Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, αρχιμ. Εφραίμ, μίλησε στο Μέγα Συνοδικό της Μονής μετά το πέρας της πανηγυρικής και πατριαρχικής Θείας Λειτουργίας για τους εορτασμούς επί τη επετείω των 300 ετών από της κοιμήσεώς του Αγίου Γερασίμου Παλλαδά. Κυριακή 5/18 Μαΐου 2014   Μακαριώτατε Πάπα και Πατριάρχα, Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Μιλήτου κ. Απόστολε, εκπρόσωπε της Αυτού Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, Σεβασμιώτατε Αρχιεπίσκοπε Πέλλης κ. Φιλούμενε, εκπρόσωπε του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, Θεοφιλέστατε Επίσκοπε Λήδρας κ. Επιφάνιε, εκπρόσωπε της Εκκλησίας Κύπρου, Σεβασμιώτατοι Άγιοι Αρχιερείς, Άγιοι Καθηγούμενοι των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους και Σεβαστή Ιερά Κοινότης, Ελλογιμώτατε Κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Ωφελίμων Βιβλίων, Αγαπητοί εν Χριστώ Πατέρες και αδελφοί προσκυνητές, Ας δοξολογήσουμε και ας ευχαριστήσουμε την Κυρία Θεοτόκο και τον Άγιο Γεράσιμο Παλλαδά που η Χάρις του Αγίου Πνεύματος μας συνήγαγε επί τω αυτώ, εδώ στην ...

Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος απέστειλε στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπεδίου ακόλουθο πατριαρχικό χαιρετισμό με την ευκαιρία των εορταστικών εκδηλώσεων προς τιμήν του Αγίου Γερασίμου Παλλαδά. Φέτος στις την 15 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 300 χρόνια (1714-2014) από την κοίμηση του Αγίου. Oσιώτατοι o τε Ηγούμενος Αρχιμανδρίτης κύριος Eφραίμ και οι λοιποί Πατέρες της εν Αγίω Όρει Ιεράς Βασιλικής, Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής του Βατοπαιδίου, τέκνα εν Κυρίω αγαπητά της ημών Μετριότητος, χάρις είη τη υμών Οσιότητι και ειρήνη παρά Θεού, Χριστός Ανέστη! Η τιμή και μνήμη των Αγίων τυγχάνει πάντοτε ποθητή και άσπαστή υπό της Εκκλησίας και των πιστών, επικαλουμένων την πρεσβείαν και μεσιτείαν αυτών. προς τον Κύριον δι' ευστάθειαν και ευημερίαν εν τω καθ' ήμεραν βιω και κυρίως εις σωτηρίαν των ψυχών αυτών. ...

Ολοκληρώνουμε σήμερα τον κύκλο της δημοσίευσης της μελέτης του κ. Δ. Αβδελά, για τον τρόπο ανάγνωσης της θεολογίας του π. Γ. Φλωρόφσκυ από τη σύγχρονη θεολογία (προηγούμενη ανάρτηση: www.pemptousia.gr/?p=68566). Οι επιλογικές παρατηρήσεις του συγγραφέα αφορούν τη διαχρονικότητα και κανονικότητα του έργου του μεγάλου Ρώσου θεολόγου. Ο Π. Καλαϊτζίδης στο πρόσφατο άρθρο του για να δικαιολογήσει την άποψή του περί της ανανέωσης της παράδοσης και της συμπόρευσης της με τη μετανεωτερικότητα παραπέμπει στον Φλωρόφσκυ και τον παρουσιάζει αυτή τη φορά όχι ως ιδιότυπο ευνομιανιστή αλλά υποστηρικτή της εξέλιξης της παράδοσης χωρίς προϋποθέσεις. Βεβαίως για ακόμη μια φορά σφάλλει στο γεγονός ότι στο απόσπασμα που παραπέμπει από το έργο του ρώσου θεολόγου Το σώμα του ζώντος Χριστού αποκρύπτει (χάριν συντομίας;) εκείνα τα σημεία που ...

