Η χειρονομία στη βυζαντινή μουσική είναι η ορατή επισήμανση των βασικών μελικών θέσεων του βυζαντινού μέλους. Ο Χρύσανθος στο θεωρητικό του γράφει για τη χειρονομία: «Χειρονομία είναι κατά τους εκκλησιαστικούς μουσικούς κίνησης της χειρός αφορώσα εις ιδεασμόν της μελωδίας και καταμέτρησιν του χρόνου, ο οποίος εξοδεύεται εις αυτήν κατά τους κανόνας της ρυθμικής». Σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό η χειρονομία είναι η κίνηση της χειρός του προεξάρχοντος του χορού με την οποία υποδεικνύεται η έναρξη, η κατάληξη, ο ρυθμός και ο τρόπος εκτελέσεως των μαθημάτων. Έμπειρος της χειρονομίας στις μέρες μας υπήρξε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος ο οποίος διηύθυνε με δεξιοτεχνία και γνώση, ώστε όλος ο χορός «εν μια φωνή» να αρχίζει και να καταλήγει ομοιόμορφα. Με την χειρονομική κίνηση έδειχνε στους ...











