Παναγία Σουμελά !!!

Η Μονή Παναγίας Σουμελά ή Μονή Σουμελά, είναι ένα πασίγνωστο χριστιανικό ορθόδοξο μοναστήρι κοντά στην Τραπεζούντα, σύμβολο επί 16 αιώνες του Ελληνισμού.

“Eμέν κανέναν, λένε με
Kανέναν κι φογούμαι.
Ση Σουμελάς την Παναγιάν
θα πάγω στεφανούμαι”

Είναι γνωστό ότι τό κράτος πού συνηθίζουμε νά αποκαλούμε”Βυζαντινό” ουδέποτε απεκλήθη έτσι όσο υπήρχε. Η ονομασία“Βυζαντινό Κράτος”, διαμορφώθηκε ἀπό Γερμανούς ιστορικούς έναν αιώνα μετά τήν Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, μέ βάση τό όνομα “Βυζάντιο”, της αρχαίας αποικίας των Μεγαρέων, επί της οποίας εκτίσθη ἡ Κωνσταντινούπολις.

Τό πραγματικό όνομα του κράτους ήταν “Ρωμανία”. Δηλαδή κράτος μέ πρωτεύουσα τή “Νέα Ρώμη”, την Κωνσταντινούπολη.
Μια ιστορία, μια παράδοση και ένας θρύλος αγκαλιάζουν το σύμβολο του Πόντου, την Παναγία Σουμελά.

Η Μονή Παναγίας Σουμελά ή Μονή Σουμελά, είναι ένα πασίγνωστο χριστιανικό ορθόδοξο μοναστήρι κοντά στην Τραπεζούντα, σύμβολο επί 16 αιώνες του Ελληνισμού.

Πασίγνωστος είναι ο Ποντιακός θρήνος γιά τήν Άλωση της Πόλης καί γιά τήν ελπίδα ανασυστάσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
«Η Ρωμανία πέρασεν, η Ρωμανία πάρθεν, η Ρωμανία κι άν πέρασεν, ανθεί καί φέρει κι άλλο». 

Στο τέλος του 4ου αιώνα (380- 386) ιδρύθηκε στο όρος Μελά της Τραπεζούντας, το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά, από τουςμοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο (κατά κόσμο Βασίλειος και Σωτήρχος, θείος και ανιψιός, κάτοικοι και οι δυο Αθηνών), οι οποίοι έκτισαν με τη συμπαράσταση της γειτονικής μονής Bαζελώνα, κελί και στη συνέχεια εκκλησία μέσα στη σπηλιά, στο όρος “Μελά”, εκεί όπου είχε μεταφερθεί από αγγέλους, η ιερή εικόνα της Παναγίας της Aθηνιώτισσας, την οποία, πάντα κατά την παράδοση, εικονογράφησε ο Eυαγγελιστής Λουκάς.

Η εικόνα της Σουμελά, βρέθηκε μετά το θάνατο του Λουκά στην Αθήνα και για αυτό το λόγο, αρχικά είχε ονομαστεί ως η “Παναγία η Αθηνιώτισσα”.

Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες διατήρησης της ελληνικής γλώσσας και ταυτότητας, καθώς και της αναζωπύρωσης της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των πιστών.

Tο σοβαρό πρόβλημα της ύδρευσης του μοναστηριού λύθηκε, επίσης σύμφωνα με την παράδοση, κατά θαυματουργό τρόπο. H ανθρώπινη λογική αδυνατεί να απαντήσει στο θέαμα που βλέπουν και οι σημερινοί ακόμη προσκυνητές, να αναβλύζει αγιασματικό νερό μέσα από ένα γρανιτώδη βράχο. Oι θεραπευτικές του ιδιότητες έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους μουσουλμάνους που ακόμη συνεχίζουν να το επισκέπτονται και να ζητούν τη χάρη της Παναγίας.

Σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από τη μονή, απέναντι από το χωριό Σκαλίτα, έχτισαν το ναό του Aγίου Kωνσταντίνου και Eλένηςκαι σε απόσταση δύο χιλιομέτρων το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, στο οποίο οι μοναχοί το 1922 έκρυψαν την εικόνα της Mεγαλόχαρης, τον σταυρό του αυτοκράτορα Mανουήλ Γ΄ του Kομνηνού και το χειρόγραφο Eυαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου.

Όταν μετά τήν Δ΄Σταυροφορία τοῦ 1204 κατελήφθη ἀπό Λατίνους Σταυροφόρους ἡ Κωνσταντινούπολη καί δημιουργήθηκαν τρία (3) αμιγῶς ελληνικά εθνικά κράτη στή Νίκαια, στήν Τραπεζούντα καί στήν Ήπειρο, ο Πατριάρχης καί ο νόμιμος διάδοχος τῶν αυτοκρατόρων μεταφέρθηκαν στή Νίκαια της Μικρασιατικής Βιθυνίας.