Το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης στα πλαίσια της PhotoBiennale, που γίνεται στις Βρυξέλλες, παρουσιάζει την έκθεση «Από το Α ως το Ω.  Φωτογραφικές εκδοχές του ελληνικού αλφαβήτου», σε επιμέλεια των: Αλεξάνδρας Αθανασιάδου και Βαγγέλη Ιωακειμίδη. IGNATIADIS, για την λέξη Ήλιος  24 εικόνες, 24 φωτογράφων, κάθε μία αντιστοιχεί στα 24 γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου, υπογραμμίζουν αξίες και σύμβολα, άρρηκτα συνδεδεμένα με τον ελληνικό πολιτισμό, από τις απαρχές του ως σήμερα. Η ελληνική ταυτότητα είναι δεμένη με τη γλώσσα. Έτσι  κάθε γράμμα εκπροσωπεί μία λέξη: π.χ. το Ν τη Ναυτιλία, με μακρά ελληνική παράδοση που είναι συνυφασμένη με το ελληνικό δαιμόνιο από τους αρχαιότατους χρόνους. Μερικές λέξεις είναι πιο αναγνωρίσιμες από άλλες, καθώς μεταγράφονται και στις ξένες γλώσσες σχεδόν ατόφιες, όπως οι λέξεις Όλυμπος, ή Τραγωδία. ...

Κάποτε ο Ναβουχοδονόσορ είδε ένα πολύ παράξενο όνειρο, που του προκάλεσε μεγάλη ταραχή. Όταν ξύπνησε δεν μπορούσε να θυμηθεί το όνειρο, η ταραχή όμως έμενε μέσα του. Μάταια προσπαθούσε να φέρει στη μνήμη του το όνειρο, για να αναζητήσει και την ερμηνεία του. Κάλεσε όλους τους σοφούς του βασιλείου του και ζήτησε, πράγμα παράλογο, να του βρουν τι είχε ονειρευτεί και να του το ερμηνεύσουν. Φυσικά αυτό δεν ήταν δυνατόν να συμβεί. Δεν υπήρχε άνθρωπος που θα μπορούσε να μαντέψει τι ονειρεύτηκε ο βασιλιάς. Εκείνος όμως συνέχισε τον παραλογισμό του και διέταξε να θανατωθούν οι μάντεις και οι σοφοί του βασιλείου του.  Όταν ο Δανιήλ άκουσε τη βασιλική απόφαση κάλεσε τους τρεις φίλους του, τον Ανανία, τον Μισαήλ και τον Αζαρία, ...

Σε σχετική συζήτησι και στο Αγιονόρος, περί επιστροφής των πολύπαθων μαρμάρων στην Ελλάδα και στον οικείο τους χώρο, προκληθείς ο εκεί μονάζων επίσκοπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Ροδοστόλου Χρυσόστομος, ο οποίος υπήρξε Σχολάρχης της Αθωνιάδος επί πολλά έτη, να 'πη κάτι, είπε:   «Μάλλον κανείς δεν ξέρει για ποσοστή φορά ακούσθηκαν και ακούονται ευμενείς δηλώσεις προσωπικοτήτων κύρους ή φήμης και γίνονται δέουσες και δίκαιες προτάσεις. Μη τρέφετε όμως φρούδες ελπίδες. Φύσει ψυχροί και λιθοκάρδιοι, ιδίως περί τα τοιαύτα, και οι σημερινοί «πολιτισμένοι» gentleman της Αγγλίας, θα αναισθητούν ες αεί, και όταν ακόμη ο κόσμος όλος φθάση να τους «'ξεφωνίζη» ως δόλιους «κληρονόμους» και ως αναίσχυντους κλεπταποδόχους του Sirbανδαληστού συμπατριώτου των εκείνου (Eλγίνου)». Ακολούθως προσεκόμισε το ακόλουθο σημείωμα με την παράκλησι, αν δεν είναι δύσκολο, ...

