Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Μια σημαντική πτυχή στη ζωή της προ-νεωτερικής κοινωνίας είναι οι τελετουργικές εκδηλώσεις  που ανέπτυξε αυτή για να προστατέψει τη γεωργοκτηνοτροφική της παραγωγή, να ενισχύσει τις δυνάμεις συνοχής στο εσωτερικό της, να  εκφορτίσει -παρωδώντας τις κοινωνικές συμβάσεις- τις εντάσεις που μοιραία συσσωρεύονται στην κοινή ζωή. Αναπαραστάσεις γεωργικών εργασιών, διατροφικά έθιμα, παρωδίες γάμων και τελετές γονιμικού χαρακτήρα με «θάνατο» και «ανάσταση», συλλογικές  μεταμφιέσεις, ήχοι αρμονικοί και ήχοι παταγώδεις, πανδαιμόνιο,  αντιστροφή της κανονικότητας, πανηγυρισμοί, χοροί, συνθέτουν έναν ενάντιο κόσμο, παράδοξο, κάποτε και αλλόκοτο, μια λυτρωτική για τα μέλη της κοινότητας πρόσκαιρη «συντριβή των ορίων του πολιτισμού». Το Μουσείο μας μελετά ήδη από την ίδρυσή του, το 1970, τις εκδηλώσεις αυτές,  στις οποίες αφιέρωσε ειδική αίθουσα στη μόνιμη έκθεση της ενδυμασίας στην παραδοσιακή κοινωνία, ενώ ...

Αυτός καταγόταν από την πόλη της Αντιόχειας και επειδή αγάπησε την ερημική και φιλόσοφη ζωή, πρώτα έκλεισε τον εαυτό του μέσα σε ένα μικρό κελλάκι. Αργότερα πήγε σε μια κορυφή υψηλότε­ρη και κατασκεύασε από ξύλα ένα σεντούκι τόσο μικρό, που δεν χω­ρούσε ούτε αυτό το σώμα του και έτσι αναγκαζόταν ο αοίδιμος να σκύβει πάντοτε. Επειδή το σεντούκι δεν είχε ύψος ανάλογο με το μέ­γεθος του σώματός του, ούτε ήταν καλά δεμένο με σανίδια, αλλά ή­ταν και χαμηλό και παρόμοιο με τα ανοικτά κάγκελα, οπότε ούτε από την βλάβη της βροχής έμενε ελεύθερος, ούτε από την φλόγα του ηλίου, αλλά και από τα δυο εξ ίσου εβλάπτετο. Αφού λοιπόν πέρασε τέτοια ταλαίπωρη ζωή για πολλά χρόνια, βγήκε από το σεντούκι, υπακούοντας ...

Η Θεολογική Σχολή τίμησε με διεθνές επιστημονικό συνέδριο τον μεγάλο δάσκαλο και καθηγητή της, τον κορυφαίο στο χώρο της Λειτουργικής επιστήμης, τον Ιωάννη Φουντούλη, για τα 50 χρόνια έρευνας και διακονίας του. Το διήμερο διεθνές επιστημονικό συνέδριο έλαβε χώρα στης 19 και 20 Φεβρουαρίου, περιελάμβανε Θ. Λειτουργία και μνημόσυνο εις μνήμη του μακαριστού δασκάλου και επιστημονικές εισηγήσεις. Το απόγευμα της Πέμπτης 20 Φεβρουαρίου έγινε η επίσημη παρουσίαση του συλλογικού τόμου προς τιμήν και μνήμην καθηγητή Ιωάννη Φουντούλη «Γηθόσυνον Σέβασμα: Αντίδωρον Τιμής και Μνήμης εις τον Μακαριστόν Καθηγητήν της Λειτουργικής Ιωάννην Μ. Φουντούλην, τ. Α΄», στην αίθουσα τελετών της παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ. Κατά την διάρκεια της επίσημης παρουσίασης του Συλλογικού Τόμου προς τιμήν και μνήμην του καθηγητή Ιωάννη Φουντούλη, το λόγο έλαβαν οι μαθητές και ...

