Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ένας ζωηρός κι ανήσυχος ποντικός νόμιζε πως μπορεί να γίνει φίλος μ΄ έναν βάτραχο. - Εγώ είμαι ξεχωριστό ποντίκι, ακόμα κι ο βάτραχος με παραδέχεται και το καμαρώνει που πιάνει φιλία μαζί μου! Έτσι λοιπόν μια μέρα  ο «καλός σου» ο βάτραχος, που βέβαια είχε κακούς σκοπούς, κατάφερε τον «ξύπνιο» ποντικό μας να  δέσει το πόδι του μαζί με το δικό του. - Θα είμαστε ενωμένοι οι δυο μας και θα τριγυρίζουμε και θα γευόμαστε τα καλούδια της γης μαζί, έλεγε και ξανάλεγε το βατράχι. Στην αρχή τριγύριζαν στα χωράφια κι έτρωγαν σιτάρι και σανό. Το ποντικάκι μας έγλειφε τα μουστάκια του ευχαριστημένο και λαχταρούσε κι άλλες περιπέτειες στον «γύρο του κόσμου» με τον βάτραχο. Μετά όμως κατέβηκαν στη λίμνη κι ο βάτραχός μας ...

Το γεγονός ότι ο άνθρωπος θεωρεί τον εαυτό του κέντρο της κτίσης, έχει ως αποτέλεσμα να απαιτεί όλα να υπηρετούν τις όποιες επιθυμίες του, κάτι που αποτελεί την αιτία των περισσοτέρων κοινωνικών προβλημάτων και ταυτόχρονα την κύρια γενεσιουργό αιτία του οικολογικού προβλήματος. Με ενδιαφέρον παρουσιάζεται η πορεία της ασκήσεως στην αγιοπατερική διδασκαλία έτσι όπως σκιαγραφείται από τον Νικ. Μπαλατσούκα. Ως αφετηρία αυτής της πορείας είναι η άρνηση του ιδίου θελήματος. Ακολουθεί η αποδοχή του Θείου θελήματος στη θέση του ιδίου και στη συνέχεια έρχεται η τήρηση των εντολών του Θεού ως συγκεκριμένης εκφράσεως του θελήματός Του. Κατάληξη είναι το να στρέφει την προθετική αναφορά του ο άνθρωπος το «θέλειν» του Θεού. Στην ιδεατή αυτή κατάσταση αρνείται ο άνθρωπος την ηδονή, αποδεχόμενος ...

Μαρτύρησε στην Κωνσταντινούπολη στις 5 Ιουλίου 1679 Ο Άγιος καταγόταν από το χωριό Κλειστός της Ευρυτανίας. Εκεί έμαθε τα ιερά γράμματα και σε νεαρή ηλικία έγινε μοναχός και αξιώθηκε και του χαρίσματος της ιερωσύνης. Κατόπιν πήγε στο Άγιον Όρος, όπου εγκαταστάθηκε μαζί με άλλους δύο μοναχούς στο Κουτλουμουσιανό κελί του Αγίου Γεωργίου. Στο Άγιον Όρος ζούσε με άκρα άσκηση και καθαρότητα. Όμως μέσα στην καρδιά του άναψε ο θείος πόθος, υπέστη την καλή αλλοίωση και θεωρούσε ότι η νηστεία, η αγρυπνία, τα δάκρυα, το πένθος, η ακτημοσύνη και συνολικά κάθε αρετή ήσαν ανάξια προσφορά στον Χριστό και ότι το μόνο αντάξιο της αγάπης του Χριστού, που θυσιάστηκε για μας, ήταν το να χύσει το αίμα του γι’ Αυτόν. Οι πατέρες του Όρους που ...