Ο Άγιος Γεράσιμος Β´ ο Παλλαδάς, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, που έζησε κατά τον 17ο αιώνα, είναι ένας από τους διαπρεπέστερους λόγιους ιεράρχες της περιόδου της τουρκοκρατίας, που  παρέμεινε σχεδόν στην «αφάνεια» για πολλά χρόνια, αν και διακρίθηκε για την αγιότητα και την ακτινοβολία της προσωπικότητάς του, καθώς και την  πολύπλευρη πνευματική του δραστηριότητα. Βιογραφία του αγίου Γερασίμου έγραψε εβδομήντα χρόνια μετά την κοίμησή του, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Γεράσιμος Γ’ ο Γημάρης (1783-1788). Γεννήθηκε στο χωριό Σκιλλούς της Κρήτης, τη σημερινή Καλλονή, μεταξύ των ετών 1625 και 1630. Πατέρας του ήταν ο Θεόδωρος Παλλαδάς πρωτοπρεσβύτερος στον Χάνδακα (Ηράκλειο) ονομαστός για την μόρφωση  και τη ρητορική του ικανότητα  και μητέρα του η Στυλιανή, το γένος Μαρά. Η οικογένειά του, από τον πατέρα του, ήταν λευιτική ...

Ο λόγος του Χριστού μετακίνησε την Σαμαρείτιδα σε άλλο επίπεδο. Φανέρωσε μπροστά της μια νέα δυνατότητα, που δεν προσδιορίζεται από την λογική αναγκαιότητα. Της άνοιξε την προοπτική κατακόρυφης θέασης και αναφοράς. Τότε η γυναίκα άφησε το βιοτικό πρόβλημα του νερού, ή ακριβέστερα το ξέχασε τελείως, όπως φαίνεται από την συνέχεια της αφηγήσεως, και ζήτησε να λύσει ένα άλλο πρόβλημα, να κορέσει μιαν άλλη δίψα, την μεταφυσική δίψα της. Λέει: «Κύριε, βλέπω ότι είσαι προφήτης. Οι πατέρες μας λάτρεψαν τον Θεό στο βουνό αυτό, ενώ εσείς λέτε ότι τα Ιεροσόλυμα είναι ο τόπος, που πρέπει να λατρεύεται ο Θεός». Και τότε δέχεται την μεγάλη αποκάλυψη: «Έρχεται ώρα, και ήδη ήρθε, που οι αληθινοί προσκυνητές θα λατρεύσουν τον Πατέρα «εν Πνεύματι και Αληθεία. ...

Μια από τις πρώτες αποφάσεις που πρέπει να λάβει ένας γονιός είναι πως θα ενημερώσει τα παιδιά του για την απώλεια. Συνήθως οι γονείς λένε την αλήθεια στα παιδιά. Χρειάζεται η ενημέρωση να γίνεται με τρόπο κατανοητό και ανάλογο με την ηλικία των παιδιών. Τα περισσότερα παιδιά θέλουν να πανε στην κηδεία και συμμετέχουν στις διαδικασίες και στα έθιμα. Τα πιο πολλά αναφέρουν ότι τους βοήθησε να αποδεχθούν τη απώλεια και ήταν ευχαριστημένοι που έλαβαν μέρος στην κηδεία. Όταν εξηγούμε στα μικρά παιδιά την έννοια του θανάτου δεν πρέπει να το συγκρίνουμε με τον ύπνο, γιατί μετά θα τους εντείνει το άγχος τις ώρες του ύπνου. Μια καλή εξήγηση περιλαμβάνει την εξήγηση ως διακοπή των σωματικών λειτουργιών. Μερικοί πενθούντες γονείς βοηθούνται ...

