Πεμπτουσία

Στα δύσμοιρα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς οι ραγιάδες έμειναν άοπλοι κάτω από τα κτυπήματα των γενιτσάρων και των μπουρμάδων (δηλ. των εξισλαμισμένων κρητικών). Ο κάθε γενίτσαρος, εσπέχης, αγάς, μπέης, μπουρμάς η απλώς μουρτάτης (αρνησίθρησκος), καπάνταης (εξισλαμισμένος ψευτοπαλληκαράς) μπορούσε να κτυπά με το καμτσίκι του τον χριστιανό «ώσπου ν' αναπνέει» η να του αρπάζει τη γυναίκα του, χωρίς να δίνει λόγο σε κανένα. Σπουδαίο ρόλο αυτή τη δύσκολη περίοδο διεδραμάτιζαν οι Χαΐνηδες και δευτερευόντως οι κρυπτοχριστιανοί, πού προστάτευαν όπως μπορούσαν εκείνους πού δεν βρίσκονταν μέσα στην ηρωική ακτίνα της δράσης των Χαΐνηδων. Τέτοιοι περίφημοι κρυπτοχριστιανοί στα χρόνια της σκλαβιάς για την προστασία τους και στα χρόνια των επαναστάσεων για των ηρωισμό τους ήταν οι Κουρμούληδες. Ακόμα ήταν οι Κερήμηδες του Μυλοπόταμου, ...

Στο ενδεχόμενο η διοικούσα Εκκλησία να «κάνει τα στραβά μάτια» στο φλέγον οικονομικό ζήτημα που θα προκύψει σε κάθε περίπτωση διοικητικής τους ενσωμάτωσης, με το να αρκεσθεί δηλαδή μονάχα στο θέμα της πνευματικής τοιαύτης, τότε πάλι προκύπτουν άλλα προβλήματα, τα οποία δεν χρειάζεται να αναλυθούν εκτενώς επί του παρόντος, ωστόσο δεν αποτελεί καμιά σοβαρή λύση η σχετική εθελοτυφλία από και προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Εκεί, βέβαια, που εστιάζεται η πεμπτουσία του προβλήματος δεν είναι άλλο από την πνευματική διάσταση τού εν λόγω ακανθώδους ζητήματος. Όλοι γνωρίζουμε πως σε κάθε ομόλογη σέχτα καλλιεργείται  αντιεκκλησιολογικό πνεύμα και πολλά συναφή ανορθόδοξα και αντορθόδοξα φρονήματα, τα οποία χορηγούν μια ελιτίστικη και υπεροπτική - διαχωριστική από τη μάζα των πολλών πιστών, της πλέμπας τινί τρόπω – ...

η. Ο  Πρόδρομος και  Βαπτιστής  Ιωάννης  είναι  ο  κήρυκας, ο  μάρτυρας,  ο «μείζων εν  γεννητοίς  γυναικών»,  ο  συγκεφαλαιωτής  των  δύο  Διαθηκών , ο  ευθύνων  τας  τρίβους  Κυρίου,  ο  νέος  Ηλίας  που  έχει  ζήλο  για  το  Θεό , ο φίλος  του  Νυμφίου  , ο  ορών τον  Αμνόν  του  Θεού. Πρότυπο  των  μοναχών  η  ερημητική – νηπτική   ζωή του  χάρη  στην οποία συναντά   το  Θεό  και ερωτά  για  τον  Κύριο, λαμβάνοντας  τη  δεσποτική  απόκριση  . Μπορεί  με  απλό  τρόπο  να  θεολογεί  δείχνοντας  τον  ερχόμενον  Μεσσία .  Η  ταπείνωση  του  Ιωάννη υπαγορεύεται  στον  πρόλογο  του Ευαγγελίου  του Ιωάννη  όπου  συσχετίζεται  ο Πρόδρομος  με  τον ενσαρκωθέντα Θείο Λόγο «…ουκ ην  εκείνος  το  φως , αλλ   ἵνα  μαρτυρήση  περί  του φωτός…» και  με  την  Εκκλησία ...

