Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Όπως προαναφέραμε, η δύναμη αυτή της θείας Χάριτος μένει ανενέργητη αν δεν θελήσει κι’ αν δεν συνεργήσει και ο άνθρωπος. Ο κίνδυνος της «εκπτώσεώς» του ένεκα της ραθυμίας υφίσταται πάντοτε, εάν δεν επανέλθει στην φύλαξη της πρώτης εντολής του «εργάζεσθαι και φυλάττειν» (Γεν. β' 15). Το φόβο αυτό της εκπτώσεώς από τη Χάρη συναντούμε έντονο στη ζωή των αγίων Πατέρων μας, οι οποίοι εβίωσαν την παρούσα ζωή κατεργαζόμενοι τη σωτηρία τους «μετά φόβου και τρόμου» (Φιλιπ. β' 12), έχοντας πλήρη συνείδηση της έμφυτης στον «παλαιόν άνθρωπον» ραθυμίας και φιλαυτίας. Η αγιαστική χάρη την οποίαν παρέχει το Βάπτισμα δεν αφορά μόνο το ψυχικό κόσμο του ανθρώπου, αλλά ολόκληρο το ψυχοσωματικό είναι του. Ο βαπτιζόμενος ομολογείται Υιός του Θεού, αναγεννάται στο όνομα της ...

Μεταξύ των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης βρίσκεται κι αυτό που αναφέρει τις προφητείες του Ησαΐα για την έλευση, τη σταύρωση και την ανάσταση του Ιησού Χριστού. Τέσσερις αναφέρονται ως οι «μεγάλοι προφήτες», ο Ησαΐας, ο Ιερεμίας, ο Ιεζεκιήλ και ο Δανιήλ.  Ο Προφήτης Ησαΐας –  που θεωρείται ο πιο μεγάλος από τους προφήτες – γεννήθηκε στα Ιεροσόλυμα και έζησε οχτακόσια χρόνια πριν από τον Χριστό. Ήταν πολύ μορφωμένος και ευφυής. Μια μέρα ενώ βρισκόταν στην αυλή του μεγάλου Ναού του Σολομώντα είδε σε όραμα τον Θεό καθισμένο σε ψηλό θρόνο και γύρω τους αγγέλους να ψάλλουν: «Άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης Σου». Άγγελος Κυρίου του έδωσε τότε εντολή να κηρύξει μετάνοια στον λαό ...

Προχωρώντας στη δημοσίευση της μελέτης του κ. Δ. Αβδελά, για τον τρόπο κατανόησης της θεολογίας του π. Γ. Φλωρόφσκυ από τη σύγχρονη θεολογία (προηγούμενη ανάρτηση: http://www.pemptousia.gr/?p=65988), παρουσιάζουμε τώρα τη θεολογική μέθοδο πρόσληψης του ιστορικού χρόνου στη σκέψη του αειμνήστου πατρός και τις συναφείς συζητήσεις που ανέκυψαν σχετικά με αυτήν.  Πηγή:http://orthodoxhistory.org/ γ) Η θεολογία των ιστορικών γεγονότων. Η έννοια του χρόνου είναι μια sine qua non διάσταση για την ορθή κατανόηση της φλωροφσκικού έργου. Για τον ρώσο θεολόγο ο χριστιανισμός είναι θρησκεία ιστορικών γεγονότων-μαρτυριών της αλήθειας και υπό αυτή την έννοια είναι «η μόνη αληθινή θεολογία». Η ιστορική αυτή κατανόηση του χριστιανισμού, για τον Φλωρόφσκυ, έχει την αφετηρία της στην ερμηνεία του χαλκηδόνιου δόγματος και εδράζεται στην οικονομική συγκατάβαση του Λόγου μέσα στην έμπονη ...

