Πεμπτουσία

Η εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού που εορτάζει σήμερα η Εκκλησία, οι συμβολισμοί της και η σημασία της για την εκκλησιαστική κοινότητα, είναι ένα γεγονός που καθορίζει τη ζωή του πιστού και προσλαμβάνεται όχι μόνο από την εκκλησιαστική αλλά και από την «κοσμική» ποίηση.  Ο Τάκης Παπατσώνης, ποίημα του οποίου ακολουθεί, ανήκει στην γενιά των ποιητών του μεσοπολέμου, οι μελετητές του έργου του θεωρούν ότι ξεπερνάει όποια κατηγοριοποίηση,  γράφει σε ελεύθερο στίχο, ενώ το έργο του χαρακτηρίζεται από ένα προσωπικό ύφος επηρεασμένο από θεολογικές αναζητήσεις. Από την ενότητα των φωτογραφικών έργων «Άθως. Τα χρώματα της Πίστης», του Στράτου Καλφάτη και την έκθεση του ΜΙΕΤ, τον Μάρτιο του 2015, στην Αθήνα.  Περί του Ξύλου  Ψυχή μου, ευλόγα σήμερα πρωί, όλη τη μέρα και ...

Μια από τις πρώτες κινήσεις που κάνει ο χριστιανός κάθε μέρα που ξυπνάει και από τις τελευταίες πριν κοιμηθεί, είναι το σημείο του σταυρού. Κι όχι μόνο τότε· πολλές φορές κάθε μέρα μπορούμε να φέρνουμε στη σκέψη μας τις ευεργεσίες του Θεού, να Τον ευχαριστούμε αλλά και να τον παρακαλούμε για κάτι που θέλουμε. Τότε κάνουμε το σημείο του σταυρού. Είναι καλό, κάθε φορά που "κάνουμε τον σταυρό μας", να αναλογιζόμαστε ότι ομολογούμε την πίστη μας στον τριαδικό Θεό· γι΄ αυτόν τον λόγο ο τρόπος με τον οποίο τον κάνουμε πρέπει να είναι ευλαβής κι αυτός που αρμόζει σε κάθε λατρευτική πράξη. Εκτός από τη στάση που πρέπει να έχουμε, ας γνωρίζουμε τι συμβολίζει το σημείο αυτό που κάνουμε καθημερινά. Κατά πρώτον, ...

«Η Ιερά Μονή Κουδουμά πολύ εύστοχα ονομάστηκε -με την έννοια της πνευματικής ακμής- ως η τελευταία Λαύρα της Κρήτης. Κι αυτό είναι αληθές, διότι το πνευματικό έργο που συντελέστηκε σ΄αυτό το Μοναστήρι, κατά τα τέλη του 19ου αιώνος και στις αρχές του 20ού, ήταν κολοσσιαίο, λόγω της αγιότητος των αυταδέλφων Αγίων Πατέρων Παρθενίου και Ευμενίου. Υπήρξαν άγιοι ασκητές που έφτασαν σε μεγάλα μέτρα αγιότητας πριν ακόμη κτιστεί το Μοναστήρι». Αυτά σημειώνει ο συγγραφέας, Αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Θρόνου Χρυσόστομος Παπαδάκης, στον πρόλογο της Α΄εκδόσεως του βιβλίου «Οι Όσιοι Παρθένιος και Ευμένιος και η Ιερά Μονή Κουδουμά», το οποίο επανεκδόθηκε πρόσφατα, σε νέα βελτιωμένη και επηυξημένη έκδοση, από την Ι. Μ. Μ. Βατοπαιδίου.   Στον ογκώδη και πολυτελή αυτόν τόμο, καρπό πολυετούς έρευνας του ...

«Σταυρέ Χριστού, το των Χριστιανών πολυθρύλητον καύχημα· Σταυρέ Χριστού, το των Αποστόλων περιούσιον κήρυγμα· Σταυρέ Χριστού, το των μαρτύρων βασιλείαν διάδημα· Σταυρέ Χριστού, το των προφητών υπέρτιμον εγκαλλώπισμα· Σταυρέ Χριστού, το των περάτων παμφαέστατον αγλάισμα» (Εγκώμιον εις τον Τίμιον Σταυρόν) Δανείστηκα αυτά τα θεία λόγια αγαπητοί αδελφοί, που είναι λόγια ενός μεγάλου πατρός ης Εκκλησίας μας, του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτη, ως πρόλογο στα φτωχά λόγια που θ’ ακολουθήσουν, γιατί αληθινά δένεται η γλώσσα κάθε αδόκιμου ομιλητή, όπως είμαι εγώ, μπροστά στο μυστήριο και το μεγαλείο του Τίμιου και Ζωοποιού Σταυρού. Δένεται, γιατί δεν γνωρίζει πως ν’ αρχίσει, τι να πρωτοπεί και πως να ερμηνεύσει αυτό το μυστήριο, για το οποίο μόνο «τα μυρίπνοα άνθη του Παραδείσου και τα πάγχρυσα στόματα του ...