Ο Θεόδωρος Φωκαέας θεωρείται ένας εκ των μεγάλων μουσικοδιδασκάλων του 19ου αι.  Γεννήθηκε στη Φώκαια της Ιωνίας, υιός Παράσχου ιερέως, όπου εσπούδασε την μουσική κοντά στον Γεώργιο τον Κρήτα. Εν συνεχεία μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη όπου δρά και σταδιοδρομ γενόμενος μαθητής των μεγάλων δασκάλων και εφευρετών της Νέας Μεθόδου του 1814, Γρηγορίου Πρωτοψάλτου και Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος. Το κύριο έργο ήταν η επιμέλεια και έκδοση βασικών μουσικών βιβλίων, μια ανάγκη που προκλήθηκε και από την νέα μέθοδο μουσική γραφής του 1814. Το μελοποιητικό του έργο είναι εξίσου σημαντικό. Έχει συνθέσει  τα γνωστά σύντομα Ανοιξαντάρια σε ήχο πλ δ΄ τα οποία είναι σε ιδιαίτερη χρήση έως σήμερα. Τους Πολυελέους: Εξομολογείσθε τω Κυρίω σε ήχο δ΄ (λέγετος), Λόγον αγαθόν σε ήχο βαρύ τετράφωνο  και δεύτερη εκδοχή σε ήχο πλ δ΄ (με Θεοτοκίο ...

Ο συμβολισμός των τεσσάρων ευαγγελιστών με τα τέσσερα αποκαλυπτικά ζώα — άγγελο-άνθρωπο, λέοντα, μόσχο και αετό είναι πολύ παλιός και πηγάζει αφ' ενός από την Αποκάλυψη του Ιωάννη (δ', 6-8) και αφ' ετέρου από το όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ (Α', 5-10). «Η δόξα του Χριστού», ανάγλυφο από την πρόσοψη του Γοτθικού ναού του Αγίου Τροφίμου στην Αρλ της Γαλλίας, 1180. Η σύνδεση αυτή των τεσσάρων ευαγγελιστών με τα τέσσερα ζώδια έγινε, με αφορμή τα παραπάνω κείμενα, από τους πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι όμως πρότειναν διάφορες ερμηνείες αυτών των κειμένων. Ο πρώτος μεταξύ αυτών που ερμήνευσε το τετράμορφο χερουβείμ του οράματος του Ιεζεκιήλ ως προεικόνιση των τεσσάρων ευαγγελιστών ήταν ο επίσκοπος της Λυών Ειρηναίος, ο οποίος συνέδεσε τον άνθρωπο με το ...

Tην Τρίτη 18 Νοεμβρίου, στις 7 το απόγευμα, στο Megaron Plus, 0 Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Θοδωρής Δρίτσας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θρησκευτικού Εκπαιδευτικού και Φιλανθρωπικού Λυμπεροπούλειου  Ιδρύματος «Άρτος Ζωής» και μεταφραστής, παρουσιάζει το θέμα «Χριστιανισμός και εκκοσμίκευση». Η ομιλία και η συζήτηση που θα ακολουθήσει, πραγματοποιείται στο πλαίσιο του κύκλου «Θρησκεία στον σύγχρονο κόσμο» του Megaron Plus.  Συντονίζει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος «Άρτος Ζωής». «Η παράδοξη επιμονή του θρησκευτικού φαινομένου στον σύγχρονο κόσμο και η καθοριστική επιρροή του, αντίθετα από τις ιστορικές προβλέψεις, καθιστά αναγκαία την ανοιχτή και αδογμάτιστη επανασυζήτησή του. Αυτό ακριβώς θα αποπειραθούμε , μακριά πάντως από τις σχετικές αφορμές της επικαιρότητας. Ο διάλογος της θρησκείας (περισσότερο της χριστιανικής αναπόφευκτα) με τη σύγχρονη φιλοσοφία, ...

