Πεμπτουσία

Τα πενήντα χρόνια από το θάνατο του Φώτη Κόντογλου εορτάζονται φέτος με δύο εκθέσεις.  «Από τον Λόγο στην Έκφρασι» ονομάζεται η πρώτη, που έχει ήδη ξεκινήσει στην Πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα και την όποια ήδη παρουσιάσαμε στην Πεμπτουσία. Οργανώθηκε από το Μουσείο Μπενάκη και είναι αφιερωμένη στα βιβλία που συνέγραψε και εικονογράφησε.  Η δεύτερη εγκαινιάζεται από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, την Τετάρτη 23 Δεκεμβρίου 2015, στις 19.00μ.μ. στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Είναι η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Φωτίου Κόντογλου Κυδωνιέως. Φαντασία και χειρ», που θα διαρκέσει έως τις 8 Μαΐου 2016. Φώτης Κόντογλου, Ναυτική σκηνή, 1924, μελάνι και υδατόχρωμα σε χαρτί, 19 Χ 24 εκ. ιδιωτική συλλογή. Στην έκθεση παρουσιάζεται όχι μόνον το ζωγραφικό του έργο, κοσμικό και ...

To μετόχι της Τρύγης της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας ήταν αφιερωμένο στην Παναγία. Ήδη στο σιγίλλιο του πατριάρχη Κυρίλλου Λούκαρη, του έτους 1623 (Ελληνικό αρχείο Ι. Μονής Σίμωνος Πέτρας ετών 1516-1801, έγγρ. 6), που επαναλαμβάνει την βυζαντινή περιγραφή του μετοχίου, μνημονεύεται ο «ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου της λεγομένης Τρύγης», γεγονός που αποδεικνύει την βυζαντινή του καταγωγή. Ως άλλος τοπογραφικός προσδιορισμός αναφέρεται η περιοχή του Κότζινου. Το εμπορικό λιμάνι του Κότζινου ήταν κατά τον 14ο αι. ο σημαντικότερος οικισμός του νησιού μετά το Παλαιόκαστρο (σημερινή Μύρινα). Σύμφωνα με την παραπάνω περιγραφή, το βυζαντινό μετόχι διέθετε καλιεργήσιμη γη 4.350 μοδίων, «εκτός της χέρσου και ανηρώτου», έξι διώροφα οικήματα, τρεις αχυρώνες, έναν ανεμόμυλο, έναν πύργο, αμπέλια, ένα κελλί, περιβόλι, κήπο και διάφορα άλλα ...

Εν όψει των εορτών των Χριστουγέννων Προβληματισμός Κοιτάζοντας γύρω μου στον πνευματικό τομέα θαυμάζω αυτούς που είναι πλούσιοι στην αρετή και προσπαθώ έστω και στο ελάχιστο να τους ομοιάσω. Έχοντας επίγνωση της μηδαμινότητάς μου και του χλιαρού αγώνος που καταβάλλω αντιλαμβάνομαι ότι μεταξύ αυτών και εμού «χάσμα μέγα εστήρικται» (Λουκ. ιστ΄ 26). Κοιτάζοντας, όμως, πάλι γύρω μου στον υλικό τομέα, στον αγώνα της επιβιώσεως, δεν βλέπω αυτούς που είναι πλουσιώτεροι από εμένα, αλλά αυτούς που είναι φτωχότεροι. Δεν με ενδιαφέρουν οι πλούσιοι, ούτε ο τρόπος που απέκτησαν τα πλούτη τους. Και αυτοί, όπως και εγώ, θα λογοδοτήσουμε μια μέρα στον Δίκαιο Κριτή. Βλέπω, όμως, τους φτωχότερους, κι έτσι νοιώθω την μεγάλη μάζα που κινείται γύρω μου, και δεν μπορώ να ησυχάσω. Μπροστά ...

