Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Η περίπτωση του Ηλία Κονιοζαμάνη, του αυτοδίδακτου αγιογράφου και ζωγράφου, είναι ενδιαφέρουσα από κάθε άποψη. Εδώ και είκοσι περίπου χρόνια, η τέχνη του συνιστά το αντίβαρο της κύριας ασχολίας του, της άσκησής του ανώτατου δικαστικού λειτουργήματος, εκφράζει την αναζήτηση του εσωτερικού του κόσμου και δίνει δίοδο στην επιταγή του ποιείν. Η θρησκευτική εικονογράφηση και οι επιδράσεις από τον Κόσμο της Αρχαιότητας, αποτελούν φορείο ανάπτυξης και ανάδειξης των καλλιτεχνικών του δεξιοτήτων και του έμφυτου ταλέντου που διαθέτει. Η πρώτη επίσκεψη στο Άγιον Όρος -αφετηρίαγια την ανάπτυξη της τέχνης του και οι επισκέψεις σε μοναστήρια του τόπου καταγωγής του, στη Δυτική Μακεδονία, έδρασαν παιδευτικά και καταλυτικά. Ο Ηλίας Κοντοζαμάνης χειρίζεται το χρώμα των εικόνων του με ευαισθησία, το σχέδιο με υπομονή και ακρίβεια, την ποικιλία ...

Ο π. Νικόδημος Αεράκης με αφορμή την αποστολική περικοπή του Αποστόλου Παύλου, μιλάει για τους Αγίους Αναργύρους Κοσμά και Δαμιανό και για την πραγματική αγάπη που είχαν για τον Θεό και για τον συνάνθρωπο. Η ομιλία έγινε στην Ι.Μ. Αγίων Αναργύρων Ερμιόνης στην πανήγυρη της Μονής το 2004.   %audio%

«Να αρνηθούμε με όλη μας τη δύναμη την ηδονή της παρούσας ζωής και την οδύνη και θα απαλλαγούμε, παντελώς, από κάθε συλλογισμό των παθών και κάθε δαιμονιώδες κακούργημα. Διότι, εξ αιτίας της ηδονής, αποφεύγουμε την αρετή»(Μαξίμου Ομολογητού, Επτακόσια Κεφάλαια περί Θεολογίας, Εκατοντάς Γ, §52). Αυτό το οποίο χαρακτηρίζει τη χωρίς Θεό ανθρώπινη ζωή είναι η άγρια πάλη και μάχη του άσκοπου με το παράλογο με αποτέλεσμα τραγικό. Θύμα όλης της τραγικότητος ο ταλαίπωρος άνθρωπος. Αυτός σύρεται χωρίς οίκτο από τα όργανα του πόνου και του φόβου προς το τέρμα του, τον θάνατο, τον οποίον δημιούργησε επειδή χωρίσθηκε από τον Θεό, την αιώνιο ζωή και ευτυχία. Εάν ο φιλάνθρωπος Θεός δεν έδιδε τέρμα στον θάνατο και την αμαρτία που τον δημιουργεί, δεν ...

Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, διοργανώνει Συνάντηση με θέμα: Εξήγηση και Εξηγητές Διδάσκαλοι. Έξι επιστημονικές ανακοινώσεις θα κάνουν οι πανεπιστημιακοί καθηγητές: Γρηγόρης Στάθης, Θωμάς Αποστολόπουλος, Αντώνιος Αλυγιζάκης, Ιωάννης Λιάκος, Αχιλλέας Χαλδαιάκης και Μιχαήλ Στρουμπάκης. Γι’ αυτήν την σημαντική Βυζαντινομουσικολογική Συνάντηση η Πεμπτουσία μίλησε με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Βυζαντινής Μουσικολογίας, στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών, της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κ. Αχιλλέα Χαλδαιάκη. Αχιλλέας Χαλδαιάκης  Πεμπτουσία: Γιατί επιλέξατε τη Χάλκη ως τόπο διεξαγωγής της συνάντησης;  Α. Χαλδαιάκης: Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, αποφάσισε να διοργανώσει στην Κωνσταντινούπολη (κατά το τριήμερο Τετάρτη 1η έως Παρασκευή 3η Ιουλίου 2015) την 1η Ακαδημαϊκή Βυζαντινομουσικολογική Συνάντηση, υπό το θέμα: Εξήγηση και Εξηγητές Διδάσκαλοι. Ειδικότερα, αποφάσισε το μουσικολογικό αυτό γεγονός ...

