Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

«Ιδού θυσία μυστική» Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι περίοδος πένθους και δακρύων. «Πώς την εμήν, νυν αποκλαύσομαι έκπτωσιν;». Με ποιόν τρόπο να θρηνήσω για την αμαρτία μου, ακούμε να λέει την περίοδο αυτήν ο Ιωσήφ ο Στουδίτης. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή λοιπόν είναι μια πε­ρίοδος πένθους, ενώ η Θεία Λειτουργία είναι γε­γονός χαράς. Γι’ αυτό και κατά τη διάρκειά της απαγορεύεται να τελεσθεί Θεία Λειτουργία, εκτός Σαββάτου και Κυριακής. Επειδή όμως οι χριστια­νοί την παλαιά εποχή κοινωνούσαν κάθε μέρα - «το κάθ’ εκάστην ημέραν... μεταλαμβάνειν...καλόν και επωφελές», λέγει ο Μέγας Βασί­λειος- αποφάσισε η Εκκλησία από αγάπη προς τον άνθρωπο, και μάλιστα προς τα παιδιά της που ζητούσαν «τον άρτον της ζωής», δηλαδή την Θεία Ευχαριστία, να θεσπίσει ειδικές ακολουθίες. Έδιδε στους πιστούς ...

Φωτο:el.wikipedia.org Μέσα στη μακρινή πορεία των δεκαεπτά, περίπου, αιώνων της ιστορίας της εικόνας της «Παναγίας Σουμελά», την ακολουθούν εκατοντάδες ιστορίες, παραδόσεις, θρύλοι και θαύματα, που είναι συνδεδεμένα, κυρίως με την πίστη εκατομμυρίων πιστών χριστιανών, αλλά και αλλοθρήσκων, που όλα αυτά τα χρόνια προστρέχουν στη χάρη της. Πολλές από αυτές τις ιστορίες ταξίδεψαν μέσα στο χρόνο και έφτασαν μέχρι τις μέρες μας, ενώ αρκετές τις άκουσα από τρίτους, ή πληροφορήθηκα για την ύπαρξή τους μέσα από κείμενα. Ανάμεσα από όλες αυτές τις ιστορίες, επέλεξα να παρουσιάσω ορισμένες, αντιπροσωπευτικά. Κάποιες είχαν δει το φως της δημοσιότητας πριν από πολλές δεκαετίες, και κάποιες παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Για όλες τις ιστορίες που καταγράφω, θεώρησα σωστό να παρουσιάσω, με την άδειά τους, και τα πλήρη ...

Τα ερείπια της άλλοτε αγιορειτικής Μονής του Ζυγού διακρίνονταν χρόνια ανάμεσα στην πυκνή δασική βλάστηση και ήταν γνωστά με το όνομα «Φραγκόκαστρο». Βρίσκονται στην περιοχή της σημερινής Ουρανοπόλεως Χαλκιδικής, περί τα σαράντα μέτρα εντεύθεν της οριογραμμής του Αγίου Όρους. Ο πρώτος γνωστός επισκέπτης του χώρου, με αρχαιολογικά ενδιαφέροντα, ήταν ο πολυγραφώτατος ρώσος αρχιμανδρίτης και ερευνητής Πορφύριος Ουσπένσκυ, το 1858. Γενική άποψη της ανασκαφής Πέρασαν ήδη τριανταδύο έτη από την πρώτη επίσκεψή μου στα ερείπια της Μονής Ζυγού (1972) και δεκαεννέα αφ’ ότου άρχισα τις εργασίες στον χώρο (1985). Η έρευνα έχει πλέον τον χαρακτήρα της συστηματικής ανασκαφής (από το 1992), και πραγματοποιείται με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού και διοικητική υποστήριξη της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής, στην χωρική αρμοδιότητα της οποίας βρίσκεται. ...

 Το 1946 ο Γέροντας αποφάσισε να φύγει από την Κύμη για την Αθήνα λόγω μεγάλων προβλημάτων με τα μάτια του. Μόλις ανέλαβε καθήκοντα στην ενορία της αγίας Βαρβάρας, αποφάσισε να χτίσει μεγαλύτερο ναό, γιατί ο παλιός δεν χωρούσε όλο τον κόσμο. Συνάντησε πολλές δυσκολίες και μεγάλο πόλεμο λόγω της έλλειψης χρημάτων και συκοφάντησης του έργου. Η ίδια η αγία παρουσιάστηκε στον Γέροντα και του υποσχέθηκε ότι θα τον βοηθήσει. Πράγματι, όταν τα χρήματα τελείωναν βρίσκονταν εντελώς ξαφνικά πρόσωπα πού πρόσφεραν το συγκεκριμένο ποσό πού χρειαζόταν για την συνέχιση των εργασιών. Όταν τελείωσε το έργο υπέβελε την παραίτησή του από εφημέριος, γιατί το πρόβλημα με τα μάτια του μεγάλωνε και επιθυμούσε να ιδρύσει δικό του μοναστήρι. Με μεγάλη θλίψη οι ενορίτες ...

