Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Το Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, οργανώνει στις 22-24 Μαΐου 2014 συνέδριο ιστορίας της αρχιτεκτονικής του 20ου και 21ου αιώνα. Το συνέδριο γίνεται στην ελληνική γλώσσα γιατί σκοπός είναι η ανάδειξη του έργου των Ελλήνων ιστορικών, θεωρητικών και κριτικών αρχιτεκτονικής που δραστηριοποιούνται στον τόπο μας ή στο εξωτερικό. Ένα συνέδριο ιστορίας της αρχιτεκτονικής θεωρούμε συνήθως ότι ασχολείται με την αρχιτεκτονική του απώτερου παρελθόντος, ενώ δεν έχουμε συνηθίσει ακόμη στην ιδέα ότι ο όρος «ιστορία» μπορεί να αφορά και την συγκυρία του παρόντος χρόνου. Αυτή ακριβώς είναι η πρωτοτυπία και το ενδιαφέρον του συνεδρίου, η ανίχνευση μιας πραγματικότητας που ξεκινά στις αρχές του 20ου αιώνα και έρχεται ως τις μέρες μας. Η ελληνική αρχιτεκτονική του 20ου αιώνα έχει αποτελέσει ...

Η απώλεια ενός αγαπημένου ατόμου είναι από τις πιο οδυνηρές εμπειρίες στην ζωή. Δυστυχώς δεν είναι σπάνιο φαινόμενο το πένθος να απασχολεί τα παιδιά. Ως πένθος αναφέρουμε τον αποχωρισμό ή την απομάκρυνση που αφήνει κάποιον καταπονημένο. Θρήνος είναι ο συναισθηματικός πόνος ή η αγωνία που αισθάνεται κάποιος μετά από τον θάνατο αγαπημένου του ατόμου. Σύμφωνα με το διαγνωστικό ψυχιατρικό εργαλείο DSM-IV δεν θεωρείται ψυχιατρική διαταραχή το φυσιολογικό πένθος. Η απώλεια ενός γονιού είναι ένα τραυματικό γεγονός που βάζει σε κίνδυνο την αίσθηση ασφαλείας και έχει μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Από μελέτες σε δυτικές χώρες έχει βρεθεί ότι το 4% των παιδιών χάνουν ένα γονιό μέχρι τα 15 τους έτη. Τα παιδιά που πενθούν αναφέρουν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση μειωμένο αυτοέλεγχο. Τα περισσότερα παιδίά τα καταφέρνουν καλά αλλά ...

Προσφώνηση Καθηγουμένου της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, Αρχιμανδρίτου Εφραίμ, κατά την υποδοχή του Μακαριωτάτου Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεοδώρου Β΄.  Παρασκευή 3 / 16 Μαΐου 2014 Μακαριώτατε Πάπα και Πατριάρχα, Χριστός Ανέστη! Με περισσή χαρά και συγκίνηση, Σας υποδεχόμεθα σήμερα στην Ιερά Μονή μας. Αιτία της επισκέψεώς Σας αυτής είναι ο κοινός Άγιος μεταξύ του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και της Μονής Βατοπαιδίου, ο Άγιος Γεράσιμος Παλλαδάς, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, του οποίου θα συνεορτάσουμε αυτές τις ημέρες τα 300 χρόνια από την κοίμησή του. Η θεία Πρόνοια έφερε έτσι τα πράγματα ώστε σήμερα, μετά από 10 χρόνια, να εκπληρώνεται και ο πόθος του μακαριστού προκατόχου Σας κυρού Πέτρου με την δική σας παρουσία στην Μονή μας. Το Σεπτό Οικουμενικό Πατριαρχείο και ειδικά ο Οικουμενικός ...

