Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

«Εκεί που κατέληξαν οι επί του θέματος από μακρού χρόνου συλλογισμοί μου είναι ότι το Άγιον Όρος μπορεί να παρομοιαστεί, αν όχι να ταυτιστεί, με την δεύτερη πανοπλία του Αχιλλέως. Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης Δίκαια η λαμπρώς περιγραφόμενη ασπίδα του μυθικού ήρωα Αχιλλέως συσχετίστηκε με το δημώδες (και του Κρυστάλλη) τραγούδι «Το κέντημα του μαντηλιού». Άσκηση υπομονής της συγκινημένης πίστεως και αφοσιώσεως, στον άγνωστο εισέτι Νυμφίο από την κόρη, το κέντημα με το βελόνι και την κλωστή, περιλαμβάνει όλο τον κόσμο των αισθήσεων σ’ ένα ρινόμακτρο. Σε αγιορείτικες απεικονίσεις του Παραδείσου, σε τοιχογραφίες, οι ψυχές των Δικαίων, απάνω στα γόνατα των Αγίων Πατέρων, διακρίνονται μέσα σ’ ένα είδος μεγάλα μαντήλια, που κρατούν από τις δύο άκρες των οι παρά τον Κύριο των Δυνάμεων ...

Η μελέτη του κ. Δημήτρη Τσιολακίδη (προηγούμενο άρθρο:www.pemptousia.gr/?p=67540), για τη σύνδεση της Νηπτικής Παράδοσης με την Ποιμαντική Ψυχολογία, εξετάζει στο σημερινό απόσπασμα τις κεντρικές παραμέτρους της ενσυναίσθησης και της ποιμαντικής ευθύνης. Διεξοδικότερα, ο πνευματικός καλείται να ασκήσει την ενσυναίσθηση, να τοποθετεί δηλαδή τον εαυτό του στη θέση των δοκιμαζόμενων προσώπων με τα οποία έρχεται σε επαφή, «δηλαδή να γίνει κανείς εκ προαιρέσεως άλλος αντί άλλου…».Το πνεύμα κατανόησης που απαιτείται να δείξει ο πνευματικός έχει την έννοια της στήριξης και ψυχολογικής ενίσχυσης χωρίς αυτό να σημαίνει ταύτιση με τον εξομολογούμενο ή επικρότηση των λόγων και πράξεών του. Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που άπτεται του σωστού τρόπου πνευματικής αντιμετώπισης κάθε προσώπου και σχετίζεται με την διερεύνηση του ασυνείδητου ψυχισμού αφορά όχι στην αξιολόγηση των γνωρισμάτων ...

Ένα νέο βιβλίο έρχεται να προστεθεί στο κατάλογο της σειράς για τη νεότερη εκκλησιαστική τέχνη. Πρόκειται για το πολύτιμο πόνημα των Νικολάου Γραίκου και Γεωργίου Φουστέρη με θέμα: «Ευλαβείας και ωραιότητος χάριν. Εκκλησιαστική Τέχνη της Κύμης»   που εξέδωσε ο Μορφωτικός και Εκπολιτιστικός Σύλλογος Κύμης. Εικόνα από το αρχείο του βιβλίου. Το βιβλίο αναφέρεται στην εκκλησιαστική τέχνη των ναών της Κύμης και των κοντινών οικισμών της από τον 17ο έως τον 20ο αι. Περιλαμβάνει την αναλυτική παρουσίαση της αρχιτεκτονικής, των εικονογραφικών προγραμμάτων, των κειμηλίων και των έργων εκκλησιαστικής ζωγραφικής δεκαέξι (16) συνολικά ναών και τη μελέτη των καλλιτεχνικών τάσεων και των ζωγράφων. Επιχειρείται επίσης η ερμηνεία της εκκλησιαστικής τέχνης με βάση τις πολιτισμικές, τις ιστορικές και τις λατρευτικές της προϋποθέσεις. Οι σελίδες του βιβλίου κοσμούνται από ...