 Δος μου τις αμαρτίες σου! Λίγο αργότερα από την εποχή του μεγάλου Κωνσταντίνου, ένας σπουδαίος άνθρωπος, ξεκίνη­σε από την Ρώμη και πήγε στη Βηθλεέμ. Έφτιαξε εκεί το κατάλυμά του και ζούσε δίπλα στο σπή­λαιο που γεννήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Πρόκειται για τον περίφημο άγιο, τον σοφό άγιο Ιερώνυμο, αυτόν που μετέφρασε στα λατινικά όλη την Αγία Γραφή και έγραψε πολλά θαυμάσια βι­βλία, όλα για την δόξα του Χριστού και για την σωτηρία των ανθρώπων. Κάθε τόσο, ο άγιος Ιερώνυμος πήγαινε και γονάτιζε μπροστά στο σπήλαιο που γεννήθηκε ο Χριστός και Τον παρακαλούσε και Τον ικέτευε για την αιώνια ζωή. Μια μέρα, Χριστούγεννα, - το έχει γράψει ο ίδιος αυτό το γεγονός - ενώ προσευχόταν, βλέπει τον Χριστό μπροστά του να του ...

Ήταν μια εποχή που η Κωνσταντινούπολη, μετά την άλωσή της από τους Τούρκους, φιλοξενούσε πολλών ειδών εθνικότητες και θρησκείες. Μουσουλμάνοι, Χριστιανοί, Εβραίοι, Αρμένιοι, Φράγκοι και άλλοι πολλοί είχαν ως τόπο διαμονής τους την κάποτε δοξασμένη και τιμημένη πρωτεύουσα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στο κέντρο της Πόλης λοιπόν, στον Γαλατά, είχε το ραφτάδικό του ένας χριστιανός, ο οποίος είχε στη δούλεψή του ένα δεκατετράχρονο παιδί, τον Ιωάννη. Ο Ιωάννης δεν είχε γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη. Καταγόταν από το νησί της Θάσου, από το χωριό Μαριές, και είχε φτάσει στον τόπο αυτόν με τη βοήθεια κάποιων συμπατριωτών του, με το σκοπό να γίνει ράφτης. Έτσι λοιπόν, προκειμένου να μάθει την τέχνη, κατέληξε στο ραφτάδικο του χριστιανού αυτού για να τον βοηθάει με τις δουλειές και ...

Ο Ιβάν Ίλιτς Σέργιεφ γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1829, την ημέρα της μνήμης του Οσίου Ιωάννου της Ρίλας του οποίου πήρε το όνομα, στο χωριό Σούρα, του νομού Αρχάγγελσκ, στον ρω­σικό Άπω Βορρά, από γονείς πτωχούς. Την νύκτα της γεννήσεως του βαπτίστηκε γιατί ήταν αδύνατος και καχεκτικός και δεν πίστευαν ότι θα ζήσει. Ο πατέρας του Ηλίας Μιχαήλοβιτς Σέργιεφ ήταν ψάλτης στην εκκλησία του χωριού και ολιγογράμματος. Η μητέρα του Θεοδώρα ήταν επίσης λίγο μορφωμένη. Αυτοί  του εμφύσησαν την αγάπη για την εκκλησία, τις ακολουθίες και την προσευχή· τον δίδαξαν επίσης να ζητά καταφύγιο και παρηγοριά μόνο στον Θεό. Η ζωή του μικρού Βάνια (υποκοριστικό του Ιβάν) ήταν κάτω από τη σκιά της Εκκλησίας και της φύσεως. Στο σχολείο, ο μικρός ...

Η κινητήρια δύναμη της ψυχής του ήταν η προσευχητική επικοινωνία με τον Δημιουργό του. Καμία απασχόληση δεν ήταν ικανή να τον αποκόψει από την προσευχή. Με την προσευχή άνοιγε τα μάτια του και τα έκλεινε. Χάρη στην προσευχή ανέπνεε και εργαζόταν τις εντολές του Θεού, για να ωφελεί το ποίμνιό Του. Ιδιαίτερα αγαπούσε την μόνωση στην σπηλιά του, όπου κανείς άνθρωπος δεν μπορούσε να τον διακόψει από την επαφή του με τον ουράνιο κόσμο. Έπαιρνε την ανηφόρα προς την σπηλιά, ενώ η ψυχή του φτερούγιζε προς τα υπερκόσμια σκηνώματα. Όταν τον ρωτούσαν, γιατί απομονώνεται στην σπηλιά, εκείνος απλά απαντούσε: «Όπως το πουλί για να κελαηδήσει ανεβαίνει ψηλά, έτσι και ο χριστιανός για να μιλήσει με τον Θεό πρέπει να εξυψωθεί, ...