Βίος Αγίου Μάρτυρος Ηρακλείου και των συν αυτώ ετέρων 7 Μαρτύρων, Παυλίνου, Βενεδίμου, Πέτρου, Παύλου, Ανδρέα, Διονυσίου και Χριστίνης Πάντες οι ανωτέρω Άγιοι εμαρτύρησαν κατά τον 3ο μ.Χ. αιώνα, επί αυτοκράτορος Δεκίου. Ο Άγιος Ηράκλειος, καθώς και οι Άγιοι Παυλίνος και Βενέδιμος, ήσαν Αθηναίοι τη καταγωγή και εκήρρυτον τον λόγον του Ευαγγελίου παρακινούντες τους ασεβείς και τους ειδωλολάτρας να αποστραφώσι την ματαιότητα και την πλάνην των ειδώλων. Διό, συλληφθέντες παρεδόθησαν εις τον τοπικόν άρχοντα και αφού πρώτον εδάρησαν δυνατά και άλλας πολλάς τιμωρίας εδοκίμασαν, κατόπιν ερρίφθησαν εντός ανημμένης καμίνου, όπου, φυλαχθέντες αβλαβείς υπό της δυνάμεως του Θεού, τελευταίον απεκεφαλίσθησαν και ούτως έλαβον οι μακάριοι τους στεφάνους του Μαρτυρίου. Ο Άγιος Πέτρος κατήγετο εκ της πόλεως Λαμψάκου, οδηγηθείς δε προ του άρχοντος της Αβυδηνών ...

Η ολοκλήρωση του αφιερώματος στις Ομηρικές μητέρες μας οδηγεί αναπόφευκτα στην Παναγία. Η μορφή της Παναγίας εκφράζει για τον κάθε Χριστιανό και ιδιαίτερα τον ορθόδοξο, τη μητέρα που τον προστατεύει, τον περιβάλλει με την αγάπη της, μεσιτεύοντας στο θεό για το καλό όλων μας. Στην ψυχή και την καρδιά της μάνας όλα είναι μεγάλα. Μεγάλη είναι η αγάπη, μεγάλη η προφορά και η θυσία, μεγάλος και ο πόνος. Γιατί όπως πολύ σοφά καταθέτει ο Καζαντζάκης στο έργο του  «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται»: « Είσαι μάνα, και κατέχεις τι θα πει στεναγμός και πείνα και θάνατος× είσαι γυναίκα, και κατέχεις τι θα πει υπομονή και αγάπη» Και η μορφή αυτή της μητέρας, της γήινης, της καθημερινής, της φορτωμένης και φορτισμένης από προσωπικά, ανθρώπινα συναισθήματα, που προχωρά ...

Ο θάνατος είναι τελετουργικά ο έσχατος από τους σταθμούς του ανθρώπινου βίου. Αποτελεί την τελική διάβαση, το πέρασμα από την ύπαρξη στην ανυπαρξία, από το «μέσα » προς το «έξω », από τον κόσμο των ζωντανών στον κόσμο των νεκρών. Υπό αυτό το πρίσμα ενσωματώνει ένα πλήθος εθιμικών πρακτικών που συμβολοποιούν το γεγονός αυτό της μετάβασης. Οι πρακτικές αυτές συνδυάζουν στο εσωτερικό τους αφενός την οδύνη για τον αποχωρισμό του συγγενικού προσώπου και αφετέρου την πίστη σε μια άλλη ζωή. Παίζοντας στα μνήματα, Γυρομέρι Φιλιατών, 1978. Αθήνα, Μουσείο ΜπενάκηΦωτογραφικά Αρχεία (από: K. Μπαλάφας, Ήπειρος, Ποταμός, Αθήνα 2003, 164-165) Βασική μέριμνα για τον ετοιμοθάνατο ήταν η εξομολόγηση και η θεία κοινωνία την οποία λάμβανε από τον ιερέα. Ακολουθούσε ο τελετουργικός αποχωρισμός από τους συγγενείς ...