Δεν κατέκρινε ποτέ κανένα. Δεν μας χάλασε τον λογισμό για κανένα μοναχό. Εκείνη την εποχή, προτού η Μονή του γίνει κοινόβιο, όλοι της ρίχναμε λάσπη. Ο παππούς ποτέ. Έλεγε μόνο επιγραμματικά: - Δυσκολία περνάμε· ο Θεός θα μας βοηθήσει. Το καλό το επεσήμανε και, ως Ανατολίτης, το’ λεγε με πομπώδες ύφος, για να επαυξήσει την αξία του. Στο κακό σιωπούσε. Το άφηνε να περάσει απαρατήρητο, αλλά το πρόσωπό του γινότανε παραπονιάρικο, λυπημένο. Δεν αγαπούσε τα λόγια των μοναχών. Δεν δεχότανε τον φλύαρο μοναχό. «Καλός είναι, αλλά λέει πολλά». Ο ίδιος, όταν πήγαινες στην κέλλα του, δεν σου έδινε την αίσθηση πως του λείπανε οι κουβέντες και «τώρα που σε βρήκα ας τα πούμε». Δεν είχε μόνον τον λόγο ως τρόπο έκφρασης, αλλά ...

Οι διά των αγίων σχέσεις Αγίου Όρους και Πελοποννήσου* Οι μεταξύ των δύο αγιότεκνων τόπων σχέσεις είναι αρχαίες, μακρές, συνεχείς, θερμές και καρποφόρες. Ασχολούμενοι από ετών με την αθωνική αγιολογία παρουσιάζουμε εδώ συνοπτικά τους βίους των αγίων εκείνων, που γεννήθηκαν στην Πελοπόννησο ή έζησαν κι έδρασαν για μικρά ή μεγαλύτερα διαστήματα στους δύο τόπους. Για τους Πελοποννήσιους και για τους Αγιορείτες αγίους έχουν γραφεί μεμονωμένες ή συγκεντρωτικές αρκετές κατά καιρούς εργασίες. Για τους Πελοποννήσιους Αγιορείτες αγίους είτε εκ καταγωγής είτε για τη δράση τους, νομίζουμε πως για πρώτη φορά γίνεται λόγος. Από την έρευνά μας λοιπόν αυτή παρουσιάζουμε τα παρακάτω ιερά ονόματα κατά χρονολογική σειρά της κοιμήσεώς τους: Οι αυτάδελφοι Θεσσαλονικείς όσιοι Συμεών και Θεόδωρος (9ος αι.) μετά από σπουδές στη γενέτειρά τους ...

Την Τετάρτη στις 11:00 στο Διαδικτυακό Ραδιόφωνο Pemptousia FM, στην εκποπή "Νεώτερα Μουσικά Ρεύματα", ακούστε το τραγούδι "Αρχαία Τάξη Πραγμάτων" του σύγχρονου ραψωδού Αρτέμη. Το τραγούδι ανήκει στο νεό δίσκο "ΑΡΤΕΜΗΣ – Mash-Up Sessions II : Νίκος Παπακώστας". Αρχαία Τάξη Πραγμάτων σύμφωνα με τους στίχους, είναι η αρχέγονη, η πρωτότοκη, η οδός της Αλήθειας που προσπαθεί να βγάλει τον σύγχρονο άνθρωπο από το δρόμο της κακίας, της αμαρτίας και το τέλμα της εποχής, προκειμένου να κερδίσει τη "διαφυγή ἀπό τή γῆ στούς οὐρανούς"!     "Αρχαία Τάξη Πραγμάτων" «Ἀρχαία» καλεῖται κι ὅμως εἶναι τό μέλλον. Τό σύστημα πού ἀναγνωρίζει, αὐτό τῶν Ἀγγέλων. Κακίας ριζοτόμος, ἀρετῆς φυτοκόμος, ὁ Νόμος τοῦ Φωτός, ἀλαστόρων ὁ τρόμος! Στύλος ἀκλόνητος μέσα στήν πτώση. Αὐτή πού θά σώσει καί θά δώσει τήν ὤση. Βακτηρία ἀπερίτρεπτη, μέσα στό ...

Η εργασία της Ναυσικάς Πάστρα στο διάστημα τριάντα περίπου χρόνων από τα πρώτα της μαθηματικά γλυπτά της δεκαετίας 1960, χαρακτηρίζεται από τη συστηματική και έμμονη επεξεργασία ενός συγκεκριμένου και του ίδιου πάντοτε προβλήματος το οποίο είναι η συνεχής μεταβλητότητα του χώρου. Αυτή προκύπτει στο έργο της ως μια μορφή που τροποποιείται συνεχώς από την εκάστοτε μεταβολή των διαφορετικών συσχετισμών των οργανώσεων του ίδιου του χώρου, μεταξύ τους. Οι συσχετισμοί αλλάζουν, οι μορφές επίσης αλλάζουν, αλλά το σύστημα των σχέσεων παραμένει το ίδιο. Προέκυψαν γλυπτά, τα οποία ήταν ταυτόχρονα οι υλοποιημένες αναλύσεις της εκάστοτε φάσης κάθε προβλήματος. 5.Ναυσικά Πάστρα. Σύνεκτρον-Τετράγωνο-Κύκλος/Synectron-square-circle, σειρά Αναλογικά 1/series Analogiques 1, 1968-1976, duraluminium, 81x81x19,5 εκ./cm., Ministère de la Culture, France, National Gallery, Athens Το έργο της Πάστρα εμφανίζεται ...