Από τό 1204 έως τό 1261 καλλιέργησαν την Μεγάλη Ιδέα της απελευθερώσεως της Κωνσταντινουπόλεως έχοντας πλήρη συνείδηση τῆς ελληνικῆς εθνικῆς καταγωγής τους.
Tη μονή προίκισαν με μεγάλη περιουσία και πολλά προνόμια, κτήματα, αναθήματα και κειμήλια οι αυτοκράτορες του Bυζαντίου και αργότερα κυρίως οι αυτοκράτορες της Tραπεζούντας Iωάννης B΄ Kομνηνός (1285-1293), Aλέξιος B΄ Kομνηνός (1293-1330), Bασίλειος Α΄ Kομνηνός (1332-1340).

Η εικόνα της Παναγίας, μετά από ενέργειες του Ελευθέριου Βενιζέλου το 1930, μεταφέρθηκε από τον Πόντο στην Ελλάδα και αρχικά (για 20 χρόνια, περίπου) φιλοξενήθηκε στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας.

Επιθυμία των Ποντίων ήταν να βρεθεί κάποιο μέρος ορεινό και βραχώδες, ήσυχο, παρόμοιο με αυτό στον Πόντο, ώστε να χτιστεί η”Νέα” Μονή που θα φιλοξενούσε την εικόνα, κάτι που έγινε τελικά το 1951 στην περιοχή της Καστανιάς στο Βέρμιο, κοντά στην Βέροια Ημαθίας.

Από το 1952, αρχίζει μια νέα περίοδος. Η ελλαδική ιστορία της Παναγίας Σουμελά.

Η ” Αθηνιώτισσα” και “Σουμελιώτισσα” γίνεται τότε”Βερμιώτισα` και πανελλήνιο Προσκύνημα.

Η Παναγία Σουμελά βρίσκεται στην Νάουσα, στην Καστανιά Ημαθίας στις πλαγιές του Βερμίου, προσφέρεται δε, για μία επίσκεψη.

Η πρόσφυγας Παναγία του Πόντου, ύστερα από 88 ολόκληρα χρόνια μακρινής απουσίας, κατόπιν ενεργειών του οικουμενικού πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου επιστρέφει νοερά στο αρχοντικό της, στο όρος Μελά.

Οι Ποντιόφωνοι, οι εναπομείναντες ελληνόριζοι, θεραπευτές της αρχαιότατης ελληνικής λαλιάς, φορείς του χριστιανισμού στα μέρη αυτά, θα νιώθουν τώρα, ως οι πραγματικοί οικοδεσπότες του τόπου, του Πόντου μας.

Η ελληνικότητα της παιδείας των Ποντίων αποτελεί άλλη μία μαρτυρία της ελληνικῆς ταυτότητας των Βυζαντινών. Δίδασκαν μετά  μεγάλου σεβασμού τόν Όμηρο και τους κλασικούς Έλληνες συγγραφείς.

Η φράση τού Φώτη Κόντογλου, ο οποίος έγραψε: «Ρωμιοσύνη είναι η Χριστιανική Ελλάδα», ηχεί ακόμη στα αυτιά μου.

Μερικοί στίχοι απο την προσευχή την αφιερωμένη στην Παναγία Σουμελά.

“Ω, Παναγιά μου, Δέσποινα, γλυκύτατη Παρθένα
εις τον αγώνα της ζωής, βοήθα με και εμένα.
Βοήθησε με Παναγιά, γλυκιά μου Παναγία,
γιατί η ζωή είναι θάλασσα, μεγάλη τρικυμία.”

του Λάζαρου Ελευθεριάδη*

πηγή: aegeantimes.gr

 

* Γεννήθηκε το 1955 στη Θεσσαλονίκη και είναι Διπλωματούχος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εχει διατελέσει μηχανικός παραγωγής και εργαστηρίου στη Βιομηχανία παραγωγής φυγοκενρικών στύλων, Σύμβουλος Νομαρχών, Μηχανικός Δήμων και Μελετητής δημοσίων & ιδιωτικών έργων. Ζει και εργάζεται στη πρωτεύουσα της Λέσβου, τη Μυτιλήνη. Από τον Σεπτέμβριο του 2011, είναι συνεργάτης των AegeanTimes.GR και αρθρογραφεί στο Πολιτικό Ρεπορτάζ καθώς και στις Διεθνείς Διπλωματικές Σχέσεις.