Ποιο περιεχόμενο αποκτά η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία; Πώς τα αντιλαμβάνονται οι σύγχρονες κοινωνικές επιστήμες; Πώς τοποθετείται έναντι αυτών η χριστιανική ανθρωπολογία; Σε αυτά τα ερωτήματα πρόκειται να απαντήσει το σημερινό απόσπασμα από την εργασία του κ. Χρυσόστομου Χατζηλάμπρου, που εξετάζει τις σχέσεις μεταξύ Απεργίας Πείνας και Νηστείας (προηγούμενο άρθρο: www.pemptousia.gr/?p=68110). 3.3   Δικαίωμα και πολυπολιτισμική κοινωνία Η ανθρώπινη κοινωνία ως πολύπλοκο φαινόμενο διαπλοκής και συνθετικής επιρροής παραγόντων και γεγονότων συνίσταται στο αποτέλεσμα της λογικής επεξεργασία και της συνειδητής ή ασυνείδητης δράσης των μελών της. Ιδιαίτερα σήμερα, εξαίρεται το γεγονός της πολυπολιτισμικότητας των σύγχρονων κοινωνιών, αν και δεν πρόκειται για ιστορικά νέο φαινόμενο. Η πολυπολιτισμικότητα αποτελεί ένα τεχνικό όρο που αποδίδει τη σύγχρονη αντίληψη σχέσεων και ένα νέο τρόπο ...

Οι Ομηρικές αρχετυπικές μάνες αποδεικνύουν πως στους αιώνες βαθιά για τον άνθρωπο Η ΜΗΤΕΡΑ είναι η αρχή και η συνέχεια, είναι το φως και η ελπίδα, είναι ό,τι πιο όμορφο, πιο τρυφερό, πιο γαλήνιο και ανιδιοτελές υπάρχει στη ζωή μας. Η επίκληση του ονόματος της και μόνο προκαλεί ρίγη συγκίνησης και ενεργοποιεί μυστικούς κώδικες επικοινωνίας με το παιδί της, όσα χρόνια κι αν περάσουν. Μάνα φωνάζει το παιδί όταν πρωτομιλήσει και τη μάνα πάλι επικαλείται ο ενήλικας για κάθε αγωνία και φροντίδα της ζωής του , αλλά και όταν αυτή δεν υπάρχει πια στο κύκλο της φθαρτής ζωής μας στη μάνα του προσεύχεται ο καθένας σ΄ αυτήν ανατρέχει προσπαθώντας από τη σκέψη της να αντλήσει κουράγιο και δύναμη για να συνεχίσει να ...

Δέκα ακριβώς έτη μετά από την ανάρρησή του στον Πατριαρχικό Θρόνο του Ευαγγελιστού Μάρκου, η οποία ακολούθησε το τραγικό γεγονός του θανάτου του προκατόχου του, ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρος Β' επισκέπτεται την Ι.Μ. Βατοπαιδίου. Η τιμητική αυτή επίσκεψη γίνεται με την ευκαιρία της συμπληρώσεως 300 ετών (1714-2014) από την Κοίμηση μιας μεγάλης προσωπικότητας της Ορθόδοξης παράδοσης, του αγ. Γερασίμου του Παλλαδά, ο οποίος συνέδεσε το βίο του με τις δύο αυτές εστίες της χριστιανικής πνευματικότητας. Ο Άγιος Γεράσιμος Β´ ο Παλλαδάς, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, που έζησε κατά τον 17ο αιώνα, είναι ένας από τους διαπρεπέστερους λόγιους ιεράρχες της περιόδου της τουρκοκρατίας, που  παρέμεινε σχεδόν στην «αφάνεια» για πολλά χρόνια, αν και διακρίθηκε για την αγιότητα και την ...

Θερμή υποδοχή επιφύλαξαν η Ιερά Επιστασία και οι αντιπρόσωποι των Ιερών Μονών, σύμφωνα με το αγιορείτικο τυπικό, στον Πάπα και Μακαριώτατο Πατριάρχη Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρο Β' που πραγματοποιεί επίσκεψη στο Άγιο Όρος. Η υποδοχή έγινε στις Καρυές.  Τελέστηκε δοξολογία στο Πρωτάτο  κατά την οποία ο  Πρωτεπιστάτης προσφώνησε τον Μακαριώτατο. Στην αντιφώνησή του ο Πατριάρχης αναφέρθηκε στους πνευματικούς δεσμούς του με το Άγιον Όρος και στην ευκαιρία που του δίνεται σήμερα να εκπληρώσει την επίσκεψη που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει ο πολύκλαυστος προκάτοχός του Πατριάρχης κυρός Πέτρος. Στο αρχονταρίκι της Ιεράς Κοινότητας, μετά το αγιορείτικο κέρασμα, προσφώνησε τον Πατριάρχη ο εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Μητροπολίτης Μιλήτου κ. Απόστολος, ο οποίος τόνισε την κανονική και πνευματική αναφορά του Αγίου Όρους  στα δίκαια ...

