Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Αγιορείτες Μικρασιάτες ηγούμενοι του αιώνα μας* Ο πρώτος γνωστός άγιος του Αγίου Όρους, που έρχεται από την αγιότεκνη Ανατολή, είναι ο όσιος Ευθύμιος ο Νέος († 898), που γεννήθηκε στην περιοχή της Άγκυρας το 823 και ηγήθηκε συνοδείας μοναχών στον ιερό Άθωνα. Ο όσιος Βλάσιος († 909/912) ήταν από το Αμόριο Μ. Ασίας και στον Άθωνα ιδρύει μονύδριο κι αποκτά μαθητές. Ο μέγας κοινοβιάρχης Αθανάσιος ο Αθωνίτης (1001/1004), ο ιδρυτής και διοργανωτής της περίφημης Μ. Λαύρας (963), γεννήθηκε στην Τραπεζούντα κι ερχόμενος στο Άγιον Όρος έφερε μαζί του το πνεύμα του ασκητικού μικρασιατικού μοναχισμού. Ο λαμπρός ηγούμενος της μονής των Ιβήρων όσιος Ευθύμιος ο Ίβηρ († 1028) ήλθε από τον Όλυμπο της Βιθυνίας στο Άγιον Όρος μαζί με τον όσιο Αθανάσιο των ...

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ή αλλιώς El Greco (=ο Έλληνας) από τους κυριότερους εκπροσώπους του μανιερισμού έζησε και ασχολήθηκε με τις εικαστικές τέχνες και κυρίως με τη ζωγραφική κατά τον 16ο με αρχές του 17ου αι. Μέχρι τότε επικρατούσε ο κλασικισμός στην τέχνη με τους κανόνες αρμονίας και συμμετρίας. Μανιερισμός, Μπαρόκ και Ροκοκό συνυπάρχουν σε μια περίοδο κοινωνικής ρευστότητας. Οι εκφραστές του Μανιερισμού διατηρούν τα κλασσικά πρότυπα του κάλλους και προσθέτουν το ονειρικό-υπερρεαλιστικό στοιχείο. Οι μανιεριστές ακολουθούν την «οφιοειδή μορφή» (S) στις μορφές που απεικονίζουν, απαλλαγμένη από γεωμετρικά σχήματα. Οι αναλογίες παύουν να υφίστανται και πλέον χρησιμοποιούνται προς χάριν μετατροπών, για πρακτικούς λόγους αποτύπωσης του χώρου. Ο Δομήνικος γεννήθηκε στην Κάντια (σημερινό Ηράκλειο) της Κρήτης πιθανόν το 1541. Ο ίδιος και η οικογένειά ...

Το ατομικό δικαίωμα ως δικαίωμα του ανθρώπου έναντι του κράτους οφείλει την εμφάνισή του στη θρησκευτική μεταρρύθμιση, στην οποία εκτός από την προβολή της πολιτικής και θρησκευτικής ταυτότητας της κοινότητας, εμφανίζεται και η απαίτηση των πουριτανών για «ιδιωτικοποίηση» της θρησκείας. Η απαίτηση για θρησκευτική ελευθερία αποτελεί την πρώτη ιστορική καταβολή των ατομικών δικαιωμάτων. Συνεχίζουμε τη δημοσίευση με τη μορφή σειράς άρθρων της εργασίας "ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ: ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΑΠΟΔΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ" του θεολόγου Παναγιώτη Πολυχρονόπουλου. Η ιστορική εξέλιξη της κατοχύρωσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ξεκίνησε στην Αγγλία το 1215 με την υπογραφή της Magna Charta libertatum από το βασιλιά Ιωάννη τον Ακτήμονα, ενός εγγράφου το οποίο επιβεβαίωνε τα παραδοσιακά ...

Φιλοσοφία και ησυχασμός ορισμένες φορές χρησιμοποιούν την ίδια γλώσσα, αλλά παραπέμπουν σε άλλα περιεχόμενα. Για παράδειγμα: διαφέρουν ριζικά η μοναχική ξενιτεία, η αποταγή και η απροσπάθεια από την διάρρηξη των σχέσεών σου με τους συνανθρώπους σου(δυσώδες), όταν ζεις μέσα στον κόσμο. Διαφέρει ριζικά η αυτοπαράδοση στο Χριστό(το ευώδες)  από την αυτοπαράδοση στη λογική σου(δυσώδες), η εκκοπή της ιδίας βουλήσεώς σου από τη βούληση για δύναμη(δυσώδες). Είναι άλλης υφής η ησυχαστική πτωχεία (ευώδες), που τελεί  σε συνεχή συμμαχία με το Άκτιστο και άλλης η χαϊντεγγεριανή «μέριμνα» (Sorge), ένα υπαρξιακό ιδίωμα, που αποκαλύπτεται ως ανήκον στη χρονικότητα του Dasein. Όπως, εξάλλου, άλλης υφής είναι  και οι αγωνιώδεις μέριμνες  της καθημερινότητας, οι ανθρώπινες ανάγκες και οι κοινωνικές προστριβές, δηλαδή ό, τι ονομάζουμε αντικειμενική πραγματικότητα ...

