Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Το Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Τμήμα Θεολογίας του  Πανεπιστημίου Graz της Αυστρίας διοργανώνουν Διεθνές Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη, στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου 2015. Το Συνέδριο είναι αφιερωμένο στη μελέτη της «Credition», που προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων credence + cognition = πίστη + νόηση, και είναι ένας νέος όρος που περιγράφει τις ενέργειες του ατόμου οι οποίες σχετίζονται με αυτό που αναφέρεται ως «πιστεύω». Οι creditions γίνονται αντιληπτές ως βασικές διαδικασίες οι οποίες σχετίζονται τόσο με την αποθήκευση γεγονότων και γνώσεων στον εγκέφαλο όσο και με ψυχολογικές λειτουργίες όπως το συναίσθημα και η νόηση  οι οποίες ανήκουν στις γνωσιακές νευροεπιστήμες. Το 3ο διεθνές συνέδριο “Credition Applied" στοχεύει στην προώθηση της ερευνητικής εφαρμογής των creditions –ως ...

Το βασικό θέμα της αντιπαράθεσης του Βαρλαάμ και του Παλαμά αφορά στο κεντρικό ερώτημα του μεσσαιωνικού και όχι μόνο ανθρώπου που είναι το πώς μπορεί ο άνθρωπος να προσεγγίσει και να γνωρίσει τον Θεό. Ο Βαρλαάμ ξεκινάει από την διαπίστωση ότι ο Θεός είναι εντελώς απρόσιτος και αμέθεκτος από την ανθρώπινη εμπειρία . Συνεπώς μπορεί να προσεγγιστεί μόνο δια μέσου των κτισμάτων του και των Αγίων Γραφών. Πώς μπορεί όμως ο νους να ανυψωθεί στην γνώση του Θεού από τα κτίσματα και τις γραφές; Η απάντηση του Βαρλαάμ είναι με «την διά λόγων και συλλογισμών ευρισκομένην γνώσιν» σε αυτά. Στα έργα του κάνει εκτεταμένη χρήση της διαλεκτικής λογικής αποδεικύνοντας τη συγγένεια του με τους Λατίνους σχολαστικούς της εποχής του. Η γνώση ...

Τη δυνατότητα να γνωρίσουν τα παιδιά από 3 έως 10 ετών, τους μεγάλους συνθέτες Μπραμς, Vivaldi, Mozart, Beethoven, δίνει φέτος η Μουσική Βιβλιοθήκη του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», μέσα από δύο εκπαιδευτικά προγράμματα, που θα γίνουν στο Μέγαρο Μουσικής και απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας 3-7 και 5-10 ετών.  Τα μικρότερα παιδιά, μπορούν να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα μαζί με τους γονείς τους. Σκοπός του προγράμματος είναι, τα παιδιά να αναπτύξουν το καλλιτεχνικό τους αισθητήριο μέσα από την μουσική ακρόαση, την ανάπτυξη της φαντασίας, με τη θεατρική έκφραση και το παιχνίδι με κρουστά μουσικά όργανα, να έρθουν σε επαφή με διάφορες πτυχές της μουσικής και να γνωρίσουν τρεις μεγάλες μουσικές προσωπικότητες αλλά και να μάθουν να συνεργάζονται δημιουργικά μεταξύ τους. Α. ...

Εκδόθηκε προσφάτως σε ελληνική μετάφραση το δοκίμιο του π. Σεργκέι Μπουλγκάκωφ με τίτλο «Ηρωϊσμός και άθλος. Σκέψεις για τη θρησκευτική φύση της ρωσικής διανόησης». Επειδή, όπως έχω γράψει πολλές φορές, τα βασικά και μεγάλα σε έκταση έργα του Ρώσσου διανοητή Σεργίου Μπουλγκάκωφ (1871-1944) παραμένουν ακόμη αμετάφραστα στην ελληνική, η έκδοση έστω ενός δοκιμίου του συγγραφέως, και μάλιστα από τα πλέον σημαντικά, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ένα εκδοτικό γεγονός. π. Σεργκέι Μπουλγκάκοφ, Ο ηρωϊσμός και ο άθλος, μετ. Δημ. Τριανταφυλλίδης, εκδόσεις s@mizdat, Αθήνα 2015, σελ. 86 ISBN 9786188156104 Για την ιστορία, το συγκεκριμένο δοκίμιο του Μπουλγκάκωφ είχε περιληφθεί στην συλλογή κειμένων υπό την επιγραφή Vekhi (= Ορόσημα, Σταθμοί), η οποία είχε εκδοθεί στην Ρωσσία το 1909. Η συλλογή περιείχε κείμενα του Ν. Berdiaeff (1874-1948), ...