Το Μέγα Σάββατο το πρωί, τελείται ο Αναστάσιμος Εσπερινός, τον οποίο ο λαός ονομάζει και Πρώτη Ανάσταση, καθώς αποτελεί απαρχή των Ύμνων της Ακολουθίας της Αναστάσεως. Μετά τα αναστάσιμα τροπάρια του πρώτου ήχου, ακολουθούν τρία ιδιόμελα σε πλ. δ’, με κοινή αρχή Σήμερον ὁ ᾌδης. Τα ιδιόμελα αυτά πραγματεύονται με πανηγυρικό αλλά ήπιο μέλος την τραγική ήττα του Άδη που ‘‘ἔλαβε σῶμα καὶ Θεῷ περιέτυχεν’’. Με αυτό τον τρόπο η Ανάσταση προεορτάζεται αλλά συνάμα λανθάνει ακόμη της εορτής, όπως διέλαθε της προσοχής του διαβόλου, κατά την πατερική γραμματεία, το Πάθος και η εις Άδου Κάθοδος του Σωτήρος, μαζί με την Ενσάρκωσή Του. Η Ανάσταση αποτελεί την μεγαλύτερη εορτή της Εκκλησίας, για αυτό και ‘‘δικαίως ἐθεώρησεν ἀπὸ τῆς συστάσεώς της τὴν ἑορτὴν ὡς ...

Ο Λικίνιος, ο γαμπρός του Κωνσταντίνου (νυμφευμένος με την αδελφή του), αρχικώς παρίστανε τον χριστιανό ενώ­πιον του μεγάλου αυτοκράτορα. Όταν όμως έλαβε εξουσία από τον αυτοκράτορα για να κυβερνήσει όλη, την ανατολική αυτοκρατορία, τότε άρχισε σταδιακά, στην αρχή μυστικά και κατόπιν φανερά, να καταδιώκει τους χριστιανούς και να ενισχύει διαρκώς την ειδωλολατρία. Η σύζυγός του υπέφερε πολύ από αυτό το γεγονός, αλλά ήταν αδύνατον να μεταστρέψει τον βασιλέα από τον επαίσχυντο ζήλο του. Ο Λικίνιος βυθίστηκε στην ειδωλολατρία και σε όλα τα αχαλίνωτα πάθη και συμπεριφερόταν με ιδιαίτερη βία προς τις γυναίκες. Κυριευμένος από τα ακάθαρτα πάθη του, ήθελε να ατιμάσει την παρθένο Γλαφύρα, μια όμορφη θερα­παινίδα που ήταν στην υπηρεσία της αυτοκράτειρας. Η Γλαφύρα παραπονέθηκε στην αυτοκράτειρα κι εκείνη μυστικά την ...

Οι αυξητικοί παράγοντες είναι όμορφοι! Αυτή είναι μία 3D αναπαράσταση της δομής του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGF). Ερευνητές του Τμήματος Βιοϊατρικών Ερευνών του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) στα Ιωάννινα αποκάλυψαν ότι η σηματοδότηση των αυξητικών παραγόντων στα κύτταρα απαρτιώνει τον μηχανισμό απόκρισης στην παρουσία μη σωστά αναδιπλωμένων πρωτεϊνών (Unfolded Protein Response, UPR) στο ενδοπλασματικό δίκτυο (ER). Τα αποτελέσματα της έρευνας θα μπορούσαν να συμβάλλουν σημαντικά στην ανάπτυξη μελλοντικών θεραπευτικών παρεμβάσεων για πολλές σημαντικές ανθρώπινες ασθένειες. Πράγματι, η παθογένεια του καρκίνου, του διαβήτη, των αυτοάνοσων νοσημάτων και των νευροεκφυλιστικών ασθενειών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ελαττωματική αναδίπλωση πρωτεϊνών και συσσωμάτωση αυτών (Πάρκινσον, Αλτσχάιμερ, ALS), περιλαμβάνει έναν ορισμένο βαθμό στρες του ER που είναι σήμερα στο επίκεντρο της θεραπευτικής παρέμβασης ...

Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ συμπλήρωσε χθές τα 24 χρόνια συνεχούς λειτουργίας του, αν και σχεδιάστηκε αρχικά για 15 χρόνια λειτουργίας μόνο, και δεν θα εκπλαγώ καθόλου να διαρκέσει και πέρα από την αναμενόμενη ενεργοποίηση του διαδόχου του: του Διαστημικού Τηλεσκοπίου «James Webb» που κατασκευάζεται ήδη με στόχο την τοποθέτησή του στο Διάστημα τον Οκτώβριο του 2018 (με αναμενόμενο τελικό κόστος σχεδόν 9 δις. δολάρια)! Έτσι η απόσυρση του Χαμπλ δεν θα σηματοδοτήσει το τέλος της απαράμιλλης οπτικής που μας προσέφερε. Θα σημάνει μάλλον μία νέα αρχή, μία νέα εποχή εντυπωσιακότερων ανακαλύψεων και εικόνων από το Διάστημα. Όταν έλθει αυτή η μέρα, οι επιστήμονες που θα χρησιμοποιήσουν το νέο τηλεσκόπιο ελπίζουν να ανακαλύψουν και να κατανοήσουν ακόμη περισσότερα για το εντυπωσιακό ...

