οριστικός και αναμένεται να εξελίσσεται.

Η κυβέρνηση τονίζει ότι η παρέμβαση αφορά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και όχι συνολικά τη χρήση του διαδικτύου ή της τεχνολογίας. Στόχος είναι να περιοριστεί η έκθεση των παιδιών σε επιβλαβές περιεχόμενο και πρακτικές που ενδέχεται να ενισχύουν την υπερβολική χρήση, χωρίς να αποκλείονται από τις ψηφιακές υπηρεσίες που είναι αναγκαίες για την επικοινωνία, την εκπαίδευση και την καθημερινότητά τους.

Η εφαρμογή της ρύθμισης θα βασίζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), ενώ για τις παραβάσεις προβλέπεται η ενεργοποίηση των μηχανισμών εποπτείας και κυρώσεων που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Όπως επεσήμανε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τα πρόστιμα βάσει του DSA μπορεί να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών μίας πλατφόρμας.

Άκης Σκέρτσος: Από την ατομική ευθύνη στην ευθύνη των εταιρειών

Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, υποστήριξε ότι η παρέμβαση αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός πλαισίου κανόνων για τις εταιρείες τεχνολογίας, ώστε η προστασία των παιδιών να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις κάθε οικογένειας.

Όπως υπογράμμισε, οι πλατφόρμες συγκεντρώνουν δεδομένα για τις προτιμήσεις και τη συμπεριφορά των χρηστών και χρησιμοποιούν αλγορίθμους για την εξατομίκευση του περιεχομένου που προβάλλουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η πρακτική δημιουργεί ιδιαίτερους κινδύνους για τους ανηλίκους, καθώς ακόμη δεν έχουν αναπτύξει πλήρως την ικανότητα αυτορρύθμισης.

Ο κ. Σκέρτσος ανέφερε ότι η αυτορρύθμιση των εταιρειών δεν επαρκεί και τόνισε την ανάγκη κρατικής παρέμβασης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα, σημείωσε ότι η πρωτοβουλία δεν στρέφεται κατά της τεχνολογίας, η οποία παραμένει σημαντική για την εκπαίδευση, την ενημέρωση, την ψυχαγωγία και την κοινωνικοποίηση των παιδιών.

Όσον αφορά την ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος, υποστήριξε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να αποτελέσει την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που προχωρά σε αντίστοιχη νομοθετική παρέμβαση. Επεσήμανε, επίσης, ότι το ελληνικό σχέδιο διαμορφώθηκε έπειτα από διαβουλεύσεις με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, με στόχο τη συμβατότητά του με το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.

Άδωνις Γεωργιάδης: Ανησυχητικά τα στοιχεία για την υπερβολική χρήση

Στην επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των παιδιών εστίασε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, επικαλούμενος στοιχεία ερευνών για τη χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών από εφήβους.

Όπως υπογράμμισε, περισσότεροι από τους μισούς μαθητές γυμνασίου και λυκείου ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε ηλικία 10 έως 12 ετών, ενώ ένας στους τέσσερις δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 23% των 15χρονων αισθάνεται νευρικότητα ή ανασφάλεια όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του.

Ο υπουργός αναφέρθηκε, επίσης, σε στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία το 17% των παιδιών ηλικίας 11 έως 15 ετών έχει υποστεί διαδικτυακή παρενόχληση, ενώ ένας στους πέντε 15χρονους παραμελεί άλλες δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός και τα χόμπι, εξαιτίας της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Ο κ. Γεωργιάδης σημείωσε ότι ο ψηφιακός εθισμός δεν αφορά αποκλειστικά τους ανηλίκους, αλλά μπορεί να επηρεάσει και τους ενηλίκους, τονίζοντας, ωστόσο, ότι στις μικρές ηλικίες οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και των κοινωνικών σχέσεων.

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι έχει ξεκινήσει, μέσω του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων και με αξιοποίηση πόρων του ΕΣΠΑ, πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού. Όπως επεσήμανε, έχει δημιουργηθεί και η τηλεφωνική γραμμή 1145, στην οποία μπορούν να απευθύνονται παιδιά, γονείς και ενήλικες για ζητήματα ψηφιακού εθισμού και εξαρτήσεων.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και τα επόμενα βήματα
Οι τρεις υπουργοί παρουσίασαν τη νομοθετική πρωτοβουλία ως συνέχεια των μέτρων που ήδη έχουν ληφθεί για την προστασία των ανηλίκων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία και η ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων για την ασφάλεια των παιδιών.

Ο κ. Σκέρτσος αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο, με αφετηρία την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2024, καθώς και στις πρωτοβουλίες της ελληνικής κυβέρνησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Από την πλευρά του, ο κ. Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα στηρίζεται στο ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ αναφέρθηκε και στις υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την προστασία των ανηλίκων, οι οποίες αναμένεται να συμπληρώσουν το υφιστάμενο πλαίσιο.

Η εφαρμογή του μέτρου από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα αποτελέσει το επόμενο στάδιο της κυβερνητικής παρέμβασης, με την αποτελεσματικότητά του να εξαρτάται από την αξιοπιστία των μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας, τη συμμόρφωση των πλατφορμών και τη συνεργασία των γονέων.

ΦΩΤΟ – ΟΡΕΣΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ / ΑΠΕ-ΜΠΕ

ipaideia.gr