Η συνάντηση με τον Χριστό εκπλήσσει τον άνθρωπο. Και όταν ο άνθρωπος δεν εκπλήσσεται, πρέπει να διερωτηθεί, αν πράγματι συνάντησε τον Χριστό, αν αισθάνθηκε την αληθινή παρουσία του. Η έκπληξη αυτή δεν είναι ανεξήγητη, ούτε παράλογη, αλλά κατανοητή και λογική. Είναι κάτι που δημιουργείται από την συνάντηση του φυσικού με το υπερφυσικό, του σχετικού με το απόλυτο, του πρόσκαιρου με το αιώνιο. Όταν ο άνθρωπος που κυριαρχείται από τον φόβο του θανάτου συναντιέται με τον Κύριο της ζωής όταν το κτίσμα αντικρύζει τον κτίστη του, αναδύονται ασύμμετρες σχέσεις, δημιουργούνται απροσδόκητες εκπλήξεις. Και οι εκπλήξεις αυτές γίνονται συγκλονιστικότερες, όταν ο Κύριος ταπεινώνεται μπροστά στο κτίσμα, για να το υπηρετήσει. Οι εκπλήξεις μάλιστα εδώ δεν περιορίζονται στην φύση των πραγμάτων, αλλά επεκτείνονται και ...

Με αφορμή την συμπλήρωση 300 ετών (1714-2014) από την κοίμηση του αγίου Γερασίμου Παλλαδά, πατριάρχη Αλεξανδρείας, κυκλοφόρησε ο πρώτος τόμος των «Απάντων» του συγγραφικού του έργου. Πρόκειται για μία καλαίσθητη έκδοση 300 σελίδων, την οποία ανέλαβαν από κοινού η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους και ο «Σύλλογος προς διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων». Την έκδοση επιμελήθηκε η διδάκτωρ φιλολογίας Ελένη Χατζόγλου - Μπαλτά. Ο άγιος Γεράσιμος Παλλαδάς γεννήθηκε στην Κρήτη και σταδιοδρόμησε ως δάσκαλος και ιερωμένος σε πολλές περιοχές της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. Διετέλεσε μητροπολίτης Καστορίας και Αδριανουπόλεως και στην συνέχεια εξελέγη πατριάρχης Αλεξανδρείας, θέση στην οποία παρέμεινε επί είκοσι δύο συναπτά έτη. Διακρίθηκε για το ποιμαντικό και διοικητικό του έργο, ενώ αναδείχθηκε έξοχος ιεροκήρυκας και συγγραφέας. Ετελεύτησε οσιακώς στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου. Το συγγραφικό ...

Ελπίδα, αισιοδοξία και προσμονή δημιούργησε η είδηση του ανοίγματος του Ελληνικού σχολείου στην Ίμβρο. Ύστερα από πενήντα χρόνια σιγής, ξαναζωντάνεψε το σχολείο. Γέμισε παιδικές φωνές και χάρισε ελπίδες στην πολύπαθο Ίμβρο και τους κατοίκους της.  Ξανάδωσε ζωή σε μία ιστορική κοινότητα. Για να μην σβήσει όμως η φλόγα, χρειάζεται τη στήριξη όλων.  Και αυτήν την αποστολή την έχει αναλάβει η Ιμβριακή κοινότητα ανά τον κόσμο  Το Ελληνικό σχολείο στην Ίμβρο, είναι η «επιπλέον ελπίδα για το αύριο και το μέλλον της Ίμβρου» όπως έχει πει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. Στην Ίμβρο, φωτό 1 Αυτός είναι ο στόχος της εκδήλωσης που θα γίνει απόψε, Σάββατο, 17 Μαΐου, στις 20.30 μ.μ., στην αίθουσα συναυλιών του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».  Πρόκειται για το ρεσιτάλ ...