1.2      Διάκριση Θρησκείας, Πεποιθήσεων, Ιδεών και Γνώμης.             Το άρθρο 9 παρ.1 Ε.Σ.Δ.Α. ορίζει ότι «Παν πρόσωπον δικαιούται…την ελευθερίαν αλλαγής θρησκείας ή πεποιθήσεων ως και την ελευθερίαν εκδηλώσεως της θρησκείας ή των πεποιθήσεων».               Η διάκριση μεταξύ ‘‘Θρησκείας’’ και ‘‘Πεποιθήσεων δεν είναι ευκρινής στην Ε.Σ.Δ.Α. Αν επιχειρούσε πάντως κάποιος να οριοθετήσει αυτές τις δύο έννοιες θα μπορούσε να αναφέρει ότι οι ‘‘Πεποιθήσεις’’ αποτελούν ευρύτερη έννοια από την ‘‘Θρησκεία’’ γιατί εμπεριέχει -εκτός των θρησκευτικών πεποιθήσεων- και άλλες πεποιθήσεις «που έχει ένα άτομο για την ζωή και ποίο συγκεκριμένα για την ανθρώπινη συμπεριφορά στην κοινωνία».              Από την άλλη πλευρά, είναι δεδομένη στην νομολογία η διαφοροποίηση των ‘‘Πεποιθήσεων’’ από τις ‘‘Γνώμες’’ και τις ‘‘Ιδέες’’, οι οποίες προστατεύονται από το άρθρο 10 της ...

Oι απολυτρωτικές προβολές της ενανθρωπήσεως του Κυρίου στη ζωή του εκπεσμένου ανθρώπου. Ποιμαντικές αναδιφήσεις στα σχετικά κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας. Η ενανθρώπηση του Θεού Λόγου αποτελεί αναμφισβήτητα το κορυφαίο γεγονός στην ιστορία της θείας οικονομίας. Είναι « τά σωτήρια τοῦ κόσμου καί ἡ γενέθλιος ἡμέρα τῆς ἀνθρωπότητας » κατά τον Μέγα Βασίλειο. Κατ' αυτό το μυστήριο ο Θεός έγινε άνθρωπος, το μεγάλο χάσμα μεταξύ θείου και ανθρώπινου γεφυρώθηκε, ο άνθρωπος ενώθηκε με τον Θεό μέσω του ενανθρωπήσαντος Θεανθρώπου και η πεπτωκυία ανθρώπινη φύση αποκαταστάθηκε στην προπτωτική της αυθεντική κατάσταση. Σ' αυτό το μεγάλο γεγονός, το οποίο υπερβαίνει τα όρια της ανθρώπινης ιστορίας και την ανακεφαλαιώνει, αναφέρθηκαν στις περισπούδαστες ομιλίες τους με δέος, Πατέρες της Εκκλησίας όλων των εποχών, προκειμένου ...

Το καίριο ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι ποιο είδος Βιοηθικής επιζητούμε. Τη Βιοηθική εκείνη η οποία φέρει φιλοσοφικό και ανθρωπολογικό υπόβαθρο ή τη Βιοηθική εκείνη η οποία έχει ως προτεραιότητά της την αντιμετώπιση διλημμάτων; Μέχρι πρόσφατα αυτά τα ζητήματα δεν είχαν αντιμετωπιστεί από τους Πατέρες της Εκκλησίας, επειδή δεν ετίθεντο. Η Βιοηθική μελετά την παράταση και τις διαδικασίες για το τέλος της ζωής, καθώς και τα ηθικά ζητήματα που εγείρονται από τις έρευνες και εξελίξεις της επιστήμης, και αντιμετωπίζει τον άνθρωπο σαν βιολογικό ον. Η Ηθική στην Ορθοδοξία, ως επιστήμη,  εκφράζεται από το «ζην εν Χριστώ» και από το «ζην κατά Θεόν», και έχει ως  στόχο ο άνθρωπος να ζήσει ενάρετα και ηθικά. Δεν συγκεντρώνει κανόνες και αρχές, αλλά αναπτύσσει το ήθος ...