Ο π. Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης μιλάει για την πνευματική πορεία του ανθρώπου μέσα στην Εκκλησία. Τη Δευτέρα 17 Νοεμβρίου στις 13:00, στην εκπομπή "Θεανθρώπινη Σοφία".

  Β΄. Πως διαρθρώνεται η ύλη και ποιο είναι το περιεχόμενο των έργων; Στα δύο συλλογικά έργα, δηλ. στο Συντροφιά με τους αγίους και στο Μορφές που αγίασαν την Κύπρο, οι Βίοι των αγίων τίθενται ακολουθώντας το εκκλησιαστικό έτος. Αρχίζουν από την 1η Σεπτεμβρίου και καταλήγουν την 31η Αυγούστου. Αυτή η κατάταξη υιοθετεί τη γραμμή των Συναξαριογράφων, προβάλλοντας και στην εποχή μας την παράδοση ότι η αρχή του έτους δεν είναι η 1η Ιανουαρίου αλλά η 1η Σεπτεμβρίου, όπως εξάλλου πράττει η Εκκλησία σε σειρά πολλών λειτουργικών και άλλων γεγονότων. Την ίδια κατάταξη επιλέγει και στο έργο του Γνωριμία με τις γιορτές μας, όπου όμως εδώ είναι αναγκασμένος να υποταχθεί στη διάκριση των κινητών και ακίνητων δεσποτικών εορτών. Οι ακίνητες που σχολιάζει ...

Μερικά από τα καλύτερα δημιουργήματα του Ντοστογιέφσκι επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο σημαντικούς ανθρώπους των γραμμάτων: τον Edgar Allan Poe και τον Ernst Theodor Amadeus Hoffmann. Ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας προσπάθησε να είναι και συγγραφέας όπως ο Πόε αλλά και ποιητής όπως ο Χόφμαν, καθώς θεωρούσε ότι αυτές οι δύο όψεις της λογοτεχνίας δεν θα έπρεπε να διαχωρίζονται η μία από την άλλη. Παρ’ όλα αυτά, ο Ντοστογιέφσκι έκανε μία προσπάθεια να ρίξει φως στο «μυστήριο» με την βοήθεια δύο εναλλακτικών ψυχολογιών. Η μία προέρχεται από τον «Φιλάργυρο Ιππότη» του Πούσκιν, και σύμφωνα με αυτό «ο Σαλαβιώφ μου ξαφνικά μου φάνηκε κολοσσιαία φιγούρα». Όπως και ο ευγενής του Πούσκιν, απολαμβάνει την μυστική αίσθηση της δύναμης που του δίνει ο απεριόριστος πλούτος του – «το μόνο που έχει ...

  Νέα εποχή στην καρδιοχειρουργική και συγκεκριμένα στον τομέα της διαδερμικής αλλαγής (χωρίς χειρουργείο) καρδιακών βαλβίδων, ανοίγει η δημιουργία μιας νέας βαλβίδας η οποία θα αντικαθιστά την πνευμονική. Πρόκειται για βιοπροσθετικό προϊόν που αναμένεται να βελτιώσει ποιοτικά την ζωή όσων έχουν χειρουργηθεί για τετραλογία Fallot ή για άλλες συγγενείς καρδιοπάθειες, κατά τις οποίες υπήρξε χειρουργική παρέμβαση στην πνευμονική βαλβίδα. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία περίπου ένα στα εκατό νεογνά γεννιούνται με συγγενή καρδιοπάθεια και εξ αυτών το 7% πάσχει από τη νόσο τετραλογία Fallot. Στη νόσο αυτή συνυπάρχουν στένωση της πνευμονικής βαλβίδας καθώς και μία ενδοκαρδιακή επικοινωνία («τρύπα»), η οποία λέγεται μεσοκοιλιακή επικοινωνία. Κατά την διόρθωση της τετραλογίας Fallot η πνευμονική βαλβίδα συχνά πρέπει να διανοιχθεί. Η διάνοιξη όμως διαταράσσει την αρχιτεκτονική της ...