  Οι συγγραφείς δύο ιδιαιτέρως ενδιαφερόντων βιβλίων («Η κρίση στη Φυσική και η Δημοκρατία της Βαϊμάρης» και «Ο Αϊνστάιν και η σχετικότητα») προτείνουν, την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου 2014, στο Ευγενίδειο, έναν ενδιαφέροντα διάλογο πάνω στους θεωρητικούς προβληματισμούς, τα πειραματικά αποτελέσματα, και τους κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση και την αποδοχή ρηξικέλευθων θεωριών στην Φυσική. Το 1905 ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δημοσιεύει μια εργασία για την «Ηλεκτροδυναμική των Κινούμενων Σωμάτων» όπου προτείνει την αναθεώρηση των θεμελιωδών εννοιών του χώρου και του χρόνου. Δέκα χρόνια αργότερα, το 1915/1916, ο Αϊνστάιν επεκτείνει τη θεωρία της σχετικότητας στα φαινόμενα της βαρύτητας, αναδεικνύοντας την αλληλεξάρτηση χωροχρόνου και ύλης. Η διαμόρφωση της κβαντικής μηχανικής ακολουθεί μια πολύ πιο σύνθετη πορεία που αρχίζει το 1900 με τη θεωρία ...

1.     Οι διατάξεις στον α΄ κανόνα. Ο α΄ κανών της εν Λαοδικεία Συνόδου διαλαμβάνει περί  διγάμων και συγκεκριμένα για το πότε μπορούν να απολαμβάνουν των Θείων Αγιασμάτων. Ο κανών αυτός δεν απαγορεύει την διγαμία ούτε όμως την επικροτεί. Άλλωστε και ο Παύλος επιτρέπει το δεύτερο Γάμο στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή του. Στους συγκεκριμένους στίχους, αφού έχει ήδη αναλύσει στους προηγούμενους επτά στίχους  περί Χριστιανικού Γάμου, καταλήγει ότι οι χήρες και οι άγαμοι καλόν είναι να μένουν ως έχουν όπως μένει και αυτός, δηλαδή άγαμος. Εάν παρ’ όλα αυτά δεν μπορούν να εγκρατεύονται τότε να παντρεύονται , διότι είναι προτιμότερο να παντρευτεί κάποιος παρά να καίγεται από τη φλόγα της επιθυμίας. Ο κανών αυτός ορίζει ότι αυτοί που έχουν δευτεροϋπανδρευθεί μετά από ...

Πρόσφυγες από τη Συρία, στην Ιορδανία (Φωτ. UNICEF) Έκκληση για τη συγκέντρωση ποσού 2,2 δισ. δολαρίων για παροχή βοήθειας σε 85 εκατομμύρια ανθρώπους που αντιμετωπίζουν συρράξεις, φυσικές καταστροφές και άλλες σύνθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σε 50 χώρες, απευθύνει η UNICEF, καθώς μεταξύ των πληττομένων υπάρχουν και 59 εκατομμύρια παιδιά... «Μόλις επέστρεψα από το Νότιο Σουδάν και την πρόσφατη, μεγάλης κλίμακας σύρραξη που έχει επιπτώσεις στη ζωή εκατομμυρίων αθώων παιδιών. Πάνω από 400.000 παιδιά και οι οικογένειές τους έχουν εκτοπιστεί λόγω των συγκρούσεων και πάνω από 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ανάγκη από ανθρωπιστική βοήθεια. Η περίοδος των βροχών πλησιάζει και πρέπει να αποθηκεύσουμε προμήθειες και να ενισχύσουμε τις βασικές υπηρεσίες, που για να καταστεί δυνατό χρειαζόμαστε επειγόντως χρηματοδότηση ώστε να αποτρέψουμε μια ...