Ιστορική στιγμή για την θρησκευτική και πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης αποτελεί η απόδοση του πολύπαθου μνημείου της Ροτόντας στο κοινό. Μετά την παρέλευση 37 χρόνων από το «κλείσιμό» του για αναστηλωτικές εργασίες και 1699 χρόνια από την ανέγερσή του παραδίδεται προς χρήση και λειτουργία. Οι επισκέπτες του,  τουρίστες και μη, θα μπορούν εις το εξής να θαυμάσουν τα περίφημα ψηφιδωτά που κοσμούν το εσωτερικό του πάλαι ποτέ χριστιανικού ναού, και από μία στενή πέτρινη σκάλα θα μπορούν να φθάνουν σε έναν μικρό εξώστη, κοντά στον τρούλο, για να θαυμάσουν από εκεί το μεγαλείο του μνημείου. Πρωταρχικός στόχος και απόλυτη προτεραιότητα της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων από τη σύστασή της, πριν ένα χρόνο, υπήρξε η περάτωση των έργων συντήρησης, αναστήλωσης και ανάδειξης της ...

Οι γονείς του, φυσικά, μένουν έκπληκτοι όταν πληροφορούνται την απόφασή του καθώς δεν έχουν ποτέ υποψιαστεί ότι η ιεροσύνη είναι στις προθέσεις του. Γνωρίζουν όμως, σαν θεοσεβούμενοι άνθρωποι που είναι  κι οι ίδιοι, ότι ο Θεός έχει παράξενους τρόπους  να βάζει σ’ εφαρμογή τα σχέδια του. Γνωρίζουν επίσης ότι, θα ήταν πολύ χρήσιμος για την κάλυψη των αναγκών του ντόπιου Χριστιανικού πληθυσμού. Έτσι, σέβονται την απόφασή του και δίνουν τη συγκατάθεσή τους, αποδεχόμενοι το γεγονός  ως θέλημα Θεού.           Ο Ιωάννης Θεοχάρους Ματωνάκης γεννήθηκε, το 1852 στο Γεράνι Χανίων  στο γραφικό αυτό παραθαλάσσιο χωριό, το οποίο πολύ αγάπησε και πέρασε όλη του τη ζωή. Έζησε με τους γονείς του, τις έξι αδερφές του και τον ένα αδερφό του σ’ ένα διώροφο ...

- Ποιος θα τρέξει μαζί μου σήμερα; ……………… - Κανείς λοιπόν… Μα βέβαια, ποιος μπορεί να τα βάλει με τα πιο γρήγορα πόδια του κόσμου! Ο κυρ λαγός καθημερινά έτρεχε γύρω-γύρω στο ξέφωτο του δάσους και καλούσε τα ζώα σε αγώνα δρόμου, καμαρώνοντας  βέβαια για το φυσικό του χάρισμα, τη γρηγοράδα! - Τον βαρέθηκα πια, έλεγε στα μικρά της η κυρα-κουκουβάγια, όλο καυχιέται και κοροϊδεύει τα άλλα ζώα, λες και δεν υπάρχουν άλλα χαρίσματα που έχουν οι υπόλοιποι! Και τα άλλα ζώα συμφωνούσαν, αλλά δεν τολμούσαν να συναγωνιστούν στο τρέξιμο τον λαγό, γιατί φοβόντουσαν μήπως γίνουν ρεζίλι. - Ένας ας βρεθεί και σου συγυρίζω εγώ τον λαγό, μουρμούρισε η αλεπού κουνώντας το κεφάλι με νόημα, καθώς έβλεπε πως είχε ξαπλώσει τεμπέλικα στο χορτάρι και έπαιρνε τον ...

Τι είναι η Ενανθρώπηση; Η αμαρτία είναι πολύ μεγάλο κακό. Εμείς, άνθρωποι φτωχοί και αδύνατοι, δεν θα μπορούσαμε να θεραπεύσουμε το κακό που κάνα­με με τις αμαρτίες μας. Μα και ούτε είμαστε πρόθυμοι να πάμε στο Θεό να του ζητήσουμε συγγνώ­μη. Γι’ αυτό, μια και δεν πάμε εμείς, οι φταίχτες, στο Θεό, ταπεινώθηκε ο Θεός. Κατέβηκε και ήλθε κοντά μας. Για χάρη μας. Αυτό σημαίνει η ενανθρώπηση του Χριστού. Κατέβηκε ο Θεός και ήλθε κοντά μας, για να Τον καταλαβαίνουμε πιο καλά εμείς οι ταπει­νοί και αμαρτωλοί και διεστραμμένοι άνθρωποι. Εμείς, που πιστεύουμε μόνο τα μάτια μας, τα χέ­ρια μας και τα αυτιά μας. Δεν μας μίλησε μέσω αγγέλων. Αλλά έστειλε τον Υιό του, που ήλθε και έγινε άνθρωπος για μας. Τον πιάσαμε, Του ...