Καμία άλλη κατηγορία ανθρώπων δεν άκουσε από τον Ιησού Χριστό εκείνα τα φοβερά “ουαί” που διαβάζουμε στο 23ο κεφάλαιο του Ματθαίου, παρά οι υποκριτές, οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι και διαμέσου αυτών οι φορείς της υποκρισίας σε κάθε εποχή. Τους παρομοίασε με τους τάφους οι οποίοι είναι εξωτερικά όμορφοι και περιποιημένοι ενώ εσωτερικά είναι γεμάτοι από ακαθαρσίες (Ματθ.23,27), και αυτό διότι αν και ήταν θρησκευόμενοι, εντούτοις αποδεικνύονταν διχασμένες προσωπικότητες επιτελώντας απλώς τα θρησκευτικά τους καθήκοντα χωρίς να έχουν ειλικρινή σχέση με τον Θεό, σχέση η οποία αποδεικνύεται μέσα από την καθαρότητα της καρδιάς και το έλεος προς τον συνάνθρωπο. Αυτοί οι λόγοι του Ιησού είναι ένα ισχυρότατο ράπισμα στη δική μας αυτοδικαίωση, στην ηθική μας αυταρέσκεια, στον κοινωνικό καθωσπρεπισμό μας, ...

Όπως γενικότερα ισχύει για κάθε ομιλητική διαδικασία, ομοίως και για τον επανευαγγελισμό δρουν τρεις σταθεροί παράγοντες: ο αναγγέλλων την είδηση, η είδηση και οι ακροατές/αποδέκτες της. Σε αυτούς τους παράγοντες προστίθενται τα διαθέσιμα μέσα για τη διάδοση του μηνύματος, οι γλωσσικοί κώδικες, τα θέματα που αναπτύσσονται και το ευρύτερο περιβάλλον που πλαισιώνει την ομιλητική διαδικασία. Η περιρρέουσα ευρωπαϊκή εκκοσμικευμένη κοινωνία εκ πρώτης όψεως εκλαμβάνεται ως αρνητική για την εξαγγελία του ευαγγελίου. Δημοσίως δεν είναι ενθαρρυντική μήτε απ’ ευθείας ευεργετική. Όμως δεν είναι και απαγορευτική. Η μείωση του δημόσιου ρόλου της θρησκείας και ο περιορισμός της στην ιδιωτική σφαίρα αντισταθμίζονται από τις κατοχυρωμένες θρησκευτικές ελευθερίες. Επίσης από την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών και των αξιών. Συνεπώς, η ίδια η νεωτερικότητα που συνέβαλε ...

Μετά την ολοκλήρωση της υποδειγματικής αποκατάστασης της Παλαιάς Μητρόπολης της Βέροιας και το άνοιγμά της για το κοινό με εκτενές ωράριο λειτουργίας και δωρεάν είσοδο για το κοινό, όπως και άλλων σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών χώρων της Βέροιας (Άγιος Πατάπιος, ναοί της Αναστάσεως του Χριστού και των Αγίων Κυρήκου και Ιουλίττης, το σύνολο των ναών του ιστορικού τόπου της Μακαριώτισσας, των ναών του Αγίου Στεφάνου, της Παναγίας Ευαγγελίστριας, του Αγίου Νικολάου Μακαριωτίσσης και του Αγίου Γεωργίου του Μικρού). Μετά επίσης τη διοργάνωση της επιτυχημένης ημερίδας «Σχεδιάζοντας την ανάπτυξη: αρχαιολογικά έργα και κοινωνία» στο νέο κτίριο του Πολυκεντρικού Μουσείου Αιγών για τη συνεισφορά των αρχαιολογικών έργων στην μακροχρόνια οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της περιοχής όπου υλοποιούνται, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας συνεχίζει τη ...

Την Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου 2016 πραγματοποιήθηκε Φεστιβάλ Βυζαντινών Χορωδιών στην Θήβα, με τη συμμετοχή του Βυζαντινού Χορού Αθηνών «Βυζαντινές Φωνές», τη Χορωδία του Συλλόγου Ιεροψαλτών Επαρχίας Θηβών «Ευαγγελιστής Λουκάς» και τη Χορωδία του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου. Την διοργάνωση του Φεστιβάλ είχε ο Σύλλογος Ιεροψαλτών Επαρχίας Θηβών «Ο Ευαγγελιστής Λουκάς». Από κάθε άποψη άρτια οργανωμένη εκδήλωση, πραγματοποιήθηκε στον πανέμορφο προαύλιο χώρο του Ιερού Προσκυνηματικού ναού Ευαγγελιστού Λουκά Θηβών, όπου βρίσκεται και ο πάνσεπτος τάφος του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά, ιδρυτού της Εκκλησίας Θηβών. Την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του Φεστιβάλ είχε ο  Άρχων Υμνωδός τΜτΧΕ Γεώργιος Χατζηχρόνογλου ενώ τιμώμενο πρόσωπο ήταν ο Θηβαίος Καθηγητής Καρδιολογίας Παύλος Τούτουζας.  

