Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ο θεοφόρος και νεοφανής Άγιος της Εκκλησίας, ο Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος, ο νέος ομολογητής ανήκει σε μια άλλη κατηγορία αγίων ανθρώπων, οι οποίοι έζησαν με τον οσιακό τους βίο ή την ομολογία τους ή και τα δύο μαζί, ενώπιον των διωκτών τους, μια δεύτερη μορφή συνεχούς μαρτυρίου με τα ίδια σωτήρια αποτελέσματα, καθώς και αυτή η μορφή ήταν το ίδιο απόλυτη σε αγάπη και σε ευθύνη με εκείνη των μαρτύρων. Για αυτό αποκαλείται «όσιος» και «νέος ομολογητής» σε χρονική μόνο αντιδιαστολή με τους παλαιότερους. Γεννήθηκε σε ένα χωριό της Μικράς Ρωσίας περίπου το 1690, από ενάρετους και πιστούς γονείς. Από μικρή ηλικία γαλουχήθηκε με το Ορθόδοξο πνεύμα και έμαθε τα ιερά γράμματα. Έλαβε μέρος στο μεγάλο Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1710-1711), ο ...

Με αφορμή τους εορτασμού του επετειακού έτους 2014 που είναι αφιερωμένο στα 400 χρόνια από το θάνατο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου και τελεί υπό την αιγίδα της Unesco, η Πεμπτουσία έλαβε συνέντευξη από την ιστορικό τέχνης και ζωγράφο δρ. Αναστασία Μπιτσάνη-Πέτρου. Πεμπτουσία: Θα θέλαμε να μας πείτε  για ποιο λόγο είναι αφιερωμένο το έτος στο Θεοτοκόπουλο. Αναστασία Μπιτσάνη-Πέτρου: Το 2014 είναι αφιερωμένο στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, καθώς συμπληρώνονται 400 χρόνια από τον θάνατό του. Στις 31 Μαρτίου του 1614, ο Γκρέκο άρρωστος πια και πολύ εξασθενημένος, ανέθεσε στο γιο του Χόρχε Μανουέλ να συντάξει τη διαθήκη του. Ως εκτελεστής της εμφανίζεται ο Λουίς δε Καστίγια, ο άνθρωπος που τον έφερε στο Τολέδο πριν 37 χρόνια και ως μάρτυρες υπογράφουν οι καλοί φίλοι του Δομήνικου, ο γιατρός ...

• Επί Πατριάρχου Παϊσίου Β´ (1746) επικυρούται η καθαίρεση του λατινόφρονος Μητροπολίτου Χαλεπίου Γερασίμου, συναινούντος και του Αντιοχείας Σιλβέστρου και εκλέγεται ο διάδοχος αυτού «δια τα φιλοτιμηθέντα προνόμια τω πατριαρχικώ θρόνω της Κωνσταντινουπόλεως, επιβάλλειν ταις πανταχού παροικίαις...». Είναι άλλωστε χρέος του θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως «προνοείν ου μόνον ταις υποκειμέναις αυτώ, αλλά και ταις πέριξ απανταχού Εκκλησίαις και παροικίαις πάσιν απονέμειν την πρόσφορον διοίκησιν». Ο ίδιος Πατριάρχης αποστέλλει επιτιμητική επιστολή προς τον Χαλεπίου Γρηγόριον αρνούμενον να μνημονεύσει του κανονικού αυτού Πατριάρχου Σιλβέστρου, μνημονεύοντος του Κωνσταντινουπόλεως. • Μεταξύ των ετών 1728-1731 ο Αντιοχείας Σίλβεστρος προσήλθε προς τον Κωνσταντινουπόλεως Παΐσιον Β´, «εις την πρόνοιαν και αντίληψιν και υπεράσπισιν του καθ᾽ ημάς αγιωτάτου Πατριαρχικού και Οικουμενικού Θρόνου, δια να γίνη παρ᾽ ημών η δυνατή και ενδεχομένη θεραπεία και διόρθωσις των πραγμάτων». Ο Παΐσιος Β´, συναινούντος και του Πατριάρχου Ιεροσολύμων, εκδίδει ...