Επέμβαση με πολύ μικρότερη τομή, σχεδόν μισή σε μέγεθος σε σχέση με τα μέχρι σήμερα ισχύοντα στο χώρο οφθαλμιατρικής, είναι πλέον δυνατή και προσφέρει, σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις, όχι μόνο ταχύτερη ανάρρωση αλλά μείωση του κινδύνου επιπλοκών. Τα καλά νέα από την εφαρμογή της τεχνολογίας των μικροτομών παρουσιάστηκαν στο Διεθνές Συνέδριο της Αmerican Society of Cataract and Refractive Surgery (ASCRS), στη Βοστώνη των Η.Π.Α. πριν από μερικές ημέρες. Η εξελιγμένη επέμβαση καταρράκτη είναι σφαλής, ανώδυνη και πραγματοποιείται πλέον με μικροτομή μόλις 1,8 χιλιοστών. Αξίζει να τονιστεί ότι μέχρι πρόσφατα η συνήθης τομή για την αφαίρεση του καταρράκτη ήταν 2,75 ή 3 χιλιοστά. «Τα οφέλη για τους ασθενείς, από την τεχνολογική εξέλιξη των μηχανημάτων φακοθρυψίας είναι πολλαπλά και άμεσα» τόνισε ο χειρουργός οφθαλμίατρος ...

Με τον όρο Λόγια Ανατολική Μουσική εννοούμε σήμερα τη Μουσική που αναπτύχθηκε μe κέντρο την Κωνσταντινούπολη, έχοντας ως βάση την αρχαιοελληνική μουσική και με επιρροές στο διάβα των αιώνων από άλλα μουσικά συστήματα της Ανατολής. Αναπτύσσεται δυναμικά προ της αλώσεως της Κωνσταντινούπολης αποτελλώντας την κύρια κοσμική έκφραση των βυζαντινών. Εν συνεχεία λαμβάνει θέση κατα την διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας μέχρι την πτώση του σουλτάνου και την άνοδο των Νεότουρκων που την μετονομάζουν σε Τουρκική κλασική μουσική. Σημαντικά χειρόγραφα του Αγίου Όρους μαρτυρούν τι ςβαθιές ρίζες αυτής της μουσικής και τη θέση της στα βυζαντινά και μεταβυζαντινά χρόνια. Το νεοσύστατο ελληνικό κράτος κατα τον 19ο αι. προσανατολίζεται πολιτισμικά προς τη Δύση, παραμερίζοντας κάθε κουλτούρα που πηγάζει από την Ανατολή, χαρακτηρίζοντάς την Τουρκική” ...

Η επιθυμία των ζευγαριών να αποκτήσουν παιδιά αποτελεί τον κανόνα στη σύγχρονη κοινωνία και η "παρεμβατική γονιμοποίηση" (όρος που θεωρείται ορθότερος από την "υποβοηθούμενη αναπαραγωγή") αποτελεί μία πραγματικότητα που δημιουργεί πλήθος προβληματισμών ηθικής και κοινωνικής υφής. Αυτούς του προβληματισμούς προσεγγίζει με ιδιαίτερα επιτυχή τρόπο στη μεταπτυχιακή εργασία της (που θα παρουσιάσουμε διεξοδικά στην ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ) η καθηγήτρια Μ.Ε. - θεολόγος, Χαρίκλεια Φωτοπούλου. Οι ανθρώπινες κοινωνίες ανέκαθεν απέδιδαν σημασία στην αναπαραγωγή των επιμέρους ατόμων, που απαρτίζουν την κοινωνική ομάδα, αλλά και της κοινωνικής ομάδας στο σύνολό της.  Η αναπαραγωγή της κοινωνικής ομάδας κατανοείται ως εξασφαλίζουσα τη βιολογική και κοινωνική συνέχεια και η σημασία που δίνεται σ’ αυτή επιδρά στους τρόπους τεκνοποίησης, στη μορφή της οικογένειας, στην ίδρυση της συγγένειας και τη θέσπιση των κανόνων ...