Μετά πολλά χρόνια, επειδή αυτή η εκκλησιά κόντευε να γκρεμνισθεί, το πήγανε στον άγιο Ελευθέριο κι  ἀπὸ κει στη σημερινή μητρόπολη, μέσα στ  ἅγιο βήμα. Στο μνήμα της απάνω βρεθήκανε γραμμένα τούτα τα λόγια: «Φιλοθέης υπό σήμα τοδ  ἁγνῆς κεύθει σώμα, ψυχήν δ  ἐν μακάρων θήκετο Υψιμέδων». Η Φιλοθέη ανακηρύχθηκε αγία επί Οικουμενικού Πατριάρχου Ματθαίου B´ (1595-1600). Ο Νεόφυτος ο μητροπολίτης Αθηνών, αφού εξήτασε και ερεύνησε τα κατά τον βίον και το μαρτύριον της οσίας, σύνταξε αναφορά στο Πατριαρχείο μαζί με τους επισκόπους Κορίνθου και Θηβών και με τους προκρίτους της Αθήνας για να τάξει την οσία Φιλοθέη στους χορούς των αγίων. Πίνακας Ε. Δούκα Σ'  αὐτὸ το συνοδικό έγγραφο είναι γραμμένα και τούτα: «Επειδή εδηλώθη ασφαλώς ότι το θειότατον σώμα ...

Την εποχή των Κριτών έζησε και η Ρουθ, η οποία, παρόλο που δεν ήταν Εβραία, έγινε πρόγονος του Ιησού Χριστού. Ας γνωρίσουμε λοιπόν την πολύ διδακτική ιστορία της, που περιγράφεται στο ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης. Θα δούμε ότι το έλεος του Θεού δεν περιορίζεται μόνο στον λαό του Ισραήλ, αλλά επεκτείνεται σε κάθε άνθρωπο που δείχνει εμπιστοσύνη σ΄ Αυτόν. Στη Βηθλεέμ ζούσε ο Ελιμέλεχ με τη γυναίκα του, τη Νωεμίν, και τα δυο τους αγόρια. Ήταν γεωργοί και ζούσαν από τα χωράφια τους. Όμως, μετά από έναν πόλεμο με τους Μαδιανίτες η γη τους ερημώθηκε κι αυτοί κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη γειτονική Μωάβ. Εκεί τα αγόρια τους παντρεύτηκαν γυναίκες από τον ξένο τόπο, τη Ρουθ και την Ορφά. Πολύ νωρίς ...

Ο αρχιεπίσκοπος Νικάνωρ … Αφού εξετέλεσε με αυταπάρνηση το ποιμαντικό του καθήκον και συμπαραστάθηκε στις κρίσιμες αυτές ώρες στους συγκαταδίκους αδελφούς του, ο αρχιεπίσκοπος βγήκε από τη φυλακή, όπως ήταν η εντολή. Όμως μερικές εβδομάδες αργότερα συνελήφθη εκ νέου, χωρίς καμία δικαιολογία, όπως και την πρώτη φορά. Πάλι τώρα ο αρχιεπίσκοπος τελούσε τη θεία Λειτουργία χωρίς άμφια (διότι δεν είχε), χρησιμοποιώντας για Άγιο Ποτήριο ένα κοινό… ποτήρι. Ο αρχιεπίσκοπος ήξερε καλά ότι δεν περίμενε τίποτε άλλο από τους μπολσεβίκους παρά μόνο το θάνατο. Μιλούσε για την κομμουνιστική επανάσταση ως Άγιος και ως προφήτης. Ιδού μερικές φράσεις του: -Δεν είμαστε ικανοί να καταλάβουμε την αιτία όλων αυτών που μας συμβαίνουν. Μόνον ο Θεός γνωρίζει. Ας γίνει το θέλημά Του! -Ίσως η θυσία της ζωής ...

  Η παιδική χορωδία «Παραμυθία» του Ορφανοτροφείου της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Μαλογιαροσλάβετσ με το μουσικό συγκρότημα του Χρίστου Τσιαμούλη τραγούδησαν στη Συναυλία «Φώς στην Οικουμένη» γνωστά και άγνωστα έργα του ελληνικού και ξένου ρεπερτορίου. Μεταξύ των τραγουδιών που ακούστηκαν στην εκδήλωση ήταν και το «Αγιονορείτες καλογήροι» από το CD του Χρίστου Τσιαμούλη «Άθως ο εμός».