Ευρώπη, τι εποίησά σοι, και τι μοι ανταπέδωκας; Αυτό το παράπονο κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες στα χείλη των Ελλήνων. Τι σού έκανα, φίλη και συνεταίρε μου Ευρώπη, και μου συμπεριφέρεσαι με αυτό τον αναίσχυντο τρόπο; Τι κακό σού έκανα και κατά τι σε στεναχώρησα; Δεν σού έδωσα τον πολιτισμό, αυτόν για τον οποίο σήμερα καυχάσαι; Δεν σε έμαθα στην ευγενή άμιλλα και σού χάρισα τους Ολυμπιακούς αγώνες; Δεν σού έδειξα τον τρόπο πολιτισμού και δεν σού παρουσίασα μνημεία, όπως Παρθενώνες και Άγιες-Σοφιές, μπροστά στα οποία υποκλίνονται όλοι οι λαοί της γης; Δεν σού έδωσα τη γλώσσα της επιστήμης και της ιατρικής την οποία χρησιμοποιείς και ας μη είσαι βαθύς γνώστης της προελεύσεώς της; Δεν σού έδωσα παραδείγματα ανδρείας με το ...

Ιδιαιτέρως όσον αφορά την γλώσσα ως στοιχείο που συντηρεί την εθνική ταυτότητα του λαού, επισημαίνεται ότι ο θρησκευτικός ανθρωπισμός εκφράζεται με κείμενα τόσο σε λόγια, όσο και σε απλή γλωσσική μορφή, ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις. Πολλοί λόγιοι στα έργα η τα κηρύγματά τους, που οπωσδήποτε έχουν παιδευτικό χαρακτήρα, χρησιμοποιούν την απλή καθομιλουμένη, όπως για παράδειγμα ο Κύριλλος Λούκαρης, που εξήρε την αναγκαιότητά της για την κατανόηση των νοημάτων από τον απαίδευτο λαό: «Αν μιλούμε η αν διαβάζουμε και δε γροικούμε, είναι ωσάν να ρίχνομε τα λόγια μας εις τον άνεμο». Την ανάγκη όχι μόνο να εκφράζονται οι ιεροκήρυκες στην δημοτική, αλλά και να «μεταγλωττισθεί» σ’ αυτήν το ιερό Ευαγγέλιο τόνιζε κατ’ επανάληψιν ο ίδιος ιεράρχης προβαίνοντας μάλιστα στην μετάφραση της ...

Στη μελέτη του φιλολόγου κ. Ηρακλή Ψάλτη σχετικά με τα θέματα της αμαρτίας και της λύτρωσης στο έργο του Γ. Βιζυηνού, από την άποψη της Ορθόδοξης Θεολογίας (προηγούμενη δημοσίευση: http://bitly.com/1J35mTL), παρουσιάζεται η μυστηριακή μετάδοση της θείας χάρης και η κίνηση του ανθρώπου προς αυτήν. 2.2  Βάπτισμα, χρίσμα, μετάνοια Στην αρχή κάθε μεταμόρφωσης μας εν Χριστῷ στέκει η νήψη, δηλαδή  η κατάσταση της πνευματικής εγρήγορσης, που σχετίζεται με τη νηφαλιότητα και τη σωφροσύνη (ετυμ. νήψη < νήφω = είμαι νηφάλιος), γιατί, αν ο άνθρωπος δεν εισέλθει σε μια καθαρτική διεργασία, δεν μπορεί να «ανοίξει» ούτε προς την μεριά του Θεού, ούτε προς τη μεριά του πλησίον. Μένει κλεισμένος στο εγώ, γιατί δεν μπορεί να νιώσει τη Δωρεά της υιοθεσίας, για να τη δεχτεί πρέπει να καθαριστεί ο ...