Ο Νίκος Σαραγούδας αποτελεί σίγουρα μια ειδική περίπτωση στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής. Αρβανίτικης καταγωγής (γεννήθηκε το 1933 στα Σπάτα), ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη μουσική παίζοντας κιθάρα και τραγουδώντας το νεοδημοτικό ρεπερτόριο της εποχής. Η πρώτη του επαφή με το ούτι έγινε στο καφενείο των μουσικών στα τέλη του '60, μια εποχή που το όργανο αυτό είχε σχεδόν εξαφανιστεί. Η περίφημη σμυρναίικη σχολή ήταν πλέον μια μακρινή ανάμνηση και το ρεπερτόριο της "καθ' ημάς ανατολής" ζούσε μόνο στις μνήμες των παλαιοτέρων. Τότε ήταν που ο Σαραγούδας ερωτεύτηκε το ούτι. Αγόρασε ένα όργανο και ξεκίνησε ένα δρόμο μοναχικό, στο πείσμα των καιρών και της "μόδας". Οι δίσκοι του αυτοί, που κυκλοφόρησαν στις αρχές της δεκαετίας του '80, μπορούμε να πούμε ότι ...

Η άνθηση του μοναχισμού και ιδιαίτερα του αγιορείτικου  τα τελευταία χρόνια στον ελλαδικό χώρο ήταν φυσικό και επόμενο να επιφέρει και παρενέργειες οι οποίες έχουν αρχίσει να παγιώνονται στο γνωστό πλέον φαινόμενο της γεροντολατρίας. Πρόκειται για τη διαστροφή του χαρισματικού και μυστηριακού θεσμού της πνευματικής πατρότητας, που συναντάμε στην ορθόδοξη παράδοση σε διαχρονική βάση και η οποία ερείδεται στο μυστήριο της υπακοής, όπως αυτό αναφύεται μέσα από το ίδιο το χριστολογικό γεγονός (Φιλιπ. 2:8). Πολλές είναι οι αιτίες που οδήγησαν στην εμφάνιση του φαινομένου. Αν θα αναφερόμασταν σε μερικές ενδεικτικά, θα τις εντοπίζαμε στην έλλειψη διαχείρισης της μοναστικής πνευματικότητας, η οποία με την εκρηκτική της αναγέννηση τάραξε τα θεμέλια της δυτικής ευσέβειας που πολυτρόπως κατέκλυζε τα καθ’ ημάς – και ταλανίζει ...

Αυτοί που διαμορφώνουν την σύγχρονη πραγματικότητα μέσα στην κοινωνία και μέσα στην οικογένεια, δημιουργώντας νέα ήθη, καταστάσεις και συνθήκες ζωής, λαμβάνουν αποφάσεις που πλήττουν βάναυσα τον θεσμό της οικογενείας αλλά και την εκπαίδευση παραδίδοντας τα παιδιά μας στη σύγχυση και την πνευματική ανεστιότητα. Η λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές, εκτός του ότι συνιστά πρωτίστως έναν δρόμο αντίθετο προς το θέλημα του Θεού, πλήττει βάναυσα και την συνοχή της ελληνικής οικογένειας. Μία ελληνική οικογένεια η οποία παραδοσιακά είχε συνηθίσει, είχε παραλάβει, να συγκεντρώνεται γύρω από το οικογενειακό τραπέζι της Κυριακής. Αλλά και αυτό φαίνεται ότι έπρεπε να καταργηθεί. Πηγή:plateiamolaon.wordpress.com/ Στη λογική της παγκοσμιοποιήσεως, ένα προς ένα τα ουσιώδη θεμέλια της ζωής μας και της εθνικής μας ταυτότητος που αιώνες μας κράτησαν ζωντανούς, δυνατούς δημιουργικούς, επιβάλλεται να υποχωρήσουν για να δώσουν την θέση τους σε ...