Η μελέτη της θεολόγου-νομικού Ε. Παπαϊωάννου ολοκληρώνει σήμερα τη θεώρηση των σχέσεων ψυχής και σώματος, όσον αφορά την αρχαιοελληνική πλευρά της (προηγούμενο άρθρο: http://www.pemptousia.gr/?p=81854) και εισέρχεται κατόπιν στη διερεύνηση των θέσεων που προβάλλει η Παλαιάς Διαθήκης. Σύμφωνα με την Πλατωνική φιλοσοφία η ψυχή είναι αθάνατη, γιατί ανήκει στον κόσμο του αιωνίου. Άποψη που υποστηρίχθηκε νωρίτερα και από τον Θαλή και τον Πυθαγόρα. Ο Πλάτωνας ασχολήθηκε ιδιαίτερα μ’ αυτή την άποψη στο έργο του «Φαίδων». Αντικειμενικός σκοπός του έργου αυτού είναι να δικαιολογηθεί η πίστη στην αθανασία της ψυχής. Μέσω του βιβλίου παρουσιάζονται τέσσερα επιχειρήματα που ενισχύουν το συλλογισμό ότι η ψυχή επιζεί του θανάτου. Πρώτον υπάρχει μια πίστη ότι η ψυχή μετέχει σε πολλές διαδοχικές ζωές (πίστη στην μετεμψύχωση ή στην μετενσάρκωση). Κάθε εξέλιξη στη φύση είναι εν ...

«Συ εκ του μη όντος εις το είναι ημάς παρήγαγες» (Λειτουργία του αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου). Πώς μπορούμε να καταλάβου­με τη σχέση του Θεού με τον κόσμο που έχει δημιουργήσει; Τί εν­νοείται με τη φράση «εκ του μηδενός», ex nihilo; Γιατί, αλήθεια, ο Θεός δημιούργησε; Οι λέξεις «εκ του μη όντος» δηλώνουν, πρώτο και κύριο, ότι ο Θεός δημιούργησε το σύμπαν με μια πράξη της ελεύθερης θέλησής του. Τίποτε δεν τον πίεσε να δημιουργήσει· το διάλεξε να το κάνει. Ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε άσκοπα ή από ανάγκη· δεν είναι μια αυτόματη απόρροια ή ξεχείλισμα από το Θεό, αλλά η συνέπεια της θεϊκής εκλογής. Αν τίποτε δεν ανάγκασε το Θεό να δημιουργήσει, γιατί τότε απο­φάσισε να το κάνει; Αν μπορούμε να δώσουμε μια ...

 Στους καταλόγους των Δώδεκα μαθητών που αναγράφονται στη Καινή Διαθήκη αναφέρεται το όνομα Ματθαίος. Ο ίδιος έτσι ονομάζει τον εαυτό του στον κατάλογο των μαθητών που παραθέτει στο Ευαγγέλιό του (Ματθ. 10, 3) αλλά και στη διήγηση της κλήσεως του στο αποστολικό αξίωμα. Στη διήγηση της κλήσεως κάνει λόγο για ένα άνθρωπο που κάθεται στο τελώνιο και γι’ αυτό  ο ίδιος χαρακτηρίζει τον εαυτό του «Ματθαίος ο τελώνης». Αυτός ο τελώνης στο κατά Μάρκον ευαγγέλιο ονομάζεται «Λευΐς ο του Αλφαίου» ( Μαρκ. 2,14) ενώ ο Λουκάς αναφέρει μόνο « Λευΐς» (Λουκ. 5, 27). Πρέπει να πούμε ότι στους καταλόγους των μαθητών αναφέρεται και ο απόστολος Ιάκωβος ως υιός του Αλφαίου, αλλά δεν ήταν αδελφός του Αποστ. Ματθαίου. Αν ήταν θα ...