Στις αρχές του 20ου αιώνα, πριν τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 και την έλευση των Ποντίων, στα χωριά του κάμπου της Νάουσας οι ντόπιοι κάτοικοι διατηρούσαν πολύ ζωντανά τα δικά τους ήθη και έθιμα. Η παραδοσιακή φορεσιά των κατοίκων και ειδικά η γυναικεία επίσημη φορεσιά, ήταν αυτή που έχει καταγραφεί από τους ερευνητές ως «παραδοσιακή φορεσιά Επισκοπής». Η εντυπωσιακή αυτή φορεσιά βέβαια δεν ανήκε μόνο στην Επισκοπή όπου πιθανότατα την εντόπισε για πρώτη φορά κάποιος από τους παλιούς ερευνητές και έτσι της έμεινε ο χαρακτηρισμός «φορεσιά Επισκοπής», αλλά στους κατοίκους μιας ομάδας 12 περίπου χωριών που αποτελούν τα χωριά του κάμπου της Νάουσας. Τα χωριά του κάμπου της Νάουσας στις αρχές του 20ου αιώνα ήταν : Λευκάδια (Γκολισιάνι), Κοπανός (Άνω Κοπανός), Χαρίεσσα ...

Μεταξύ 3 και 5 Σεπτεμβρίου 2015 πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, στην Αθήνα, ένα πολύ ενδιαφέρον διεθνές Συνέδριο σχετικά με τη συνάντηση της Θρησκείας με την Επιστήμη (βλ. σχετική ανακοίνωση της "Πεμπτουσίας" στο σύνδεσμο:http://bitly.com/1IAszXa). Το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης του Προγράμματος NARSES, που αφορά τη δημιουργία και δημοσιοποίηση βάσης δεδομένων σχετικά με ελληνόγλωσσα κείμενα που αναφέρονται στις θετικές επιστήμες και περιλαμβάνονται στην εκκλησιαστική και θεολογική γραμματεία, από τη βυζαντινή περίοδο μέχρι τις μέρες μας. Στις εργασίες του Συνεδρίου συμμετείχαν επιφανείς παγκοσμίως εκπρόσωποι των πεδίων της μελέτης της Ιστορίας της Επιστήμης, αλλά και των σχέσεών της με τις θρησκευτικές παραδόσεις, όπως επίσης και εξ Ελλάδος ειδικοί, ακαδημαϊκοί αλλά και ερευνητές. 'Έτσι, εκτός από την πολύ ενδιαφέρουσα πρώτη ...

  Η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού αποτελεί σπουδαίο εορτολογικό σταθμό του εκκλησιαστικού έτους.  Ιστορικά η εορτή της Παγκόσμιας Ύψωσης  φαίνεται να καθιερώθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο, κατά προτροπή προφανώς της μητέρας του αγίας Ελένης, αμέσως μετά την εύρεση του Τιμίου Ξύλου στα Ιεροσόλυμα, γύρω στο 330 μ.Χ. Η εορτή λαμπρύνεται από θεσπέσιους ύμνους μεταξύ των οποίων και το περίφημο τροπάριο «Σώσον Κύριε τον λαόν σου». Ο Άρχων Μαΐστωρ της Μ.τ.Χ.Ε. Γρηγόριος Νταραβάνογλου ψάλει το Δοξαστικό των αίνων «Σήμερον προέρχεται ο Σταυρός του Κυρίου». %lkfgsaetuooiytsa%

Είναι η κύρια ευχή της Θείας Λειτουργίας, κατά την οποία γίνεται η ευλογία των Τιμίων Δώρων και η μυστηριακή μεταβολή τους σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Είναι δηλαδή το ιερότερο σημείο της Θείας Λειτουργίας. Αρχίζει με τα λόγια “Ἄξιον καί δίκαιον Σέ ὑμνεῖν, Σέ εὐλογεῖν, Σέ αἰνεῖν, Σοί εὐχαριστεῖν...”, που απαγγέλλει ο ιερέας χαμηλόφωνα μπροστά στην Αγία Τράπεζα. Αφού ευχαριστήσει ο ιερέας τον Θεό για όλες Του τις ευεργεσίες προς εμάς κι αφού δοξολογήσει το μεγαλείο Του μας καλεί να ψάλουμε τον Τρισάγιο Ύμνο των Αγγέλων: “Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος, Κύριος Σαβαώθ...”. Ύστερα γίνεται εξιστόρηση της παράδοσης του μυστηρίου από τον Κύριο στους μαθητές Του και ο ιερέας επαναλαμβάνει τα λόγια του Χριστού “Λάβετε, φάγετε...” - Πάρτε και φάτε. Αυτό είναι το Σώμα ...

Η θεώρηση της φύσης ως Θείας δημιουργίας και του κάθε τμήματος της γης ως ιερό, μας οδηγεί αναμφισβήτητα προς μία κατεύθυνση. Στο να τη σεβαστούμε. Παράλληλα, όταν απευθυνόμεθα στον φυσικό και υλικό κόσμο, στο περιβάλλον γενικότερα, δεν πρέπει να προσηλωνόμεθα σε αυτό, έτσι ώστε να εξαρτόμαστε κατά κύριο λόγο από τις λειτουργίες-παροχές του, αλλά να συναισθανόμεθα τη θνητότητα αυτού και να του αποδίδουμε την αρμόζουσα θέση και τον κατάλληλο σεβασμό. Ο κόσμος αυτός δεν νοείται αιώνιος, αλλά προσωρινός. «Ούκ έστιν η βασιλεία του Θεού βρώσις και πόσις, αλλά δικαιοσύνη και άσκησις σύν αγιασμώ». Δίδοντας ο άνθρωπος προτεραιότητα καταρχάς στην κοσμική χρήση του εαυτού του, δεν προβαίνει σε ανάλογες προσπάθειες για να γνωρίσει τη δημιουργία του Θεού σε όλα τα μεγέθη της. ...