Ήταν όλοι ανώτεροι αξιωματικοί του αυτοκράτορα Θεοφί­λου (σ.τ.μ. 829-842, Εικονομάχος). Όταν ο Θεόφιλος έχασε τη μάχη κατά των Σαρακηνών, που πολιορκούσαν την πόλη του Αμορίου της Φρυγίας, οι Σαρακηνοί κατέλαβαν την πόλη κι αιχμαλώτισαν πολλούς χριστιανούς. Ανάμεσα τους ήταν και αυτοί οι σαράντα δύο αξιωματικοί. Οι υπόλοιποι χριστιανοί είτε θανατώθηκαν είτε πουλήθηκαν σκλάβοι. Οι αξιωματικοί οδηγήθηκαν στη φυλακή, όπου παρέμειναν επτά χρόνια. Επανειλημμένα τους επισκέπτονταν οι Μουσουλμάνοι χαλί­φηδες, παροτρύνοντάς τους να ασπαστούν το Ισλάμ, αλλά εκείνοι κώφευαν. Όταν οι Σαρακηνοί τους είπαν: «ο Μωάμεθ είναι ο αληθινός προφήτης και όχι ο Χριστός», οι αξιωματικοί απάντησαν με ένα αίνιγμα: «Αν δύο άνθρωποι μάλωναν για ένα χωράφι και ο ένας έλεγε: "το χωράφι είναι δικό μου” και ο άλλος έλεγε: “όχι! είναι δικό ...

Τι είναι η γλώσσα και πόσα διαφορετικά είδη υπάρχουν; Πώς εξελίχθηκε η γλώσσα στον άνθρωπο; Ποιες περιοχές του εγκεφάλου είναι υπεύθυνες για την λειτουργία της γλώσσας και ποιες βλάβες σχετίζονται με αυτές τις περιοχές; Τι είναι η γλωσσική αφασία;  Τι είναι η νοηματική γλώσσα; Τι είναι γλωσσικός στιγματισμός; Διακεκριμένοι επιστήμονες αναλαμβάνουν να απαντήσουν σ’ αυτά, αλλά και σε πολλά άλλα ενδιαφέροντα ερωτήματα που απασχολούν όλους μας στην ειδική ενημερωτική εκδήλωση με τίτλο: «Εγκέφαλος και Γλώσσα», που θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 10 Μαρτίου 2014 και ώρα 18:00, στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου (Λεωφ. Συγγρού 387, 175 64 Π. Φάληρο). Τρεις φορείς, η Ελληνική Εταιρεία για τις Νευροεπιστήμες, το Ίδρυμα Ευγενίδου και η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων ενώνουν τις δυνάμεις τους και συντονιζόμενοι από τον ...

Προνύμφη πασχαλίτσας (Φωτ.: http://apples.hdc.org.uk/natural-enemies-additional-information.asp) Από την έναρξη έως το τέλος κάθε περιόδου, οι καλλιέργειες προσβάλλονται από διάφορους εχθρούς (έντομα, ακάρεα και νηματώδεις), οι οποίοι αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και συστηματικά, ζημιώνουν την παραγωγή και την καθιστούν οικονομικά ασύμφορη. Τα λεγόμενα ωφέλιμα έντομα εντάσσονται στο πλαίσιο της λεγόμενης βιολογικής αντιμετώπισης των εχθρών αυτών και μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του γεωργικού εισοδήματος. Βασική αρχή στην αν­τιμετώπιση των εχ­θρών είναι η εφαρ­μογή όλων των με­θόδων που περιορίζουν τους πληθυσμούς τους και μόνο όταν διαπιστωθεί, μετά από συστηματικές παρατηρήσεις, ότι η προσβολή ενός εχθρού έχει υπερβεί το οικονομικό επίπεδο προσβολής. Οικονο­μικό επίπεδο προσβολής είναι το ποσοστό εκείνο της προ­σβολής πάνω από το οποίο ζημιώνεται η παραγωγή και είναι διαφορετικό για τον κάθε ...