Μια ιδιαίτερα θλιβερή είδηση ήλθε να συγκλονίσει το χριστεπώνυμο πλήρωμα της ελληνικής Εκκλησίας, αν μη και των απανταχού Ορθοδόξων. Πρόκειται για την εις Κύριον αποδημία του σεπτού Ποιμένος της επαρχίας Ελασσώνος, του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κυρού Βασιλείου, στην ηλικία των 61 ετών. Ο εκλιπών Επίσκοπος κυρός Βασίλειος (Κολόκας) είχε γεννηθεί το 1953 στο Νησάκι των Ιωαννίνων και υπήρξε απόφοιτος της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής. Σπούδασε θεολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Διάκονος χειροτονήθηκε  το 1975 και Πρεσβύτερος το 1979. Διετέλεσε εφημέριος και προϊστάμενος του Ιερού Ναού Αγίου Θεράποντος Κ. Τούμπας, καθώς επίσης και Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίας Θεοδώρας της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης. Μητροπολίτης Ελασσώνος εξελέγη το 1995. Μετά την εγκατάστασή του αναδιοργάνωσε τη διοίκηση της Μητροπόλεως, ανακαίνισε το Μητροπολιτικό Οίκο καθώς και το Πνευματικό Κέντρο και ...

Ο Γέροντας Εφραίμ Φιλοθεΐτης περιγράφει σε ομιλία του την πρακτική μέθοδο της προσευχής, όπως τη δίδαξε ο Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής.   %audio%  

Ο όρος «δικαίωμα», ο οποίος συνιστά νομική έννοια - και επομένως αναφέρεται σε κανόνες δικαίου - αποτελεί προϊόν της ηθικής φιλοσοφίας του 17ου αιώνα. Δηλώνει τη δυνατότητα των ατόμων ή των ομάδων να ικανοποιούν τα συμφέροντά τους εντός της κοινωνίας στην οποία ζουν. Το δικαίωμα είναι η εξουσία ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων. Είναι εξουσία, η οποία απαιτεί την ικανοποίηση συγκεκριμένου ιδιωτικού (ατομικού) ή δημοσίου (συλλογικού) συμφέροντος. «Θεσμοθετημένη ως εξουσία ή απαίτηση είναι εξαναγκαστή κατά πάντων». Τα δικαιώματα θεμελιώνονται, είτε στην ιδιαίτερη κοινωνική και πολιτισμική πραγματικότητα κάθε ανθρώπινης κοινότητας, είτε στο φυσικό δίκαιο και την ανθρώπινη φύση. Συνεχίζουμε λοιπόν το αφιέρωμά μας στη σχέση της Ορθοδοξίας με τα δικαιώματα του ανθρώπου εξετάζοντας κάποιες βασικές έννοιες. Στην πρώτη περίπτωση πηγή του δικαιώματος ...

Δύο διαπρεπείς επιστήμονες, η γαλλίδα PASCALE ULTRÉ-GUÉRARD και η ελληνίδα ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΖΗ αξιοποιούν τη δορυφορική τηλεπισκόπιση και την υποθαλάσσια έρευνα για να εμβαθύνουν στα μυστικά των σεισμών και να τα παρουσιάσουν στο κοινό, τη Δευτέρα, 19 Μαΐου 2014 και ώρα 19:30, στο Ίδρυμα Ευγενίδου. Η εκδήλωση εντάσσεται στο φεστιβάλ «ΓεωΣυναντήσεις 2014» το οποίο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του πολιτιστικού προγράμματος Ελλάς Γαλλία Συμμαχία 2014. Ένας κύκλος 6 ομιλιών με τίτλο «Νερό, Αέρας, Γη, Φωτιά: παρατηρώντας τον πλανήτη» και άξονα τα 4 πρωταρχικά στοιχεία του αρχαιοελληνικού κόσμου, θα προβάλει τα Ευρωπαϊκά προγράμματα παρατήρησης (διαστημικής, υποβρύχιας, επίγειας, υπόγειας) της Γης, στα οποία συμμετέχουν Ελληνικές και Γαλλικές ερευνητικές ομάδες καθώς και επιφανείς Γάλλοι επιστήμονες, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ «ΓεωΣυναντήσεις 2014». Η πέμπτη από τις 6 ομιλίες ...