Η γλώσσα μας συμβάλλει καθοριστικά στην διαμόρφωση της ιστορικής και εθνικής μας συνειδήσεως, έτσι ώστε «μέγιστον μέλημα» να αποτελεί η διαφύλαξη της γλωσσικής μας κληρονομιάς. Για να επιτευχθεί όμως ο στόχος αυτός, απαιτείται ποιοτική και ολοκληρωμένη γλωσσική παιδεία, που αποτελεί θέμα εθνικό και αναφαίρετο δημοκρατικό δικαίωμα κάθε Έλληνα πολίτη. Η αρχαία ελληνική με τον πλούτο του λεξιλογίου της και κυριότατα με την μαθηματική της δομή είναι η γλώσσα της Πληροφορικής και της νέας γενιάς των εξελιγμένων υπολογιστών. Η γλώσσα κάθε λαού είναι υπαρξιακό αγαθό υψίστης πνευματικής και πολιτιστικής σημασίας. Η ελληνική δικαιούται και ουσιαστικά αυτόν τον χαρακτηρισμό διότι, μαζί με την κινεζική, είναι οι αρχαιότερες γλώσσες του κόσμου, που ομιλούνται περίπου 4.000 χρόνια και γράφονται 3.000 χρόνια. Επιπλέον η γλώσσα μας ...

H εργασία του κ. Χρυσόστομου Χατζηλάμπρου για τη διαλεκτική μεταξύ Απεργίας Πείνας και Νηστείας (προηγούμενο άρθρο: www.pemptousia.gr/?p=67526), προχωρά με τη θεώρηση της έννοιας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από χριστιανικές αφετηρίες. Η έμφαση που δίνει η ορθόδοξη Θεολογία στη δημιουργία του ανθρώπου ως εικόνα της Εικόνας του Θεού, έχει άμεση σχέση με την ορθόδοξη κατανόηση της έννοιας του δικαιώματος. Ο άνθρωπος, ως θείο δημιούργημα (Ματ. 19, 14` Πραξ. 17, 28) έχει πλαστεί με δυνατότητα να μοιάσει το Δημιουργό του και να μετέχει χαριστικά στον τρόπο ύπαρξης Του. Κινείται σε μια ελεύθερη αγαπητική κοινωνική σχέση με τα άλλα πρόσωπα, χωρίς να είναι απαραίτητα τα νομικά όρια της σχέσης, οι κοινωνικές συμβάσεις, οι περιορισμοί και οι οριοθετήσεις. Παράμετροι που τίθενται για να περιορίζουν την δυνατότητα ...

Πρωταρχικό γνώρισμα του Θεού είναι η απλότητα. Αν ο Θεός δεν είναι απλός αλλά σύνθετος εκ διαφόρων μερών, τότε τα μέρη αυτά πρέπει να προηγούνται του Θεού. Ένας τέτοιος όμως Θεός δεν είναι αίτιος και δημιουργός των πάντων δεν είναι πραγματικός Θεός, αρχή των πάντων. Ως αρχή των πάντων ο Θεός δεν πρέπει να είναι σύνθετος αλλά απλός. Επιπλέον δεν είναι μόνο απλός, αλλά «και των απλουμένων απλότης και των ενιζομένων ενότης». Έτσι, χωρίς να εξέρχεται ποτέ από την αμερή απλότητά του, είναι όλος παρών «αμερώς τε και αμερίστως» σε όλα και στο καθένα από τα όντα». Ο Θεός, λέει ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, δεν είναι κάποιο μεγάλο σώμα, που αδυνατεί εξαιτίας του με­γέθους του να χωρέσει σε μικρό χώρο, ...