Ένα από τα πλέον μεστά σε θεολογική σημαντική είναι το ευαγγελικό ανάγνωσμα τού εκ γενετής Τυφλού (Ιω. 9: 1-38). Στην περιεκτική, όσο και σύντομη ματιά μας, θα προσπαθήσουμε να αλιεύσουμε ελάχιστους αγιοπνευματικούς μαργαρίτες μέσα από τον πλούτο της προκείμενης περικοπής. «Εἶδεν ἄνθρωπον τυφλὸν ἐκ γενετῆς»: ο κάθε άνθρωπος γεννιέται τυφλός, φέρων τόσο τη δεδομένη και πεπερασμένη κτιστότητα με τη συνακόλουθη φυσική αδυναμία της, όσο και το προπατορικό πλέον αμάρτημα. Είναι παντελώς αδύνατο να ξεπεράσει τα προβλήματα και αδιέξοδα αυτά μόνος. Η ανάστασή του από τις ποικιλόμορφες πτυχές και διαστάσεις του πόνου, της φθοράς και του θανάτου είναι έργο του ακτίστου όντος, που δύναται και ίσταται με θεία ισχύ και βούληση υπεράνω αυτών των θλιβερών πραγματικοτήτων. Η Τριαδική Θεότητα είναι τούτο ...

Την Τρίτη στις 10:00, στο Διαδικτυακό Ραδιόφωνο Pemptousia FM, στην εκπομπή "Κοινωνία και Πολιτισμός", ο Ψυχολόγος - Παιδαγωγός Χρήστος Τανός θα μιλήσει για τις σχέσεις των γονιών μεταξύ τους και την επίδραση που αυτές έχουν στην συμπεριφορά των παιδιών.

Η μελέτη του Δρος Β. Ταμιωλάκη για τις εκδοχές των ευρέσεων των ιερών λειψάνων του Τιμίου Προδρόμου πραγματεύεται πλέον την αναφορά στις μαρτυρίες για τη Βουλγαρία (προηγούμενη ανάρτηση: www.pemptousia.gr/?p=68943). Επιπλέον, μάς παραθέτει την περίπτωση ενός σχετικού ντοκιμαντέρ, καταδεικνύοντας τον - αν μη τι άλλο - επιπόλαιο τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης προσεγγίζουν τα θρησκευτικά ζητήματα. Κάτι άλλο που πρέπει να διευκρινίσουμε, σχετικό με την παραπάνω ψευδή αναφορά, έχει να κάνει με τον από αφελή έως ανόητο ισχυρισμό, που, συχνά, προβάλλεται, για να αμφισβητηθεί η αυθεντικότητα των ιερών λειψάνων, πως δεν μπορεί να φυλάσσονται σε διάφορους τόπους λείψανα από κάποιο συγκεκριμένο μέλος κάποιου Αγίου και να είναι όλα αυθεντικά. Η ένσταση αυτή οφείλεται στην αίσθηση πως κάθε μοναστήρι η ναός που φέρεται να έχει ...

Ο Προηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίου Γρηγορίου του Αγίου Όρους, π. Γεώργιος Καψάνης, μιλάει για τη δύναμη της προσευχής.   %audio%

Εκοιμήθη χθες ο Ηπειρώτης ερευνητής και ιστορικός Κωνσταντίνος Τσιλιγιάννης μετά από βαριά ασθένεια σε ηλικία 81 ετών. Ο εκλιπών προσέφερε στον πολιτισμό και τα γράμματα με το συγγραφικό του έργο και τιμήθηκε με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Έχει συγγράψει 20 βιβλία για τον Άγιο Μάξιμο το Γραικό  εκ των οποίων το τελευταίο έχει τίτλο «Η Δίκη του Μαξίμου του Γραικού»  και εκδόθηκε από το Ινστιτούτο «Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός». Για την προσφορά του στην προβολή και ανάδειξη της τιμής και μνήμης του Αγίου Μαξίμου του Γραικού τιμήθηκε από την Ι.Μ. Άρτης και από την Ι.Μ.Μ. Βατοπεδίου. Ο Κωνσταντίνος Α. Τσιλιγιάννης γεννήθηκε στην Άρτα και πέθανε τις 24 Μαΐου 2014. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης νομικά και φιλολογία. Έλαβε πολλά ...