Τον επόμενο χρόνο, στις 21 Ιουνίου του 765 μ.Χ. ο βασιλιάς εξεστράτευσε ξανά κατά των Βουλγάρων έχοντας μαζί του πλήθος πολεμικού στόλου αλλά καθώς τα πλοία έφτασαν στις ακτές του Αχελού φύσηξε δυνατός βόρειος άνεμος και σχεδόν όλα βυθίστηκαν, έτσι πνίγηκαν πολλοί άνθρωποι και ο βασιλιάς διέταξε να περισυλλεχθούν οι νεκροί και να θαφτούν. Μετά το πέρασμα δέκα ολόκληρων χρόνων ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ε΄ απέστειλε ξανά δυο χιλιάδες χελάνδια (πλοία) εναντίον της Βουλγαρίας. Όταν έφτασε στον Δούναβη, τους στρατηγούς των θεμάτων του ιππικού τους άφησε στις πεδιάδες, ελπίζοντας πως θα έμπαιναν στην Βουλγαρία, επειδή ο βουλγαρικός στρατός θα πολεμούσε με τον στόλο, τελικά ο βασιλιάς δείλιασε και υποχώρησε. Όμως από την άλλη πλευρά και οι Βούλγαροι φοβήθηκαν με αποτέλεσμα να στείλουν ...

Το Άγιον Όρος δεν είναι ένας μνημειακός χώρος κτισμάτων, κειμηλίων και ζωγραφικής τέχνη. Είναι πρωτίστος χώρος και χρόνος λατρείας και δοξολογίας του Θεού, τιμής και μίμησης των Αγίων της Εκκλησίας. Στην αδιάκοπη λειτουργική ζωή του Αγίου Όρους η αγρυπνία είναι το κεντρικό γεγονός της καλογερικής ζωής και ως κατεξοχήν ιδανικό τρόπο εξέλιξης και καταξίωσης των εκκλησιαστικών λειτουργικών τεχνών. Στην Ιερά Μονή Καρακάλλου τιμάται η μνήμη των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Στο καθολικό της Μονής φυλάσσεται και η εφέστιος και θαυματουργή εικόνα «Ο Ασπασμός των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου». Στην αγρυπνία της πανηγύρεως επίσης τίθενται σε προσκύνηση τα αποθησαυρισμένα τεμάχια από τις Κάρες των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Χορός Βατοπαιδινών Ψαλτών, που συμμετέχει στην πανήγυρη της Ιεράς Μονής Καρακάλλου, ψάλει το Δοξαστικό του Όρθρου ...

Ποιος δεν έχει σταθεί με θαυμασμό μπροστά στην επιγραφή «Ως ήλιοι λαμπροί εν νυκτί της δουλείας εδείχθητε τοις πέρασιν ιεροί Νεομάρτυρες στηρίζοντες σαλευμένας καρδίας προς πίστιν την ένθεον», που συνοδεύει τις αγιογραφίες των νεομαρτύρων, στον εξωνάρθηκα της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης; Στον Ράλλη Κοψίδη ανήκει αυτή η επιγραφή, την οποία τοποθέτησε ο ίδιος στον εξωνάρθηκα, όπου αγιογράφησε τη χορεία των νεομαρτύρων. Ράλλης Κοψίδης Και ποιος δεν έχει θαυμάσει (από φωτογραφίες), την αγιογράφηση του Ιερού Ναού του Αγίου Παύλου, του Κέντρου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Chambésy της Γενεύης και συγκεκριμένα την τοιχογραφία «Το όραμα του Αποστόλου Παύλου»; Ένα έργο που τον έκανε γνωστό σ’ ολόκληρο τον κόσμο, καθώς οι κριτικοί της τέχνης χαρακτήρισαν ως καινοτόμο προσπάθεια, τον συνδυασμό της αγιογραφικής τέχνης ...