Το Σάββατο 31 Μαΐου 2014 πραγματοποιήθηκε Ημερίδα με θέμα: «Τό συναμφότερον: Θεολογία καί φιλοσοφία ἐν πολιτείᾳ» του Συλλόγου Μεταπτυχιακών Φοιτητών και Υποψηφίων Διδακτόρων του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, «Απόστολος Ιάσων ο Θεσσαλονικεύς» προς τιμήν του Πολιτειολόγου και Συγγραφέα κ. Κώστα Ζουράρι. Την εκδήλωση άνοιξε ο χαιρετισμός του Συλλόγου με μία σύντομη παρουσίαση του προσώπου και του έργου του τιμώμενου, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι ο Κώστας Ζουράρις μαζί με τον Παναγιώτατο Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ.κ. Άνθιμο είναι οι μόνοι που εξακολουθούν να θεωρούν ότι το όνομα της Μακεδονίας είναι αδιαπραγμάτευτο. Στη συνέχεια ακολούθησε, ο χαιρετισμός του εκπροσώπου της Ι. Μ. Θεσσαλονίκης πανοσιολογιότατου πρωτοσυγκέλου κ. Στεφάνου Tόλιου, ο οποίος τόνισε την αξία της Ορθόδοξης Παράδοσης, που ανιχνεύουμε και στο έργο του Κώστα Ζουράρι, λέγοντας ...

Ήταν Μεγάλη Τρίτη του 1982 όταν έφτασα για πρώτη φορά στο Άγιον Όρος, όπου με οδήγησε το πατρικό χέρι μαζί με τον αδελφό μου με πρώτο σταθμό τη Σιμωνόπετρα. Στο δέος και την έκπληξη του καινούργιου κόσμου που θα ξετυλίγονταν από τη στιγμή εκείνη της παιδικής μας ηλικίας έως σήμερα, ήλθε να προστεθεί το ζεστό αίσθημα του αγιορείτικου καλωσορίσματος συνοδευόμενο από το καθιερωμένο κέρασμα στο αρχονταρίκι. Μία ψηλή καλογερική σιλουέτα κινήθηκε προς το μέρος μας και μας υποδέχθηκε σαν να μας γνώριζε από χρόνια. Φυσιογνωμία λόγια, ευγενικό χαμόγελο, φωνή ζεστή, άρθρωση πεντακάθαρη. Το απόγευμα μας προσκάλεσε για ξενάγηση έξω από τη Μονή, στο σπήλαιο του Αγίου Σίμωνος. Εκεί για πρώτη φορά ακούσαμε πως χτίστηκε ένα μοναστήρι με απευθείας εντολή της Παναγίας. ...

Ο π. Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης μιλάει για το πώς πρέπει να είναι η ζωή του ανθρώπου που ζει μέσα στην Εκκλησία.   %audio% %audio1%

Ο έκτος μήνας του χρόνου πήρε το όνομά του από τη σύζυγο του Δία, την Ήρα, η οποία στα λατινικά ονομαζόταν Juno. Το θερινό ηλιοστάσιο, η αρχή του καλοκαιριού, είναι το φαινόμενο που χαρακτηρίζει το μήνα από την πλευρά της αστρονομίας, ενώ από την πλευρά της παράδοσης ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η γενέθλια εορτή του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου. Σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας ο Ιούνιος έχει τη δική του ξεχωριστή ονομασία. Στα Γρεβενά αναφέρεται ως Κερασάρης και στον Πόντο ως Κερασινός επειδή ωριμάζουν τα κεράσια, ενώ λόγω του «ερινασμού» ή «ορνιασμού» (τεχνητή γονιμοποίηση με ορνούς ή καρπούς άγριας συκιάς) των ήμερων σύκων ονομάζεται Ορνιαστής στην Άνδρο, Ρινιστής στην Πάρο και Απαρνιαστής σε διάφορα άλλα μέρη. Είναι όμως κυρίως γνωστός ως Θεριστής: «Αρχές του ...