Σε μιαν ήσυχη μικρή πόλη της Ρωσίας γεννήθηκε στα παλιά τα χρόνια, από πιστούς, ορθόδοξους γονείς, ο Ιωάννης. Ο σπόρος της πίστης έπεσε στην τρυφερή καρδιά κι η αγάπη για τον Θεό μεγάλωνε τ’ αγόρι. Έκανε όλων τα θελήματα κι όλους τους αγαπούσε. Όσες φορές τέλειωναν οι δουλειές κι έτρεχαν τ’ άλλα παιδιά σε ζαβολιές και σε παιχνίδια, ο Ιωάννης έβγαινε στην εξοχή. Έπεφτε ανάσκελα μες στο πυκνό χορτάρι κι έχωνε βαθιά το βλέμμα του πάνω απ’ τα σύννεφα. Γέμιζε ειρήνη τότε η ψυχή του κι άφηνε αμίλητος τη σκέψη του, να φτάνει ως τον Θεό. Άλλοτε πάλι περπατούσε μέσα στο πυκνό το δάσος μ’ αργά, ανάλαφρα βήματα, σήκωνε ψηλά το πηγούνι, κι ανάμεσα από τα ψηλά κλαριά και τις πυκνές φυλλωσιές ...

Προ ημερών είχαμε αναρτήσει δύο άρθρα αναφορικά με τον σεκτοποιημένο ευσεβισμό, ο οποίος αποτελεί εισαγόμενο προϊόν και κατά το πλείστον παράγωγο της δυτικής χριστιανικής πνευματικότητας, η οποία ως γνωστόν έχει πολλές «τοξίνες» συγκριτικά με την καθαρότητα της Ορθόδοξης παράδοσης. Είναι γεγονός ότι σήμερα η συντριπτική πλειοψηφία των συνειδητών μελών της Εκκλησίας έχει ή είχε τουλάχιστον μια κάποια επαφή με τους χώρους των ποικίλων «οργανωσιακών» ομάδων, οι οποίες ζουν και κινούνται παρά τη επισήμω Εκκλησία. Εκ πρώτης δε όψεως πολλές φορές είναι δυσχερής ο εντοπισμός των ουσιωδών και μύχιων πνευματικών προβλημάτων που εκπορεύονται από τους χώρους αυτούς και τα οποία αφεύκτως, ως φαίνεται, επιδρούν καταλυτικά στην πνευματικότητα των μελών τους. Ενίοτε, λοιπόν, φαντάζει υπερβολικά αυστηρή η κριτική και η αντικειμενική προσέγγιση προς ...

Συνεχίζουμε την παρουσίαση των εφαρμογών και των δυνατοτήτων της παρεμβατικής γονιμοποίησης όπως αυτές περιγράφονται στη μελέτη της Χαρίκλειας Φωτοπούλου, καθηγήτριας Μ.Ε. – θεολόγου. Δωρεά γεννητικού υλικού και εμβρύων  Στα ζευγάρια, που απουσιάζουν ωάρια ή σπερματοζωάρια ακόμα και μετά τη λήψη ορχικού ιστού, έχουν ιστορικό αποτυχίας πολλών εφαρμογών μεθόδων της παρεμβατικής γονιμοποίησης ή είναι ορατός ο κίνδυνος της μετάδοσης μιας κληρονομικής γενετικής διαταραχής στα παιδιά τους, εφαρμόζεται η πρακτική της δωρεάς ωαρίων, σπέρματος ή εμβρύων, η οποία συνδυάζεται με τις τεχνικές της παρεμβατικής γονιμοποίησης και οδηγεί πολλούς να μιλούν για εμπορευματοποίηση παιδιών στις περιπτώσεις που εξυπηρετεί επιχειρηματικά μοντέλα κέντρων αναπαραγωγικής ιατρικής. Οι δότες/τριες καλύπτονται στις περισσότερες χώρες από το ιατρικό απόρρητο ως προς τη διαφύλαξη της ανωνυμίας, την άγνοια της προέλευσης και της διάθεσης ωαρίων, σπέρματος ...

Ο Κάρπος, ο μέγας απόστολος του Κυρίου, συναριθμήθηκε από Αυτόν στους Εβδομήκοντα Μαθητές και Αποστόλους. Διακονώντας τον απόστολο Παύλο στο θείο κήρυγμα και μεταφέροντας τις θείες επιστολές του σε εκείνους που απευθυνόταν, δίδαξε πολλούς ειδωλολάτρες να σέβονται και να λατρεύουν τον πανάγιο Τριαδικό Θεό, που είναι ο μόνος αληθινός Θεός. Ο άγιος απόστολος Κάρπος, αφού καταυγάστηκε η διάνοιά του από τη λάμψη και το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, όρμησε από την Ανατολή, σαν αστέρι άδυτο (που δεν χάνει το φως του), και φώτισε με τις θείες του διδασκαλίες ολόκληρη την οικουμένη, επιτελώντας καθημε­ρινώς μέγιστα θαύματα και εκδιώκοντας από τους ανθρώπους πονηρά πνεύματα. Επειδή δε ο Απόστολος προσέλκυσε πολλές πόλεις και λαούς στην πίστη του Χριστού, και διά του αγίου Βαπτίσματος ξεχώριζε τους ...