Καθώς κόντευε το Πάσχα των Εβραίων, ο βασιλιάς Ηρώδης άρχισε τον διωγμό εναντίον των πιστών στα Ιεροσόλυμα. Πρώτο θύμα του διωγμού ήταν ο Απόστολος Ιάκωβος, ο αδελφός του Ιωάννη, ο οποίος αποκεφαλίστηκε. Στη συνέχεια ο Ηρώδης συνέλαβε τον Πέτρο και τον έριξε στη φυλακή. Σκόπευε να τον φέρει σε δημόσια δίκη μετά το Πάσχα. Ενώ ο Πέτρος βρισκόταν στη φυλακή, όλη η εκκλησία των Ιεροσολύμων με θέρμη προσευχόταν γι' αυτόν στον Κύριο. Την παραμονή της δίκης του ο Πέτρος βρισκόταν στη φυλακή του δεμένος με διπλές αλυσίδες και φρουρούμενος από διπλή φρουρά. Ξαφνικά άγγελος Κυρίου φανερώθηκε και δυνατό φως έλαμψε στο κελί του. Ο άγγελος σκούντησε τον Πέτρο και τον ξύπνησε. «Σήκω γρήγορα», του είπε. Αμέσως έπεσαν οι αλυσίδες από τα χέρια ...

Elder Joseph of Vatopaidi, when he was living with his elder, Joseph the Hesychast, in Nea Skiti. Standing, left to right: Fr. Haralambos (later, Abbot of the Holy Monastery of Dionysiou), barba Yiannis the fisherman, monk Evstratios, monk Joseph (later, elder of Vatopaidi), monk Athanasios (brother by blood of Joseph the Hesychast), monk Nikodimos, Fr. Ephraim (later, Abbot of the Holy monastery of Philotheou ). Seated, left to right: monk Arsenios, Elder Joseph the Hesychast, monk Theophylaktos of Nea Skiti. Elder Joseph was born in Drousia, a small village in the province of Paphos in Cyprus, on the 1st of July, 1921. Certain events, interventions of Divine Providence, came together that led to his withdrawal from the world in 1936 and ...

Ο γέροντας Ιωσήφ ο Βατοπαιδινός όταν ζούσε μαζί με τον γέροντά του Ιωσήφ τον Ησυχαστή στην Νέα Σκήτη. Διακρίνονται όρθιοι από αριστερά: π. Χαράλαμπος (μετέπειτα ηγούμενος της Ι. Μονής Διονυσίου), μπάρμπα Γιάννης ο ψαράς, μον. Ευστράτιος, μον. Ιωσήφ (μετέπειτα γέροντας Βατοπαιδινός), μον. Αθανάσιος (κατά σάρκα αδελφός του Ιωσήφ Ησυχαστού), μον. Νικόδημος, π. Εφραίμ (μετέπειτα ηγούμενος της Ι. Μονής Φιλοθέου). Καθιστοί από αριστερά: μον. Αρσένιος, γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής, μον. Θεοφύλακτος Νεοσκητιώτης. Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός (1921-2009) ο σύγχρονος αναμορφωτής της Ι.Μ. Μονής Βατοπαιδίου Γεννήθηκε την 1η Ιουλίου 1921 στην Δρούσια, χωριό της επαρχίας Πάφου της Κύπρου. Κάποια γεγονότα, επεμβάσεις της θείας Πρόνοιας, συνετέλεσαν ώστε το 1936 να αποταχθεί τον κόσμο και να προσέλθει στην φημισμένη τότε για την αυστηρότητα και πνευματικότητά της ...

Αν είχατε απέναντι σας έναν άθεο και συζητούσατε μαζί του για τον Χριστό, κι εκείνος Τον δεχόταν μόνο ως ιστορικό πρόσωπο, πάνω σε ποια βάση θα θεμελιώνατε τη σκέψη σας για να συζητήσετε μαζί του; Μια και μιλήσαμε για την πίστη και την γνώση προηγουμένως προσέξτε την εξής διαφορά: ο πιστός πιστεύει πως υπάρχει ο Θεός, ο άθεος γνωρίζει πως δεν υπάρχει ο Θεός γι’ αυτό και δεν πιστεύει. Έτσι έχουμε το παράδοξο ο άθεος να γνωρίζει για τον Θεό περισσότερα απ᾽ όσα γνωρίζει ο πιστός. Το παράδοξο αυτό δείχνει την ανακολουθία της αθεΐας ως άποψης, ιδιαιτέρως όταν μεταβάλλεται, όπως έχει ήδη γίνει για παράδειγμα στην Αμερική, σε στρατευμένη αθεΐα, και τότε αποκτά μνημεία, εκκλησίες και τον ίδιο άκαμπτο δογματισμό που ...