Σε περιόδους κρίσεων, ασθενειών, οικονομικής δυσπραγίας και δύσκολων κοινωνικών καταστάσεων πολλοί άνθρωποι ενθυμούνται και το Θεό. Και θα μπορούσαμε σχηματικά να τους χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες. Οι πρώτοι κρίνοντας με πνευματικό τρόπο τα πράγματα ανανεώνουν την πίστη τους, μετανοούν, προσεύχονται, προσφεύγουν με ελπίδα σε Αυτόν και στρέφονται με πνεύμα αλληλεγγύης στο συνάνθρωπο, στον οποίο αναγνωρίζουν την εικόνα του ζώντος Θεού. Βλέπουν την κρίση ως ευκαιρία πνευματικής τροφοδοσίας και έκφρασης της ανιδιοτελούς αγάπης. Οι δεύτεροι επαναστατούν εναντίον του Θεού, άλλοτε τον απορρίπτουν ενώ άλλοτε διαμαρτύρονται για τη φαινομενική απουσία του από τον κόσμο ή ακόμη και τη μυστηριώδη σιωπή του, οπότε αγγίζουν τα όρια της θεοδικίας, θεωρώντας τον υπεύθυνο για τα δεινά των ανθρώπων. Στη θέση αυτή δε φθάνουν μόνο όσοι αρνούνται ...

Ο εντυπωσιακός τρόπος, με τον οποίον ο Παλαμάς αναπαράγει την έννοια του Παρακλήτου ως συνδέσμου αγάπης μεταξύ Πατρός και Υιού, μάς οδηγεί να ερωτήσουμε, όπως στην περίπτωση του Θεολήπτου, αλλά περισσότερο επιμόνως: Εγνώριζε ο Παλαμάς το αριστούργημα του επισκόπου Ιππώνος Περί Τριάδος; Μπορεί, βεβαίως, η Αυγουστίνεια επίδραση επί του Παλαμά να μην ήταν άμεση αλλά δια του προηγηθέντος Θεολήπτου. Αφ’ ετέρου, σε ορισμένα σημεία, ο Παλαμάς είναι πλησιέστερα στον Αυγουστίνο παρά στον Θεόληπτο, και αυτό συνιστά ισχυρό επιχείρημα ότι γνώριζε τον Αυγουστίνο από πρώτο χέρι. Παρ’ ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο Παλαμάς γνώριζε Λατινικά, θα μπορούσε εύκολα να έχει χρησιμοποιήσει τη μετάφραση του Πλανούδη. Ο Παλαμάς, αν και ασφαλώς δεν ήταν μέλος του «ενωτικού» κόμματος στο Βυζάντιο, σε καμία ...

Αν, κατηφορίζοντας τα σοκάκια του Μολύβου, συναντήσετε ένα τρίο να παίζει Μπραμς ή αν, κοντά στο λιμάνι, ακούσετε αποσπάσματα από την τέταρτη συμφωνία του Μάλερ, είναι γιατί αυτό το καλοκαίρι ένα ξεχωριστό φεστιβάλ κλασικής μουσικής, γεννιέται στο Βόρειο Αιγαίο. Στον Μόλυβο, εκεί όπου η ιστορία άφησε τα χνάρια της περνώντας από την Αρχαιότητα, τη Ρωμαιοκρατία, το Βυζάντιο και τη Μεταβυζαντινή εποχή, την Οθωμανοκρατία, το Μεσαίωνα, φθάνοντας μέχρι τη Μικαρασιατική καταστροφή και το κύμα της προσφυγιάς, αλλά και τα νεώτερα χρόνια με την εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση… εκεί γεννιέται ένα νέο φεστιβάλ. Μόλυβος 2011, Το Κάστρο, φωτό Jean Francois Renaud  Το Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Μολύβου, που θα πραγματοποιηθεί στις 19, 20 και 21 Αυγούστου, στον Μόλυβο της Λέσβου, στην εναρκτήρια χρονιά του, ...