Ο ιερομόναχος Διονύσιος διδάχθηκε την ορθόδοξη παράδοση οπό τον πατέρα του, Παναγιώτη Χαλκέα, ιερέα στο Φουρνά των Άγραφων. Σε ηλικία δώδεκα ετών ο Διονύσιος εγκαταλείπει τη γενέτειρά του και πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη, όπου έμεινε τέσσερα χρόνια σπουδάζοντας τα ιερά γράμματα και την τέχνη της αγιογραφίας. Το 1686, σε ηλικία δεκαέξι ετών, ήρθε στο Άγιον Όρος, εκάρη μοναχός και εγκαταβίωσε στις Καρυές, όπου γνωρίζει και εξοικειώνεται με το έργο του Μανουήλ Πανσέληνου. Με τις προσόδους τις αγιογραφίας, ανοικοδομεί εκ βάθρων το κελλίον του και χτίζει περικαλλή ναό αφιερωμένο στον Τίμιο Πρόδρομο. Το κελλί και ο ναός, με τις τοιχογραφίες και τις φορητές εικόνες, αποτελεί την πρώτη συνολική κατάθεση της μαρτυρίας της τέχνης του. Από το 1724 ως το 1728 ο Διονύσιος διέμενε στον Φουρνά, ...

«Όταν κάποιος έχει άγια και αναμάρτητη ζωή, η διανοητική γνώση μπορεί να παράγει θαυμάσιους καρπούς. Αντιθέτως, μία γνώση χωρίς αγάπη δεν μπορεί να σώσει τον άνθρωπο».             Σε άρθρο του Πασχάλη Κιτρομιλήδη διαβάζουμε σε ένα κείμενο του 1810 ακραίων «διαφωτιστών» την προσπάθειά τους να γελοιοποιήσουν και να διακωμωδήσουν το φαινόμενο των νεομαρτύρων: «…Δυσχεραίνουσιν οι Άγιοι (Αρχιερείς) όταν βλέπουσι εκδιδόμενα εις φως βιβλία επιστημονικά και φιλολογικά, τα οποία φωτίζουσι το γένος. Ως φαίνεται, δεν εχόρτασαν ούτοι από Συναξάρια και Μαρτυρολόγια, Νέους Παραδείσους και Όρμους σωτηρίους, Ορθοδοξίας Πηδάλια, Λαυσαϊκά, Ασκητικά και άλλας σαπρολογίας, με τα οποία οι μελανοφόροι και μελανόψυχοι απεζόφωσαν τογένος…». Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, κατά κόσμον Νικόλαος Καλλιβούρτζης (1749-1809), χωρίς να αγνοεί «επιστημονικά και φιλολογικά βιβλία της εποχής του», συγγράφει «Συναξάρια και ...

Το φθινόπωρο περισσότερο ίσως από άλλες εποχές, δίνει την ευκαιρία στους κατοίκους των αστικών κέντρων να γνωρίσουν και να θαυμάσουν την ομορφιά της φύσης όπως αυτή εκφράζεται από την ποικιλότητα των χρωμάτων των φυτών (κυρίως δένδρα και θάμνοι). Η αλλαγή του χρώματος των φύλλων που την εποχή αυτή συντελείται, είναι για ορισμένα τουλάχιστον είδη φυτών, πολύ εντυπωσιακή. Τα χρώματα του Σφένδαμου Η Ελλάδα, σε σχέση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, χαρακτηρίζεται από την πλούσια χλωρίδα, λόγω της ποικιλότητας και της ετερογένειας των οικοτόπων που υπάρχουν σε αυτές. Η περιπλάνηση στην Ελληνική φύση το φθινόπωρο δίνει έτσι την ευκαιρία της πρόσληψης εικόνων απαράμιλλης ομορφιάς, που γαληνεύει την ψυχή και το πνεύμα. Όσοι έχουν βρεθεί την εποχή αυτή σε περιοχές όπως η ορεινή Ναυπακτία, τα ...