Είναι γεγονός ότι η εξερεύνηση του Σύμπαντος εξάπτει την ανθρώπινη φαντασία. Καμία όμως Διαστημική αποστολή δεν εξάπτει την φαντασία μας τόσο όσο η προσπάθεια ανακάλυψης κι άλλων πλανητών παρόμοιων με τη Γη γύρω από κάποια άλλα άστρα του Γαλαξία μας. Πλανητών που αν διαθέτουν και τις κατάλληλες συνθήκες θα μπορούσαν να έχουν δημιουργήσει πάνω τους το θαυμαστό επίτευγμα της φύσης που ονομάζουμε ζωή. Τα τελευταία 20 περίπου χρόνια είχαμε ανακαλύψει μερικές εκατοντάδες πλανήτες να περιφέρονται γύρω από ορισμένα γειτονικά μας άστρα, παρόλο που οι περισσότεροι απ’ αυτούς είναι αέριοι γίγαντες με μέγεθος παρόμοιο με του Δία, του μεγαλύτερου πλανήτη στο Ηλιακό μας Σύστημα. Χρειάζεται όμως να βρούμε βραχώδεις πλανήτες 30 έως 600 φορές μικρότερους από τον Δία. Κι αυτός ήταν ο κύριος ...

Φυσικά τίποτε το κακό δεν υπάρχει, λόγου χάρη, στο να συνεχίσει κανείς να παρακολουθεί στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση ειδήσεις, εκλεκτές σειρές, ενδιαφέροντα και πνευματικά η διανοητικά εμπλουτισμένα προγράμματα. Εκείνο που πρέπει να σταματήσει στην διάρκεια της Σαρακοστής είναι η πλήρης «παράδοση» στην τηλεόραση – η μετατροπή δηλαδή του ανθρώπου σε «λάχανο» πάνω σε μία πολυθρόνα κολλημένο στην οθόνη που παθητικά δέχεται ο,τι βγαίνει απ’ αυτή. Όταν ήμουνα παιδί (ήταν τότε η προτηλεοπτική εποχή) η μητέρα μου συνήθιζε να κλειδώνει το πιάνο την πρώτη, την τετάρτη και την εβδόμη εβδομάδα της Σαρακοστής. Πηγή:armenisths.blogspot.gr/ Αυτή η ανάμνηση είναι μέσα μου ζωηρότερη από τις μακρινές ακολουθίες της Σαρακοστής και ακόμα και σήμερα όταν παίζει το ραδιόφωνο αυτές τις μέρες με ταράζει σχεδόν όσο ...

Η “Πεμπτουσία”, πιστή στο τρίπτυχο Πολιτισμός, Επιστήμες, Θρησκεία, αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη ευαισθησία θέματα από το χώρο του πολιτισμού, σε όλες του τις εκφάνσεις. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που το 19ο τεύχος των Αναλέκτων είναι αφιερωμένο στη σχέση της Τέχνης με το Πνεύμα.  Διαβάστε εδώ ολόκληρο το νέο τεύχος των ΑΝΑΛΕΚΤΩΝ Η λεγόμενη “γενιά του ‘30” έχει καθιερωθεί ως όρος στο χώρο της λογοτεχνίας και της τέχνης.  Ποιητές, πεζογράφοι και ζωγράφοι εισαγάγουν πρωτοποριακά ρεύματα στην Ελλάδα, αναπτύσσοντας ένα γόνιμο διάλογο με την παράδοση.  Έτσι  μπορούμε να κάνουμε λόγο για τον Ελληνικό Μοντερνισμό.  Σε ό,τι αφορά στην τέχνη, γίνεται ανθρωποκεντρική, με κύριο χαρακτηριστικό την κυριαρχία της νόησης πάνω στην αίσθηση και την απομάκρυνση του χρώματος από τη φύση, για να γίνει πιο πνευματικό.  Σ’ ...

Η Ορθόδοξος Εκκλησία, κατά την Τετάρτη της Α' Εβδομάδος των Νηστειών ψάλλει: "Νηστεύοντες ἀδελφοὶ σωματικῶς, νηστεύσωμεν καὶ πνευματικῶς, λύσωμεν πάντα σύνδεσμον ἀδικίας, διαρρήξωμεν στραγγαλιάς, βιαίων συναλλαγμάτων· πᾶσαν συγγραφήν ἄδικον διασπάσωμεν, δώσωμεν πεινῶσιν ἄρτον, καὶ πτωχοὺς ἀστέγους εἰσαγάγωμεν εἰς οἴκους, ἵνα λάβωμεν παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, τὸ μέγα ἔλεος". φωτο: Ν. Χαρίσης Με αυτό το ιδιόμελο, η Εκκλησία, επιδιώκει να μεταδώσει το μήνυμα και το περιεχόμενο της αληθινής νηστείας καθώς και του τρόπου εφαρμογής της. Ο ορισμός της αληθινής νηστείας δεν αποτελεί προϊόν σκέψης κάποιου εκκλησιαστικού νομοθέτη ή διδασκάλου, αλλά αποκάλυψη από τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, ο Οποίος κατά την πρώτη του έλευση και την επίγειο δράση του εφάρμοσε τη νηστεία ακόμα και στον ίδιο του τον εαυτό. Έτσι Τον βλέπουμε ...