Με στόχο τη σπουδή στο σύστημα της βυζαντινής ζωγραφικής και στις εικαστικές μεθόδους εικονογραφίας, ολοκληρώθηκε το 3ο σεμινάριο αγιογραφίας με τίτλο: «Ξενόπουλος διδάσκει…», που διοργάνωσε η εταιρεία Artionrate. Πρόκειται για μια προσπάθεια ανάδειξης της βυζαντινής ζωγραφικής με τα τεχνικά χαρακτηριστικά της, την ευρυθμία, και την λειτουργία της στο χώρο του χριστιανικού ναού. Στη διδασκαλία των σεμιναρίων ήταν ο καταξιωμένος εικονογράφος Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, Άρχοντας Αγιογράφος του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας,  ο οποίος μετέφερε στους συμμετέχοντες όψεις του αγιορειτικού τρόπου εικονογράφησης. Οι μαθητές οι οποίοι είχαν δοκιμαστεί στα προηγούμενα σεμινάρια στο σχέδιο, πέρασαν στη παρούσα φάση στην τεχνική της αγιογράφισης των ρούχων και των προσώπων. Σημείο εκκίνησης του σεμιναρίου ήταν το πρόσωπο Αρχαγγέλου Γαβριήλ, από την φορητή εικόνα του Ευαγγελισμού της Παναγίας της Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα και το πρόσωπο του Ευαγγελιστή Ματθαίου από ...

Η ποιητική της ελευθερίας και ο άθλος της δημιουργικότητας. Προλογικά σχόλια στη Μουσική Ποιητική του Ιγκόρ Στραβίνσκι και τις επιδράσεις της στην τέχνη και τον πολιτισμό της νεότερης Ελλάδας. Θα ξεκινήσω την εισήγησή μου, με την αξιωματική και προκαταβολική αποδοχή της άποψης του Αντρέι Ταρκόφσκι, αυτού του μεγάλου κινηματογραφικού ποιητή, ο οποίος στο έργο του Σμιλεύοντας το χρόνο, σημειώνει τα εξής αποκαλυπτικά: «Προσωπικά δεν μπορώ να καταλάβω το πρόβλημα της λεγόμενης “ελευθερίας” ή “έλλειψης ελευθερίας” του καλλιτέχνη. Ο καλλιτέχνης ποτέ δεν είναι ελεύθερος. Από καμιά άλλη ανθρώπινη ομάδα δεν λείπει περισσότερο η ελευθερία. Τον καλλιτέχνη τον δεσμεύει το ταλέντο, η κλίση του». Και είναι νομίζω σαφές, πως τούτη η προλογική μου επιλογή, τούτο το προλογικό δάνειο,  στοχεύει την καρδιά του προβλήματος, που σχετίζεται ...

  Βρισκόταν στο μετόχι της μονής Ιβήρων, παρά το χωριό Καλύβια της περιφέρειας Μαλγάρων της Ανατολικής Θράκης, με τον οικονόμο του μετοχιού ιερομάρτυρα Ευδόκιμο Ιβηρίτη († 1913), περί του οποίου αναφέρουμε στο βιβλίο μας Οι άγιοι τον Αγίου Όρους. Στις 4.7.1913 οι Τούρκοι εισέβαλαν στο χωριό, το οποίο λεηλάτησαν και φόνευσαν όσους κατοίκους είχαν απομείνει. 'Ο μοναχός Ακάκιος μαζί με τον οικονόμο Ευδόκιμο κι έναν άλλο ιερέα, Χρήστο, ήταν κρυμμένοι στο καμπαναριό του μετοχιού, δίχως να μπορούν να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους. Όταν τους αντιλήφθηκαν οι Τούρκοι, προσπάθησαν να διαφύγουν, αλλά δεν τα κατάφεραν. Τους συνέλαβαν και τους υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, τραβώντας τους από τα γένεια. Ο οικονόμος Ευδόκιμος εσφάγη με δρέπανο. Ο ιερεύς Χρήστος μετά από πολλά κολαστήρια κατακρεουργήθηκε. Ο ...