Είναι γνωστό ότι η διένεξη μεταξύ Ρώμης και Καρθαγένης αναφέρεται στη μεταξύ Κυπριανού Καρθαγένης και Στεφάνου Ρώμης (254-257 μ.Χ.) διαφωνία για τον αναβαπτισμό η μη των επιστρεφόντων στην Εκκλησία αιρετικών. Είναι δε γνωστό ότι η πολλαπλώς εκφρασθείσα γνώμη του Αγ. Κυπριανού Καρθαγένης για το θέμα αυτό και κατά την άνοιξη του 255 μ.Χ. σε Σύνοδο και σε άλλη Σύνοδο την άνοιξη του 256 μ.Χ., αλλά και στη Σύνοδο του Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους δεν έτυχαν ευρύτερης αποδοχής από την καθόλου Εκκλησία, δεδομένων των διακρίσεων στις οποίες προβαί-νουν μεταγενέστεροι κανόνες που προβαίνουν σε διακρίσεις των αιρετικών. Κάποιοι οφείλουν να αναβαπτίζωνται, κάποιοι γίνονται δεκτοί δια χρίσεως δια του Αγ. Μύρου και κάποιοι γίνονται δεκτοί και δια λιβέλλου. Εκτός όλων αυτών, η απολυτοποίηση μιας προσωπικής γνώμης ...

Αιώνες πολλούς οι άνθρωποι προσπαθούσαν να βρουν τρόπους για να ξεπεράσουν τα προβλήματα της στειρότητας χρησιμοποιώντας κάθε μέσο που είχαν στη διάθεσή τους. Συνεχίζοντας το αφιέρωμά μας στην παρεμβατική γονιμοποίηση εξετάζουμε τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται σήμερα για να βοηθηθούν τα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδί. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζουμε, σήμερα, την τεχνητή σπερματέγχυση, ενώ στο δεύτερο, που θα ακολουθήσει αύριο θα μιλήσουμε για την εξωσωματική γονιμοποίηση.  Οι προσπάθειες αυτές, αφού πέρασαν μέσα από ένα μακρύ και δύσκολο δρόμο, οδήγησαν τη σύγχρονη αναπαραγωγική ιατρική στην εφαρμογή μέσα σε οργανωμένες μονάδες μεθόδων, που έχουν ως αποτέλεσμα την κυοφορία και την τεκνοποίηση κατόπιν εργαστηριακής επεξεργασίας ωαρίων και σπερματοζωαρίων ή εμβρύων. Οι εν λόγω μέθοδοι είναι γνωστές με τον όρο «Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή» ή «παρεμβατική γονιμοποίηση». Επίσης, ...

Συγγενείς και συναιχμαλώτους και επισήμους μεταξύ των Αποστόλων ονομάζει ο πνευματοκίνητος απόστολος Παύλος τον Ανδρόνικον και την Ιουνίαν, οι οποίοι έγιναν απόστολοι Χριστού πριν απ’ αυτόν και στην επιστολή προς Ρωμαίους γράφει: «Ασπάσασθε Ανδρόνικον και Ιουνίαν τους συγ­γενείς μου και συναιχμαλώτους μου, οίτινες εισίν επίσημοι εν τοις αποστόλοις, οι και προ εμού γεγόνασιν εν Χριστώ» (Ρωμ. 16,7). Από την αρχή γεννήθηκε πρόβλημα, αν η αιτιατική «Ιουνίαν» δηλώνει άνδρα ή γυναίκα. Εκ των παλαιών ερμηνευτών ο Ωριγένης θεωρεί τον Ανδρόνι­κον και τον «Ιουνίαν» άνδρα ως «εξ Ιουδαίων Χριστιανούς». Οι αείμνηστοι καθηγηταί του Πανεπιστημίου, Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, Ν. Λούβαρης και Β. Ιωαννίδης, γράφουν ότι πρόκειται περί γυναικός. Εν τοιαύτη περιπτώσει, η Ιουνία, θα ήτο σύζυγος ή αδελφή του ’Ανδρονίκου. Αμφότεροι προσήλθαν ενωρίτερα του Παύλου εις ...