Η πολυπληθέστερη ήπειρος του πλανήτη μας έχει και τις μεγαλύτερες πόλεις. Οι πόλεις αυτές είναι κυρίως οι πρωτεύουσες των κρατών της. Όπως είπαμε, όταν είδαμε τις πρωτεύουσες της Ευρώπης, και οι μεγάλες αυτές πόλεις είναι χτισμένες είτε δίπλα στη θάλασσα είτε στις όχθες ποταμών, κατά μήκος και πλάτος των οποίων έχουν επεκταθεί. Καθώς η ήπειρος είναι απέραντη και συγκεντρώνει περίπου τους μισούς κατοίκους του πλανήτη, είναι φυσικό να έχουν αναπτυχθεί διάφοροι πολιτισμοί και οι πόλεις να έχουν ανάλογη μορφή. Η πολιτιστική ταυτότητα κάθε περιοχής έχει σχέση με την ιστορία αλλά και το θρήσκευμα που επικρατεί. Έτσι, στη Μέση Ανατολή είναι εμφανής ο αραβικός πολιτισμός ενώ στην Άπω Ανατολή ο σινικός πολιτισμός είναι αυτός που διακρίνεται ευκολότερα.             Πολλές πρωτεύουσες έχουν πληθυσμό πολλών εκατομμυρίων ...

(Εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ένα ακόμη διήγημα του Παπαδιαμάντη αποδεικνύεται προφητικό, δηλαδή εύγλωττο και άκρως εύστοχο: Η ίδια η φύση θέτει όρια στην ακόρεστη απληστία των ανθρώπων. Οι μεγάλοι ασχολούνται με τα μεγάλα εξ ενστίκτου.) Ο Γαγάτος και το άλογο Το πώς είχεν αποκτήσει τα χρήματα ο Κώστας ο Γαγάτος, ούτε αυτός ο ίδιος δεν ήξευρεν. Ίσως το ήξευρε μόνον η μάννα του, η Μαγιάκω, η οποία είχε πέντε προγόνια, και τρία ή τέσσαρα δικά της παιδιά. Και σαν απέθανε ο μακαρίτης ο σύζυγος της, αυτή διηγείτο ότι έβλεπε διάφορα όνειρα αποκαλυπτικά περί του μέλλοντος και της τύχης των τέκνων. —Αποψ' είδα στον ύπνο μ', άχ! Μαριώ μ', Μαριώ μ'! (διηγείτο εις την προγονήν της την πρωτότοκον, ίσην σχεδόν με αυτήν ...

Στην προηγούμενη ανάρτησή μας (www.pemptousia.gr/?p=67947), αφήσαμε τη μελέτη του Δρος Β. Ταμιωλάκη στο σημείο όπου μάς κατατόπιζε για τις πληροφορίες σχετικά με την παρουσία των ιερών λειψάνων του Τιμίου Προδρόμου στο γεωγραφικό χώρο της Βουλγαρίας. Στη σημερινή δημοσίευση παρουσιάζονται οι ερμηνείες για την παρουσία αυτήν καθώς και η ιστορικοθεολογική σημασία του γεγονότος. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ  Για την προέλευση των λειψάνων διατυπώθηκαν διάφορες υποθέσεις. Η άποψη που επικράτησε σχετικά με την προέλευση των ιερών λειψάνων που βρέθηκαν στο νησί Άγιος Ιωάννης, είναι πως αυτά μεταφέρθηκαν εκεί από την Κωνσταντινούπολη. Όπως δείξαμε στο πρώτο μέρος της μελέτης μας, τον πέμπτο αιώνα, που μεταφέρθηκαν τα λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού στο νησί « Άγιος Ιωάννης » στη Σωζόπολη, υπήρχαν λείψανα του Αγίου στη Σεβάστεια, Αλεξάνδρεια, ...

Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η προσωπική επαφή με τα πράγματα διδάσκει πολλά περισσότερα από τις εξ αναγνώσεως γνώσεις μας. Σε πρόσφατη επίσκεψή μου στο ιερότατο νησί της Τήνου ήρθα κοντά στους εν Ελλάδι αδελφούς μας (Ρωμαιο)καθολικούς και είδα (μάλλον διδάχθηκα) σημαντικά πράγματα για το πρόβλημα της ένωσης των Εκκλησιών – αν θα θέλαμε καλύτερα της πραγματικής θεολογικοθρησκευτικής μας συνύπαρξης – και για τα βαθιά ή μη ρήγματα που πραγματώνουν εισέτι τη μεταξύ μας απόσταση. Πηγή:http://eparxiakofos.gr/ Θα σημείωνα προκαταρκτικά ότι τα συμπεράσματα που εξήγαγα και η γεύση που αποκόμισα από τη συντομότατη αυτή προσέγγιση  των ετερόδοξων εν Χριστώ αδερφών και συμπατριωτών μας είναι εκείνη ενός περίεργου συγκρητισμού, ο οποίος μπορεί να ερμηνευθεί αφενός στο πλαίσιο μιας πονηρής σχετικής πολιτικής από την πλευρά ...

Αυτός ο αθλητής του Χριστού είχε πατρίδα του το Μέτσοβο, που βρίσκεται στην Ήπειρο. Ήταν γεννημένος από γονείς ευσεβείς και, ενώ ήταν ακόμη νέος, αναχώρησε για τα Τρίκαλα και ε­κεί συμφώνησε για εργασία με έναν αρτοποιό, στον οποίο και δούλευε με μισθό. Και μετά από πολύν καιρό, μερικοί Αγαρηνοί άλλοτε με απάτη και υποσχέσεις και άλλοτε με φοβέρες και συκοφαντίες, τον έκαναν και αρνήθηκε αλλοίμονο! τον Χριστό. Όταν όμως ήλθε στα λογικά του, έφυγε και πήγε στην πατρίδα του και ζούσε πάλι χρι­στιανική ζωή. Και ύστερα από πολύ καιρό, αφού φόρτωσε το άλογό του δαδί, πήγε με άλλους συμπατριώτες του στα Τρίκαλα, για να το πουλήσει και εκεί τον αναγνώρισε ένας Τούρκος κουρέας, που ήταν γείτονας με τον προαναφερθέντα αρτοποιό και, ...

Ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο της βιβλιογραφικής και τυπογραφικής ιστορίας του Αγίου Όρους αποτελεί η τέχνη της βιβλιοδεσίας. Εξαίρετα δείγματα βιβλιοδεσίας από αγιορείτικα εργαστήρια συναντούμε σε όλες τις βιβλιοθήκες στον Άθω, κι όχι μόνο των μονών. Το βιβλιοδετείο του π. Καλλίστου Οι αγιορείτικες βιβλιοδεσίες χρονολογούνται σε διάφορες εποχές, καθώς οι μοναχοί συνήθιζαν να ανανεώνουν τις σταχώσεις των βιβλίων τους, ιδιαιτέρως σε όσα προορίζονταν για καθημερινή χρήση και γι' αυτό παρουσίαζαν τις μεγαλύτερες φθορές. Ως τα τέλη της δεκαετίας του 1980 λειτουργούσε στο Κουτλουμουσιανό κελλί του Αγίου Ευθυμίου το τελευταίο παλαιό βιβλιοδετείο του Αγίου Όρους, με μεταλλικά στοιχεία και κοσμήματα που χρονολογούνταν από τον 16ο-17ο αιώνα. Τελευταίος παραδοσιακός βιβλιοδέτης ο μερακλής γερο-Νήφων. Σήμερα, ο γέροντας του Ιβηρίτικου κελλιού της Μεταμορφώσεως, ανατολικά των Καρυών, έπιασε ξανά το ...