Για τους μικρότερους φίλους μας Σχολή πεζών 1α/3 – Στο πεζοδρόμιο Το καλοκαίρι έφθασε και πρέπει να είμαστε ακόμη πιο προσεκτικοί, όταν κυκλοφορούμε στους δρόμους. Όπως εμείς μετακινούμαστε συνήθως με το αυτοκίνητο, όταν ο προορισμός μας είναι μακρινός, έτσι κάνουν κι άλλοι άνθρωποι. Όσοι οδηγούν αυτοκίνητο, δεν πρέπει να βιάζονται, αλλά αυτό είναι κάτι που αφορά εκείνους. Εμείς πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, για να είμαστε ασφαλείς. Ας δούμε λοιπόν σήμερα το πρώτο και σημαντικότερο: Κυκλοφορούμε πάντα στο πεζοδρόμιο. Κάνε κλικ παρακάτω, για ν΄ ανοίξεις και να διαβάσεις – αν θέλεις μπορείς και να τυπώσεις – μια σελίδα όπου αναγράφονται οι βασικοί κανόνες για την ασφαλή κυκλοφορία στο πεζοδρόμιο. Αφού τα διάβασες, μπορείς να δεις τι κατάλαβες, παίζοντας το παρακάτω παιχνίδι.

Η ιατρική σχολή, στα αριστερά ο γιατρός παρατηρώντας τα ούρα και μεταξύ τους άρρωστος δύο μαθητές με καπέλα Μεγάλη είναι η συνεισφορά του Βυζαντίου και στη χειρουργική. Εκτός από την εφεύρεση άνω των 200 ειδών χειρουργικών εργαλείων περιγράφονται χειρουργικές επεμβάσεις που δείχνουν τις δεξιότητες των Βυζαντινών χειρουργών. Το αποκορύφωμα χειρουργικής τέχνης επιβεβαιώνεται με τη χειρουργική επέμβαση που πραγματοποιήθηκε για το διαχωρισμό δύο «αρρένων συμφυών παίδων» κατά τη διάρκεια της Βασιλείας του Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου (913-959 μΧ.).  Αποτελεί την πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη, χειρουργική προσπάθεια διαχωρισμού σιαμαίων διδύμων. Ο μεγάλος αριθμός των ιστορικών και των χρονογράφων εκείνης της εποχής που αναφέρουν το γεγονός, μαρτυρά τη σπανιότητα αλλά και την παραδοξότητα του γεγονότος τούτου. Ο Ιωάννης Σκυλίτζης, Ιστορικός και Χρονογράφος του 11ου αιώνα, στο ...

Περί αγάπης θα παραθέσουμε τα ίδια τα λόγια του Γέροντα χωρίς σχολιασμούς, διότι είναι σαφή και καταληπτά, και δεν θέλομε να μειώσουμε τα υψηλά νοήματα της δικής του θεωρίας, τα οποία έγραφε ιδιοχείρως, ως πάσχων τα θεία σκιρτήματα και αισθήματα. «Ποίω δε τρόπω άρξομαι την ΑΓΑΠΗΝ μου εγκωμιάσαι; Ουδαμώς το τοιούτον ισχύω, αλλ' αυτή μοι το λέγειν χορήγησον, η αληθής μου και γλυκεία αγάπη, καθότι πώς δύναμαι εξ ίδιας μου δυνάμεως, αγαπητοί μου αδελφοί, να γράψω και να λαλήσω περί τοσούτου μεγάλου χαρίσματος, όπου την ανθρωπίνην δύναμιν υπερβαίνει; Ποία δε γλώσσα βροτεία δύναται διηγήσασθαι περί τοσαύτης ουρανίου τροφής και τρυφής των αγίων αγγέλων, Προφητών και μαρτύρων, ασκητών και οσίων και παντός καταλόγου των δικαίων εν ουρανοίς ευρισκόμενης;» Αληθινά, αδελφοί μου, εάν μου ...