Α΄. Οι Μοναχοί Ο μοναχικός θεσμός είναι πανάρχαιος και ανάγεται στους πρώτους αιώνες της εκκλησιαστικής ζωής. Μοναδικός σκοπός του μοναχισμού είναι η σωτηρία της ψυχής μέσω της ολοκληρωτικής αφιερώσεως στο Θεό. Για την επιτυχή εκπλήρωση του σκοπού αυτού απαιτείται η ενεργοποίηση και η εντατική καλλιέργεια συγκεκριμένων προϋποθέσεων, οι οποίες δοκιμάστηκαν στην ιστορική πορεία του μοναχικού θεσμού και αποδείχτηκαν απαραίτητες. Οι βασικές αυτές προϋποθέσεις είναι: α) η αποταγή, δηλαδή η απομάκρυνση από τον κόσμο. β) Η είσοδος στον μοναχισμό και η αποδοχή ενός από τους τρόπους ασκήσεως (κοινοβιακός, ιδιόρρυθμος ή αναχωρητικός), μέσω της τελετής της κουράς και των μοναχικών υποσχέσεων για ακτημοσύνη, παρθενία και υπακοή. γ) Η εντατική άσκηση και καλλιέργεια των αρετών και η εντατική συμμετοχή στη λατρευτική και μυστηριακή εμπειρία ...

Τι είναι λοιπόν ο «νους»; Είναι, λοιπόν, ξαναλέμε, τελείως διαφορετικό από αυτό που η δυτική φιλοσοφία ονομάζει «συνείδηση», η οποία, προσπαθώντας να ερμηνεύσει την λογική δύναμη του ανθρώπου, και να δώσει μια εξηγητική θεωρία για αυτήν, κατάντησε να ταυτίζει τις δύο έννοιες, γιατί δεν διαθέτει απολύτως καμιά άλλη προϋπόθεση για να σκεφθεί διαφορετικά επί του θέματος . Ασφαλώς η συνείδηση δεν εξισώνεται με τον νου: θα δώσουμε ελάχιστα ενδεικτικά παραδείγματα για να το καταλάβουμε αυτό, και να εννοήσουμε το μέγεθος της ανακάλυψης του αγίου Γρηγορίου Νύσσης . Μπορεί λοιπόν κάποιος να κοιμάται, οπότε, τυπικά, δεν έχει καμιά «συνείδηση» κανενός πράγματος , μήτε καν του εαυτού του, αλλά όπως, άλλωστε, μας διδάσκει σήμερα και η ψυχανάλυση , η πνευματική του υπόσταση εργάζεται ...

Η ορθόδοξη εκκλησία εμμένει σταθερά από τους πρώτους αιώνες έως σήμερα στην άποψη ότι ο άνθρωπος είναι κατ΄ εξοχήν δημιούργημα του Θεού, «κατ εικόνα και καθ΄ ομοίωση Του» και ότι αποτελεί μια καθολική και ενιαία ψυχοσωματική οντότητα.  Το έμβρυο, κατά τον Μέγα βασίλειο, είναι ολοκληρωμένος άνθρωπος, έχει ψυχή και σώμα και ας μην έχει ακόμη αναπτυχθεί η λογική του. Στο μεγάλο θέμα της διακοπής της κύησης η Εκκλησία στηριζόμενη στις Ορθόδοξες θεολογικές ανθρωπολογικές προϋποθέσεις έχει πάρει ξεκάθαρες θέσεις. Σχετικά με τον χρόνο της ένωσης της ψυχής και του σώματος η Εκκλησία δέχεται ότι δημιουργούνται συγχρόνως, σύμφωνα με τον Αγ. Ιωάννη Δαμασκηνό, «Άμα δε το σώμα και η ψυχή πέπλασται, ου το μεν πρώτον, το δε ύστερον».  Αυτό ισχύει και για την ...

Στην Καισάρεια της Παλαιστίνης ζούσε ο εκατόνταρχος Κορνήλιος. Καταγόταν από ειδωλολάτρες αλλά είχε γνωρίσει την πίστη του αληθινού Θεού. Ζούσε ενάρετα, με προσευχές και ελεημοσύνες. Κάποιο απόγευμα παρουσιάστηκε στον Κορνήλιο ένας άγγελος και του είπε: - Κορνήλιε! - Ορίστε, Κύριε! απάντησε ο Κορνήλιος φοβισμένα. - Ο Θεός βλέπει τις ελεημοσύνες σου κι άκουσε τις προσευχές σου. Στη γειτονική πόλη, την Ιόππη, στο σπίτι του βυρσοδέψη Σίμωνα που είναι κοντά στη θάλασσα, φιλοξενείται ο Σίμων Πέτρος. Στείλε τους ανθρώπους σου και κάλεσέ τον εδώ στο σπίτι σου. Αμέσως ο άγγελος χάθηκε. Την ίδια στιγμή ο εκατόνταρχος Κορνήλιος φώναξε δύο υπηρέτες κι έναν στρατιώτη του και τους έστειλε, όπως του είχε πει ο άγγελος, να προσκαλέσουν τον Πέτρο. Ενώ οι απεσταλμένοι του Κορνηλίου προχωρούσαν προς την Ιόππη, ο ...