Η Πεμπτουσία έχει την χαρά και την τιμή να φιλοξενεί το δεύτερο μέρος της αποκλειστικής συνέντευξης της αναγνωρισμένης τραγουδίστριας και ηθοποιού κυρίας Φωτεινής Δάρρα. Η Φωτεινή Δάρρα βρέθηκε στην Λήμνο και έδωσε το βράδυ της 17ης Αυγούστου συναυλία με τίτλο «Στο φως των αστεριών» στο Γυμνάσιο Μύρινας μαζί με τον μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Παπαδημητρίου. Στο μεταμεσονύκτιο γεύμα μετά το πέρας της συναυλίας και παρά την κούραση είχε την ευγενή καλοσύνη να απαντήσει στις ερωτήσεις στον διευθυντή σύνταξης της Πεμπτουσίας Νίκου Κόϊου. ΝΚ – Πολύ ωραία, λοιπόν να ρωτήσω τώρα αυτό το οποίο ήθελα και το είχα στο μυαλό μου διαβάζοντας το βιογραφικό σας με αυτή την τόσο έντονη διεθνή παρουσία δίπλα σε όλα αυτά τα ονόματα. Ήρθατε σε επαφή με πάρα ...

80 χρόνια από την ημέρα των εγκαινίων του Ιερού Ναού Αγ. Θεράποντος Μυτιλήνης και Υποδοχή Ιερής Εικόνας «Παναγίας Βηματάρισσας» από την Ι. Μ. Μ.  Βατοπαιδίου Μυτιλήνη, Σεπτέμβριος  2015 Ο Ναός του Αγίου Θεράποντα στη Μυτιλήνη, αποτελεί το σήμα κατατεθέν της Λέσβου. Ξεκίνησε να χτίζεται στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας, το 1850, και εγκαινιάσθηκε την 1η Σεπτεμβρίου του 1935, από τον Μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβο Α΄, τον από Δυρραχίου. Με την ευχή του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ.κ. Ιακώβου, η συμπλήρωση των 80 χρόνων από την ημέρα των εγκαινίων, γιορτάστηκε ιδιαίτερα στο Ναό από 7 μέχρι 9 Σεπτεμβρίου. Τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου, κλήρος και λαός, υποδεχθήκαμε στα προπύλαια του Ναού πιστό αντίγραφο της Ιερής Εικόνας της Παναγίας της Βηματάρισσας, από την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους. ...

Χαιρετισμός στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Society for the Law of the Eastern Churches:           Oikonomia, Dispensatio and Aequitas in the Life of the Church Πνευματικό Κέντρο “Διακονία” Ι. Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης Πέμπτη 10 – Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2015 Στις σύγχρονες Επιστήμες του Ανθρώπου ως “Ηθική” ορίζεται γενικά η αναζήτηση της αποδοτικότερης για την οργάνωση της κοινωνικής συμβίωσης των ανθρώπων κλίμακας αξιών. Από τη στιγμή που μια κλίμακα αξιών γίνεται αποδεκτή από κάποια κοινωνική ομάδα, αυτή αντικειμενοποιείται και ως τέτοια χρησιμοποιείται ως κριτήριο για την αξιολόγηση της ατομικής συμπεριφοράς των ανθρώπων. Μια τέτοια κλίμακα μπορεί να προκύπτει είτε από κάποιο φιλοσοφικό σύστημα είτε από κάποια θρησκευτική νομοθεσία που ρυθμίζει την ανθρώπινη συμπεριφορά. Στη δεύτερη περίπτωση η θρησκεία σχετίζεται με την ηθική και, χωρίς απαραίτητα να είναι αυτός ο ...

«Εάν υπάρχει κάτι που πρέπει να το πούμε πολύ καθαρά, είναι ότι για την Εκκλησία είναι αδιαπραγμάτευτη η αξία του ανθρώπινου προσώπου… το μέτρο αυτής της αξίας, είναι η Ενανθρώπιση του Θεού. Το ότι ο Θεός γίνεται άνθρωπος, φανερώνει την μοναδικότητα και την αξία του ανθρώπου. Εάν αυτό το μέτρο χαθεί, τότε τι μένει σαν μέτρο της ανθρώπινης αξίας; … Όταν αρνούμεθα την θεία καταγωγή του ανθρώπου και το θεοειδές του ανθρώπινου προσώπου, μήπως προσφέρουμε ένα ιδανικό ιδεολογικό στήριγμα στην εκμετάλλευση του ανθρώπου και τον ευτελισμό του;», σημείωνε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλος, εξηγώντας γιατί, για την Εκκλησία είναι αδιαπραγμάτευτη, η αξία του ανθρωπίνου προσώπου. Pankil P. Shah, 7 ετών, Ινδία. Έργο από τη συνεργασία του Μουσείου ...