Ορθοδοξία σημαίνει πρωτίστως και κατεξοχήν ελευθερία (Γαλ. 5:1). Μια απελευθέρωση του ανθρώπου από τον παλαιό άνθρωπο και από τα πάσης φύσεως δεσμά, τα οποία περι-επλέχθησαν από την ανθρώπινη αμαρτωλότητα. Ο Παύλος υπερτονίζει αυτήν την ειδοποιό διαφορά – υπέρβαση του χριστιανισμού σε αντιδιαστολή με τον παλαιό, τον μωσαϊκό νόμο (Ρωμ. 7:6). Το δυστύχημα είναι ότι κατά το ξετύλιγμα του ιστορικού χριστιανισμού, η παραχάραξη της Ορθοδοξίας του δεν έπαψε σε καμιά περίοδο να υφίσταται σε μια ικανή ποικιλία διακυμάνσεων ως προς την ένταση και την έκταση του φαινομένου. Χρέος της Εκκλησίας και της θεολογίας της είναι να μην κωφεύει μπροστά σε οιανδήποτε μορφή αιρετικής απόκλισης, είτε πρόκειται για κραυγαλέες περιπτώσεις είτε και για ύπουλες, αδιόρατες, δυσδιάκριτες σχετικές καταστάσεις. Η τακτική του στρουθοκαμηλισμού δεν ...

Συν τοις άλλοις, ο συγκεκριμένος «θρησκευτικός ανθρωπισμός» είναι μία ιδιότυπη πνευματική κατάκτηση, που συνίσταται στην συλλογικότητα του κοινοτισμού, όπου ο άνθρωπος πραγματώνεται ως συλλογικό Εγώ και η ζωή του νοηματοδοτείται μέσα από το αξιακό σύστημα του χριστιανισμού. Βιώνεται επίσης μέσα από την σχέση της εκκλησιαστικής και κοινοτικής ζωής και λειτουργεί ως κοινωνία προσώπων και όχι ως θρησκευτική ατομικότητα. Είναι πηγή αναγεννητικής αφύπνισης των δυνάμεων που στοιχειοθετούν την ιδιοπροσωπία του νέου Ελληνισμού, εφόσον αποτελεί τρόπο προστασίας μιας συλλογικής ταυτότητας και διασφαλίζει την ενότητα της πολιτισμικής παράδοσης. Παράλληλα, ενώ προβάλλονται ιδιαίτερα από τους θρησκευτικούς ανθρωπιστές η συνεργασία και η αλληλεγγύη μέσα στο πλαίσιο της κοινοτικής ζωής, όμως δεν λησμονείται και ο στόχος της ελευθερίας του Γένους και της οικοδόμησης ενός εθνικού κράτους, ...

        Τον 9ο αιώνα ο νέος αυτοκράτορας του Βυζαντίου Νικηφόρος A΄ (802-811μ.Χ.) εξεστράτευσε εναντίον των Βουλγάρων αλλά καθώς έφτασε στην Αδριανούπολη πληροφορήθηκε ότι κάποιοι αξιωματούχοι σχεδίαζαν στάση εναντίον του και έτσι επέστρεψε πίσω στην Πόλη με άδεια χέρια. Πριν από το Άγιο Πάσχα του 808 μ.Χ. ο Κρούμος (803-814μ.Χ.) ηγέτης των Βουλγάρων πολιόρκησε τη Σαρδική σημερινή Σόφια και την κατέλαβε με δολερά λόγια, ο Νικηφόρος εξήλθε εναντίον του την Μεγάλη Τρίτη αλλά δεν κατάφερε τίποτα απολύτως.         Μετά το πέρασμα δύο χρόνων, ο αυτοκράτορας Νικηφόρος Α΄ μαζί με τον γιο του Σταυράκιο ξεκίνησε έχοντας συγκεντρώσει τα στρατεύματά του όχι μόνο από την Θράκη αλλά και από τα Ασιατικά θέματα εναντίον των Βουλγάρων. Ο Κρούμος φοβήθηκε από το στρατό του ...