Τον Νοέμβριο του 2011 και στο πλαίσιο της έκθεσης «Το Σύμπαν της Ρωσικής Πρωτοπορίας - Τέχνη και εξερεύνηση του Διαστήματος στη Ρωσία 1900-1930», ο ελληνικής καταγωγής Ρώσος κοσμοναύτης Θεόδωρος Γιουρτσίχιν – Γραμματικόπουλος, είχε μιλήσει στο Κέντρο Διάδοσης Eπιστημών & Μουσείο Τεχνολογίας «Νόησις», της Θεσσαλονίκης.  Όλοι θυμούνται ότι ξεκίνησε τη διάλεξή του στην ποντιακή γλώσσα, είχε αναφερθεί στην ελληνική καταγωγή του, είχε πει ότι στο διάστημα βρίσκεται κανείς πιο κοντά στο Θεό και είχε εκφράσει την άποψη ότι τα Ελληνόπουλα πρέπει να μάθουν να ονειρεύονται, όχι αυτοκίνητα αλλά να πετούν στο Διάστημα! Ο Ελληνορώσος κοσμοναύτης Θεόδωρος Γιουρτσίχιν-Γραμματικόπουλος, θα έρθει στην Ελλάδα την Τετάρτη 12 Μαρτίου, για να τιμηθεί σε ειδική εκδήλωση που οργανώνει η Ελληνοαμερικανική Ένωση. Την απονομή θα ακολουθήσει διάλεξη από ...

Το γράψιμο είναι δύσκολη υπόθεση. Πόσο μάλλον όταν έχεις να περιγράψεις τον καλύτερό σου φίλο και κανείς στην τάξη δεν σου θυμίζει κάτι τέτοιο. Θα χρειαστεί να σκεφτείς, να αισθανθείς, να παρατηρήσεις και να βρεις τρόπους για να ανατρέψεις την κατάσταση. Μόνο έτσι θα μπορείς… να δεις με τα μάτια του άλλου. Μια ταινία για τη φιλία, τη συγχώρεση και την ενσυναίσθηση από την Δ' τάξη του 11ου Δ.Σ. Κομοτηνής. Η ταινία δημιουργήθηκε στα πλαίσια του 3ου μαθητικού διαγωνισμού ταινιών μικρού μήκους της ΕΡΤ από τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ' τάξης (2011-2012) με υπεύθυνο εκπαιδευτικό το δάσκαλο Αλέξανδρο Μιχαήλ. Η ταινία απέσπασε τις παρακάτω διακρίσεις:  1ο Βραβείο 12ης Ευρωπαϊκής Συνάντησης Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας "Camera Zizanio" Tιμητική διάκριση στο 2ο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό ...

Ενώ επιστήμονες και διεθνείς οργανισμοί ερευνούν τις συνέπειες της έκθεσης στις μη ιονίζουσες ακτινοβολίες και επεξεργάζονται τα σχετικά όρια που θα διασφαλίζουν την ανθρώπινη υγεία, υπάρχουν κάποιοι σαφείς κανόνες ως προς τον «χειρισμό» των ακτινοβολιών, που όλοι μας μπορούμε να τηρούμε. Αργές προστασίας & Μέτρα ασφαλείας Η διαχείριση των επιδράσεων & διακινδύνευσης, σε διεθνές & κρατικό επίπεδο στηρίζονται στις γενικές αρχές πρόληψης/προφύλαξης που εξειδικεύονται στην πράξη από τις Φυσικές Επιστήμες με τρεις περιβαλλοντικές αρχές (Ακτινοπροστασία ή Ραδιοπροστασία): α)-Αιτιολόγηση (Justification). Να αποδεικνύεται ότι το όφελος, από την συγκεκριμένη εγκατάσταση και έκθεση στην ακτινοβολία, είναι μεγαλύτερο από τους συνεπαγόμενους κινδύνους ή βλάβες. β)-Οριοθέτηση (Limitation). Να τηρούνται κάποια αποδεκτά όρια έκθεσης (Exposure Limits, EL) στην ακτινοβολία, χωρίς αυτά να είναι απαραίτητα και όρια ασφαλείας. Έτσι δεν προβλέπεται ...