Φθάσαμε και στον μήνα Ιούνιο, που ο λαός μας τον ονομάζει Θεριστή. Καταλαβαίνετε γιατί. Αυτόν τον μήνα θερίζονται τα χωράφια, όπου έχουν ωριμάσει πια τα δημητριακά. Οι παραστάσεις που τον συμβολίζουν έχουν σχέση με την εργασία του θερισμού, όπως αυτή που φαίνεται στο παρακάτω γλυπτό. Παλιότερα, αυτός ο μήνας σηματοδοτούσε την έξοδο των αγροτών στα χωράφια, όπου ο θερισμός κρατούσε όλον τον μήνα. Τα στάχυα συλλέγονταν σε δεμάτια και στη συνέχεια μεταφέρονταν στο αλώνι, όπου γίνονταν ο διαχωρισμός του άχυρου από τον καρπό. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Η εργασία που απαιτούσε δύο μήνες περίπου γίνεται σε λίγες μέρες – ή και ώρες ακόμη – με τις τεράστιες σύγχρονες θεριζοαλωνιστικές μηχανές. Στις εικόνες φαίνονται οι δύο εποχές. Ο μήνας αυτός πήρε το ...

Η βιοηθική αποτελεί τα τελευταία χρόνια την πιο προβεβλημένη ίσως εξειδίκευση της ηθικής επιστήμης. Η επιστημολογική διεύρυνση του κλάδου της, την οποία εισήγαγε η γερμανική και γενικότερα ευρωπαϊκή τάση, δημιούργησε νέα δεδομένα. Η βιοηθική δεν ταυτίζεται πια αποκλειστικά με τη βιοϊατρική ηθική, όπως κατ’ αρχήν την ήθελε η αμερικανική «σχολή». Περιλαμβάνει όλο το φάσμα της ηθικής προβληματικής των επιστημών υγείας, και μέσα σε αυτές και την προληπτική ιατρική. Η προληπτική ιατρική γνωρίζει ημέρες άνθισης και ενδιαφέροντος στις μέρες μας. Ωστόσο σπάνια μπορεί να τη δει κανείς στα επιστημονικά περιοδικά με βιοηθική θεματολογία, όπου το ενδιαφέρον μονοπωλούν κυρίως εφαρμογές της παρεμβατικής και κλινικής ιατρικής. Η ηθική προβληματική όμως της προληπτικής ιατρικής υπάρχει και έχει αναπτυχθεί εδώ και αρκετά χρόνια και έχει ιδιάζοντα ...

Ο άνθρωπος σ’ αυτό τον κόσμο πρέπει να έχει ως σκοπό της ζωής του μόνο τον  ενάρετο βίο, να  ζει τη δικαιοσύνη και την αγιότητα του Χριστού. Η ψυχή αγιάζεται και φωτίζεται, όταν ασκεί τον εαυτό της, το σώμα της, τις  σκέψεις της, τα αισθήματά της και όλους της τους πόθους στις θείες εντολές. Ο καρπός αυτής της προσπάθειας είναι ζωή αιώνια. Η υποδούλωση και υποταγή του ανθρώπου στην αμαρτωλή ζωή οδηγεί στον πνευματικό θάνατο από τον οποίο δεν υπάρχει ανάσταση. Ο δρόμος της αγιότητας είναι η ομαλή κατάσταση της θεοειδούς ψυχής του ανθρώπου γι’ αυτό ο Κύριός μας δίνοντάς μας εντολή, απαιτεί από εμάς «να γίνετε άγιοι, γιατί και εγώ είμαι άγιος» (Α΄  Πέτρ. 1, 16) και «αυτό είναι ...

Αντελαμβάνετο ταχέως και απετύπωνε ευκόλως την νέα γνώση (βλ. ανωτέρω, «Τα πρώτα γράμματα»). «…Ό,τι βιβλίον ανέγνωθε κάθε επιστήμης ή λόγον ήκουεν άξιον μαθήσεως τον εσφράγιζεν εις το κρανίον του, δεν επρόφθανεν η γλώσσα να ειπή όσα ο νους εκατέβαζεν, τα ρητά της θείας Γραφής, των Αγίων τας εξηγήσεις τε και νοήματα, τους θείους Κανόνας των αγίων Αποστόλων, Συνόδων τε και Πατέρων, με τας εκδόσεις της τυπογραφίας και με τας σελίδας, τα δε χειρόγραφα το καθένα που το απάντησε. Έπαιρνε το μάθημα, εστέκετο εις ένα μέρος του σχολείου και το εθεωρούσε κατά μόνας, και μετά τούτο ευθύς έλεγε και την εξήγησιν, και, καθώς μας έλεγεν ατός του, υπεράνω της ώρας δεν εγίνετο ο κόπος του...». Όπως επίσης αναφέρει ο βιογράφος του μ. ...