Εξαιρετικός μουσικός, δεξιοτέχνης στο μπουλγαρί ή αλλιώς ταμπουρά της Κρήτης όπως μας εξηγεί και δάσκαλος στο Μουσικό Γυμνάσιο- Λύκειο Παλλήνης. Ο λόγος για τον Κάρολο Κουκλάκη που με αυθορμητισμό,διάθεση για χιούμορ και πηγαία ειλικρίνεια μιλάει στην Πεμπτουσία για το όργανο αυτό που τα τελευταία χρόνια επανέρχεται στο προσκήνιο. Ποια ήταν η πρώτη επαφή με την μουσική της Κρήτης και πώς προέκυψε η ενασχόληση με το μπουλγαρί; Το πρώτο όργανο που έπιασα στα χέρια μου ήταν η κιθάρα και έπειτα το μπουζούκι του αδερφού μου. Εκείνος ήταν που έφερε τη μουσική στο σπίτι μας. Μετά από δύο τρία χρόνια μαζί με ένα καλό φίλο πήγα στη Σχολή του Σίμωνα Καρά όπου ήρθα σε επαφή με τα παραδοσιακά όργανα και τη βυζαντινή μουσική. Σε ...

Ο Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Πατριαρχείου π. Γεώργιος Τσέτσης, θεωρείται ένας από τους δεινούς εκφραστές του πατριαρχικού τρόπου ψαλσίματος. Και αυτό επειδή από μικρό παιδί ευτύχησε να μαθητεύσει κοντά στα πατριαρχικά αναλόγια ως κανονάρχης  και μαθητής του Κωνσταντίνου Πρίγγου και του Θρασυβούλου Στανίτσα. Τα πατριαρχικά ψαλτικά γράμματα τα συμπλήρωσε και κατά την φοίτησή του στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης στην οποία διετέλεσε δεξιός ψάλτης και χοράρχης της φοιτητικής χορωδίας, διαδεχόμενος τον λόγιο νυν μητροπολίτη Πέργης Ευάγγελο Γαλάνη. Η ψαλτική του ακρίβεια και δεξιοτεχνία στηρίζεται πέρα από τα ακούσματα και στο φωνητικό του τάλαντο. Το εκφωνητικό άσμα η απαγγελία των αναγνωσμάτων στη λατρεία της Εκκλησίας, είναι μια παλαιά πρακτική, κάτι μεταξύ συνεχούς και διαστηματικής φωνής. Παρά την φαινομενική του απλότητα απαιτεί ιδιαίτερες ικανότητες ερμηνείας και απόδοσης. ...

Τρεις προσωπικότητες θα τιμήσει το Μορφωτικό Ίδρυμα της Ένωσης Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης ως «Επίμονους Θεσσαλονικείς» τον αστροφυσικό Γιάννη Σειραδάκη, τον θεατρολόγο Νικηφόρο Παπανδρέου και τον αρχιμ. Γερβάσιο Ραπτόπουλο ή αλλιώς «Άγιο των φυλακών». Πρόκειται για έναν θεσμό που προτείνει στο κοινό τρεις προσωπικότητες με έργο που εκκινεί από τελείως διαφορετικές  αφετηρίες, αλλά με σημείο τομής τον ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό. Στις 28 Νοεμβρίου 2014,ο αστροφυσικός Γιάννης Σειραδάκης, καθηγητής στο ΑΠΘ, θα αναπτύξει τα νεότερα δεδομένα για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Στις 15 Δεκεμβρίου 2014 ο π. Γερβάσιος Ραπτόπουλος συνομιλεί με δημοσιογράφους, ερευνητές και συμπολίτες του που παρακολουθούν την ανθρωπιστική δράση του για την ανακούφιση φυλακισμένων. Στις 21 Ιανουαρίου 2015 ακολουθούμε τον θεατρολόγο και δημιουργό της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης  Νικηφόρο Παπανδρέου στη διαδρομή που με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη ανανέωσε τον θεατρικό ...