Ο W. Jaeger (+1961) είπε πως η Ελλάδα αποτελεί την Παιδεία της Ανθρωπότητας. «Είναι αδύνατον», έγραφε, «να έχουμε γνώση ή προοπτικές πάνω σε θέματα αγωγής χωρίς προηγουμένως να έχουμε μελετήσει με λεπτομέρεια και σε βάθος την Ελληνική Παιδεία, την Ελληνική μόρφωση (Culture)». (Από τον πρόλογο της «Παιδείας» εκδ. 1953). Αν τούτο είναι απαραίτητο σε κάθε ξένο παιδαγωγό, μπορούμε να φανταστούμε το βαθμό της ανάγκης για κάθε Έλληνα παιδαγωγό. Η ανεύρεση και η κατανόηση των «βαθυρρίζων θεμελίων της φυλής και του έθνους» (Μακρυγιάννης) αποτελεί σήμερα επιτακτικότατο αίτημα, όρο επιβιώσεως του γένους μας. Το παιδευτικό ιδανικό της Αρχαίας Ελλάδος ήταν ανώτερο κι' είχε σκοπό την αρετή, την καλλιέργεια του νου, τη μόρφωση του χαρακτήρα, την υγεία του σώματος. Η ευγένεια αυτή του ...

Τα προβλήματα στην αγροτική εργασία - σε ότι αφορά τις φράουλες -  δεν είναι μόνο ελληνικά: Οι παράνομοι Μεξικάνοι αγρεργάτες στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ αποκαλούν την καλλιέργεια της φράουλας με το παρατσούκλι la fruta del Diablo (το φρούτο του διαβόλου), κυρίως από το γεγονός ότι οι εργάτες πρέπει όλη τη μέρα να εργάζονται «σκυμμένοι» και διπλωμένοι, σε όλες τις καιρικές συνθήκες και με ισχυρούς πόνους στην πλάτη. Σε βροχερές μέρες με λάσπη, υγρασία και γρίπη, η εργασία γίνεται μαρτυρική (από εμπειρίες και καταθέσεις Μεξικανών αγρεργατών στον «Economist»). Οι συνθήκες δεν είναι πολύ διαφορετικές στις άλλες καλλιέργειες, όπως οι αμπελώνες της Καλιφόρνιας, όπου οι αγρεργάτες καλούνται να συλλέγουν σταφύλια έρποντες στο χώμα, να απλώνουν τη σταφίδα σουλτανίνα στο έδαφος για αποξήρανση (η σουλτανίνα ...

Με σκοπό την συνταύτιση με την Ευρώπη στα τέλη του 19ου και 20ου αι., προβήκαμε στην υιοθεσία ξένων προτύπων από την πολιτισμένη Δύση. Η Ελλάδα ταύτισε τον εξευρωπαϊσμό με την πρόοδο, λειτούργησε μιμητικά και προχώρησε σε απότομο, βίαιο, τεχνητό, ετεροχρονισμένο και αφομοίωτο εκδυτικισμό.Στα πλαίσια αυτά η ελληνική χορευτική ταυτότητα  θα αλλοιωθεί ή και θα παραγκωνιστεί. Διπλός χορός στα Θοδώριανα Άρτας. Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη-ΦωτογραφικάΑρχεία (από: K. Μπαλάφας, Ήπειρος, Ποταμός, Αθήνα 2003, 288) Ειδικότερα. Τα παραδοσιακά είδη χορού της υπαίθρου αντιδιαστέλλονται με τους αστικούς χορούς των πόλεων. Πρόκειται για χορούς που ταίριαξαν με τις αλλαγές που επέφερε η αστικοποίηση, η εκβιομηχάνιση και  ο καπιταλιστικός τρόπος ζωής. Φερμένοι κυρίως από την Ανατολή με τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής οι χοροί αυτοί πέρασαν από την ...