Σήμερα εορτάζεται η μνήμη του αγίου Κωνσταντίνου του «εξ Αγαρηνών». Η άθληση και το μαρτύριο του αγίου Κωνσταντίνου είναι ένας ακόμα καρπός και μια μαρτυ­ρία, πως το Άγιο Πνεύμα μένει πάντα στην ’Εκκλησία. Οι Νεομάρτυρες συνεχίζουν τη σειρά και την παράδοση των αρχαίων Μαρτύρων της πίστης. Μετά την άλωση της Πόλης, στα πικρά χρόνια της τουρκοκρατίας, ένας μεγάλος αριθμός αγίων Μαρτύρων και Οσίων συνεχί­ζουν, και δεν θα πάψουν ποτέ, να δίνουν τη μαρτυρία της Ανάστασης του Ιησού Χριστού και να βεβαιώνουν την παρουσία του Αγίου Πνεύματος στην Εκκλησία. Ο άγιος νεομάρτυρας Κωνσταντίνος ήταν μουσουλ­μάνος και καταγόταν από ένα χωριό της Μυτιλήνης, λεγόμενο Ψηλομέτωπο. Οι αδελφοί του είχαν στη Σμύρ­νη ένα οπωροπωλείο κι ο Κωνσταντίνος, πιο μικρός απ’ όλους, πήγαινε τα ψώνια ...

• Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Αλβανία το Οικουμενικό Πατριαρχείο απέστειλε εκεί ως Έξαρχο τον Αναστάσιο (Γιαννoυλάτο), ενώ το 1992 τον εξέλεξε ως Αρχιεπίσκοπο Τιράνων και πάσης Αλβανίας. Μητροπολίτες προερχόμενοι από το Οικουμενικό Πατριαρχείο μετά του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου εξέλεξαν νέους Μητροπολίτες για την Εκκλησία της Αλβανίας. Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος με επιστολή του στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο επισημαίνει: «....αισθανόμεθα την ανάγκην να εκφράσωμεν... ευχαριστίας δια την ιστορικήν πρωτοβουλίαν της Υμετέρας Θειοτάτης Παναγιότητος προς ανασύστασιν της Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Αλβανίας ως και δια τας προσφάτους κανονικάς ενεργείας του Οικουμενικού Θρόνου προς οριστικήν επίλυσιν του χρονίζοντος θέματος της συγκροτήσεως της Ιεραρχίας της κατ᾽ Αλβανίαν Εκκλησίας». Η σχετική απάντηση του Πατριάρχου Βαρθολομαίου μεταξύ άλλων διαλαμβάνει: «...η Μήτηρ Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία, συμφώνως προς την ανατιθεμένην αυτήν υπό των ιερών κανόνων διακονίαν, ευρέθη ενώπιον της ιεράς επιταγής ...

Ο άγιος Νικηφόρος, ο πρώτος με το όνομα αυτό πα­τριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (806-815 μ.Χ.), υπήρξε γέν­νημα και θρέμμα της βασιλίδας των πόλεων, δηλαδή της Κωνσταντινουπόλεως. Γεννήθηκε κατά την εποχή της βασι­λείας του δυσσεβούς αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ε' του Κοπρωνύμου (741-775 μ.Χ.), και συγκεκριμένα κατά το έτος 758 μ.Χ. Οι γονείς του Θεόδωρος και Ευδοκία κατάγονταν από ευγενή και ονομαστή γενιά. Ο Θεόδωρος ήταν συντάκτης των βασιλικών προστα­γμάτων, και επομένως είχε σημαντικότατη θέση κοντά στον αυτοκράτορα. Κατηγορήθηκε όμως στον αυτοκράτορα ως προσκυνητής των θείων Εικόνων. Για το λόγο αυτό του καταξέσχισαν με ανελέητη μαστίγωση το σώμα και εν συν­εχεία τον εξόρισαν στο φοβερό φρούριο των Μυλάσων της Καρίας της Μικράς Ασίας. Μετά από κάμποσο χρονικό διάστημα ανακλήθηκε από την εξορία. Επειδή όμως δεν υποχώρησε ...