Η υπόθεση του βιβλίου της Π. Διαθήκης. Ο Ιώβ είναι ένας εκλεκτός και πλήρως αφοσιωμένος στον Κύριο άνθρωπος, με αρετή και ευσέβεια, που την επιδοκιμάζει πλήρως και την επαινεί ο ίδιος ο Θεός και τον θεωρεί ως τον πιο εκλεκτό άνθρωπο στη γη. Για τη γνησιότητα όμως της ευσέβειας και της αρετής του Ιώβ αμφιβάλλει απολύτως ό σατανάς, πού προσπαθεί να τον διαβάλει και σ’ αυτόν τον Θεό ως υποκριτή και καθαρά έμπορο της ευσέβειας! Θεωρεί την ευσέβεια του Ιώβ ως ψεύτικη -σαν να μην είναι παντογνώστης ο Θεός και σαν να μη βλέπει τα κρυφά για άλλους μυστικά των καρδιών και φυσικά και τα βάθη της καρδιάς του δούλου Του Ιώβ!- και αποδίδει καθαρά εγωιστικά ελατήρια και κίνητρα για ικανοποίηση ...

Συνεχίζοντας το αφιέρωμά μας στην Αστρονομία θα δούμε πώς με την πάροδο του χρόνου ξεπεράστηκαν οι παλιές αντιλήψεις που ήθελαν τη Γη κέντρο του κόσμου. Επισημαίνουμε πάντως ότι η ίδια η ύπαρξη της Αστρονομίας συνδέεται με τα αιώνια ερωτήματα που απασχολούσαν ανέκαθεν τους ανθρώπους, οι οποίοι περίμεναν -και περιμένουν- από αυτήν ακριβώς της επιστήμη τις απαντήσεις: –Ποιοί είμαστε; –Από πού ερχόμαστε; –Που πάμε; –Πώς και γιατί γεννήθηκε το Σύμπαν; –Τί υπήρχε πριν υπάρξει η Δημιουργία; –Πώς εξελίσσεται; και –Πού θα καταλήξει το γιγαντιαίο αυτό δημιούργημα; Τα ερωτήματα αυτά συνεχίζουν να κεντρίζουν την ανθρώπινη φαντασία από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα και οι απαντήσεις έρχονται με βραδείς ρυθμούς, ενώ πολλά από τα ερωτήματά μας είναι ακόμα αναπάντητα. Ο πρωτοπόρος ερευνητής σήμερα βρίσκεται πέρα ...

Το 1966 μόλις, ο σεΐχης  Abd el Aziz bin Baz ζήτησε από τον βασιλέα της Σαουδικής Αραβίας να καταστείλει μια αίρεση που επεκτεινόταν στη χώρα του. Ο σεΐχης έγραψε: «Το ιερό Κοράνι, οι διδασκαλίες του προφήτη, η πλειονότητα των Ισλαμικών επιστημόνων και τα πραγματικά γεγονότα, αποδεικνύουν ότι ο ήλιος διαγράφει την τροχιά του … και ότι η γη απλώνεται σταθερή και ακλόνητη από το Θεό προς χάριν του λαού του.… Οποιοσδήποτε αντίκειται σε αυτό θα πρέπει να  πρέπει να θεωρείται ότι εκφράζει μια ψευδολογία που είναι αντίθετη στο Θεό, το Κοράνι και τον Προφήτη. Ο καλός σεΐχης προφανώς υποστηρίζει ότι η θεωρία του Κοπέρνικου, είναι «απλώς μια θεωρία» όχι ένα «γεγονός». Από τεχνική άποψη δεν σφάλλει. Μια θεωρία μπορεί να επαληθευτεί ...

Το Σάββατο 10 Μαΐου στο Θέατρο ΧΥΤΗΡΙΟ στο Γκάζι (Ιερά Οδός 44, Στάση ΜΕΤΡΟ «Κεραμεικός»), ο ΑΡΤΕΜΗΣ με συνοδεία των ΡΥΘΜΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ (Junior SP. & Flipside) στα Decks αλλά και με ζωντανά τύμπανα (Δημήτρης Ζαφειρόπουλος), θα ερμηνεύσει ζωντανά Ολόκληρο το νέο Album, καθώς και κομμάτια από ολόκληρη την δισκογραφική του πορεία ως Terror X Crew - Aρτέμης / Eυθύμης - Αρτέμης. Ένα χορταστικό Setlist που θα αποτελείται από 30 (!) κομμάτια, με τον Αρτέμη να βρίσκεται 90 και πλέον λεπτά επί σκηνής, με πολλές διαφορετικές εκδοχές και Re-Edits στα Instrumentals, κάποιες εκ των οποίων θα ακουστούν για πρώτη φορά, πλαισιωμένος από τα φωνητικά της Sugahspank και της Εβίτας Μπενετάτου, αλλά και από τα Scratches του DJ Ever B. Η είσοδος θα κοστίζει ...