Εξαιρετικά δημοφιλές φρούτο η φράουλα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό (Φωτ.: Νίκος Λουπάκης) Η φράουλα είναι ένα από τα δημοφιλέστερα φρούτα παγκοσμίως, ενώ την τελευταία δεκαετία έχει επιδείξει τους μεγαλύτερους δείκτες αύξησης της κατανάλωσης μεταξύ όλων των παραγόμενων φρούτων και λαχανικών. Στο παρόν άρθρο εξετάζονται η παγκόσμια αγορά φράουλας και οι συνθήκες παραγωγής της. Βοτανικά, η φράουλα ανήκει στην οικογένεια Rosaceae και στο γένος Fragaria και είναι μεταξύ των ευρύτερα καταναλώμενων φρούτων παγκοσμίως. Είναι άριστη πηγή φολικού οξέος και καλίου, καθώς και φυτικών ινών, βιταμίνης C, μαγνησίου και αντιοξειδωτικών. Περιέχει κατά 90% νερό. Η φράουλα, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, έχει καταλήξει να είναι ένα υβρίδιο διαφορετικών ειδών, που έχουν επιλεγεί διαχρονικά από γενετιστές με μοναδικό σκοπό την αύξηση των αποδόσεων, ...

Ο Αναστάσιμος Κανόνας αποτελεί ποίημα ‘‘τοῦ ἱεροῦ Δαμασκηνοῦ, ἔξοχος διθύραμβος ὑψίστης ἐξάρσεως καὶ ἀμιμήτου κάλλους’’, καθώς προσφέρει ‘‘εὐωδέστατα  ἄνθη εἰς τὴν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου’’. Σε αυτόν δεσπόζει ο ειρμολογικός α΄ ήχος, ο οποίος ψάλλεται πλέον πανηγυρικά και σε υψηλό τόνο. Σύμφωνα με τον Παπαδιαμάντη ‘‘Ὁ καλλιτέχνης ὑμνογράφος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός…, ἀνέπτυξεν ὅλον τὸ ὕψος τῆς ἱερᾶς ποιήσεως ἀπαραμίλλως ἐν τῷ Κανόνι τούτῳ, ὅστις εἰς ἑκάστην λέξιν περιέχει τὴν χαρὰν καὶ τὴν ἐλπίδα καὶ πληροῖ ἀρρήτου θυμηδίας τὸν χριστιανόν. Πρὸς τὸν νέον χριστιανικὸν κόσμον ἀποτεινόμενος ὁ δαιμόνιος μουσουργὸς «Φωτίζου, φωτίζου», λέγει, «ἡ νέα Ἱερουσαλήμ. Ἡ γὰρ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνέτειλε. Χόρευε νῦν καὶ ἀγάλλου Σιών. Σὺ δὲ ἁγνὴ τέρπου, Θεοτόκε, ἐν τῇ ἐγέρσει τοῦ τόκου σου» . %nas% %nnaas%  Ἀπ. Παπαδιαμάντη, Ἄπαντα, τόμ. ...

Η αγιολογική και ιστοριοδιφική μελέτη του Δρος Β. Ταμιωλάκη (προηγούμενο άρθρο: www.pemptousia.gr/?p=65232), για τις ευρέσεις των λειψάνων του Τιμίου Προδρόμου, συνεχίζεται σήμερα με τις μαρτυρίες για τα γεγονότα που συνδέονται με τη 2η και την 3η εύρεση. Η δεύτερη εύρεση της κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού έλαβε χώρα στη Μονή του Σπηλαίου, στην Έμεσα της Συρίας στις 24 Φεβρουαρίου του 453, και συνδέεται και αυτή με θεϊκά σημεία. Η τιμία κάρα βρέθηκε σε ένα σπήλαιο-ασκητήριο, εξάρτημα τοπικής μονής. Έχει διασωθεί αυτούσια η μαρτυρία του Ηγουμένου της Μονής Μαρκέλλου, στην οποία περιγράφονται με λεπτομέρειες όλες οι οράσεις και τα θαύματα, που προηγήθηκαν και ακολούθησαν τη δεύτερη εύρεση της τιμίας κάρας. Αρχικά, ο Μάρκελλος είδε σε όραμα πολλά τάγματα Αγγέλων να έρχονται από την ...

Στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Αριστοτέλους, νοτιοδυτικά του αρχαιολογικού χώρου της Ρωμαϊκής Αγοράς, βρίσκεται ο ναός της Παναγίας Χαλκέων. Κτίστηκε στο χώρο του Μεγαλοφόρου, της κεντρικής αγοράς της Θεσσαλονίκης, κοντά στη Χαλκευτική στοά, όπου έως και σήμερα συναντά κανείς τα εργαστήρια των χαλκωματάδων. Η κτητορική επιγραφή στο μαρμάρινο υπέρθυρο της δυτικής εισόδου μας πληροφορεί ότι το 1028 ο Χριστόφορος Πρωτοσπαθάριος και Κατεπάνω Λαγουβαρδίας, μαζί με τη σύζυγό του Μαρία και τα παιδιά του Νικηφόρο, Άννα και Κατακαλή, έχτισε το ναό για τη Θεοτόκο. Ο τάφος του κτήτορα βρίσκεται στο μέσο του βόρειου τοίχου. Η εκκλησία ανήκει στο νέο τύπο που διαμορφώνεται την εποχή της δυναστείας των Μακεδόνων αυτοκρατόρων, το σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλλο ναό. Η επίδραση της αρχιτεκτονικής της Κωνσταντινούπολης είναι ...

Για τον ευαγγελιστή Μάρκο υπάρχουν ποικίλες αναφορές τόσο στις Πράξεις των Αποστόλων όσο και σε διάφορες Επιστολές της Καινής Διαθήκης. Ο άγιος και ευαγγελιστής Μάρκος ήταν γιος της χριστιανής Μαρίας. Το ιουδαϊκό του όνομα ήταν Ιωάννης και προσέλαβε κατά τη συνήθεια της εποχής και δεύτερο όνομα (Μάρκος), ελληνικής ή ρωμαϊκής προέλευσης. Η εύπορη μητέρα του διέθετε την οικία της στην Ιερουσαλήμ για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. Σύμφωνα με παλαιότερους ερευνητές, σ' αυτό το σπίτι τελέστηκε ο Μυστικός Δείπνος και ο άνθρωπος "ο κεράμιον ύδατος βαστάζων" (Μάρκ. 14, 13), στον οποίο έστειλε ο Ιησούς τους μαθητές του, για να προετοιμάσουν το πασχάλιο δείπνο, ήταν ο ευαγγελιστής Μάρκος. Πρέπει να θεωρηθεί βέβαιο ότι ο άγ. Μάρκος είναι ο νέος που αναφέρεται ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ «Ότι την ανομία μου αναγγέλλω και μεριμνήσω υπέρ της αμαρτίας μου»  (Ψαλμ. 37,19) Δεύτερη καμπάνα του Πάσχα και οι Αρχές είναι αφάνταστα αναστατωμένες! Οι άνθρωποι όσο όμορφα γιόρτασαν χθες, τόσο είναι σήμερα στεναχωρημένοι και τρομαγμένοι. Ωστόσο, όλοι τους είναι αποφασισμένοι να πάνε στην Εκκλησία που τους περιμένει, χρυσοντυμένος ο πατήρ Βλαδίμηρος, για την ωραία πασχαλιάτικη Λειτουργία. Οι καμπάνες κτυπούν γλυκοχαρμόσηνα και γεμίζουν θάρρος τις τρομαγμένες καρδιές των χριστιανών που νομίζουν ότι ακούν τον ίδιο τον Αναστάντα Θεάνθρωπο να τους φωνάζει: «Θαρσείτε εγώ νενίκηκα τον κόσμο». Πηγή:wikipedia/commons Αλλά, πόση ήταν η κατάπληξη όλου του κόσμου αυτού, του φοβισμένου, πόση η απορία του , πόση η λαχτάρα του, όταν μέσα στην εκκλησία και σε μια κολόνα απ’ αυτές που στηρίζουν το δεξιό κλίτος, στέκεται ο ...

Εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο την όρασή τους με την αύξηση της ηλικίας τους, λόγω της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας - και δεν υπάρχει καμία θεραπεία γι’ αυτούς. Μια αμερικανική εταιρία, η Advanced Cell Technology πειραματίζεται με μια θεραπεία βλαστικών κυττάρων για την τύφλωση που θα μπορούσε να προστατεύσει την όραση και ενδεχομένως να αντιστρέψει την απώλειά της. Μια νέα θεραπεία για την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι κοντά στο επόμενο στάδιο των δοκιμών σε ανθρώπους, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό , όχι μόνο για τα εκατομμύρια των ασθενών που θα μπορούσε να βοηθήσει, αλλά και για τη δυνατότητά της να γίνει η πρώτη θεραπεία με βάση τα εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα. Αυτό το έτος, η εταιρεία Advanced Cell Technology (ACT), με έδρα τη Βοστώνη ...