Ο Μ. Βασίλειος αξιολογεί κάθε πλάσμα με βάση δύο αρχές: 1. ότι ο Θεός έπλασε τα πάντα «καλά λίαν», ως πολύ καλά – τέλεια για τα ανθρώπινα μέτρα, και 2. ότι «…οὐδὲν περιττὸν οὐδὲ ἐλλεῖπονἐν τοῖς κτισθεῖσι δυνατὸν εὑρεθῆναι», δεν μπορεί δηλαδή να βρει κανείς τίποτε περιττό ή άχρηστο στην φύση. Αυτές οι αρχές αποτελούν την πεμπτουσία της στάσης του Μεγάλου Βασιλείου, αλλά και γενικότερα των πατέρων της Εκκλησίας απέναντι στην φύση. Αν θα θέλαμε να εκφραστούμε κάπως καταχρηστικά και με σύγχρονους όρους, θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκφράζουν τον πυρήνα της χριστιανικής οικολογικής συνειδήσεως. Πρόκειται για μια αλήθεια της οποίας το βάθος και η σημασία είναι ανάλογη της απλότητας και της σαφήνειας με την οποία διατυπώνεται. Δυστυχώς όμως αυτή η χριστιανική αλήθεια, η οποία λέχθηκε σε ...

Μια μεγάλη συγγραφέας και ένα σημαντικό κείμενο της γαλλικής λογοτεχνίας συναντούν για πρώτη φορά την τέχνη των comics, με τη βοήθεια του crowdfunding, του πιο σύγχρονου και ταχύτερα διαδιδόμενου τρόπου χρηματοδότησης. Tο διήγημα της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, «Η Παναγιά η Χελιδονού», γίνεται graphic novel από τον εικονογράφο Γιώργο Τσιαμάντα, στην μετάφραση της αείμνηστης Ιωάννας Χατζηνικολή και παρουσιάζεται στο ελληνικό κοινό από την Comicdom Press. Το διήγημα περιληπτικά: Ο καλόγερος Θεράπων, έχοντας αναστήσει μούμιες στην Αίγυπτο και εξομολογήσει αυτοκράτορες στο Βυζάντιο, φτάνει στην Αττική. Έχει ένα όνειρο: να ξορκίσει αυτή τη γη που βρίσκεται ακόμη κάτω από τις γητειές του Πανός. Στήνει την καλύβα του στις όχθες του Κηφισού κι από κει εξαπολύει την επίθεσή του στις Νύμφες, τα τελευταία απομεινάρια της ράτσας των θεών. Οι φτωχοί και ταλαιπωρημένοι χωρικοί λατρεύουν τον Ιησού, ...

Ο άγιος Ζαχαρίας χρημάτισε αρχικά εφημέριος και σκευοφύλαξ της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, και κατόπιν διαδέχθηκε τον πατριάρχη Ησύχιο στον θρόνο των Ιεροσολύμων (690). Κατά την τρα­γική άλωση της Αγίας Πόλεως από τους Πέρσες, στις 20 Μαΐου 614, ο άγιος Ζαχαρίας ματαίως προσπάθησε να μεσολαβήσει για να απο­φευχθεί η λεηλασία. Προτιμώντας να πεθάνει παρά να εγκαταλείψει τον Τίμιο Σταυρό στα βέβηλα χέρια των ειδωλολατρών, εξορίσθηκε στην Περσία, και σε όλη τη διάρκεια της πεζοπορίας έσφιγγε στην αγκαλιά του το ένδοξο Τρόπαιο της Σωτηρίας μας. Όταν έφθασαν στο Όρος των Ελαιών, ο άγιος στράφηκε προς την Αγία Πόλη και με δάκρυα στα μάτια είπε στους χριστιανούς αιχμαλώτους οι οποίοι επρόκειτο να στα­λούν εξορία: «Ευλογητός ο Θεός που επέτρεψε να έλθει σε μας τέτοια ...

  Μετά από ψηφοφορία η οποία διενεργήθηκε σύμφωνα με την Αγιορειτική Παράδοση, νέος ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Οσίου Γρηγορίου εξελέγη σήμερα ο ιερομόναχος π. Χριστοφόρος. Ο νέος ηγούμενος π. Χριστοφόρος, κατά κόσμον Σταύρος Μιχαήλ του Πηγασίου και της Έλλης (μετέπειτα Ελισάβετ μοναχής  γεννήθηκε το 1957 στον Καραβά της Κύπρου και είναι πτυχιούχος του Χημικού Τμήματος του Α.Π.Θ. Το 1981 ήλθε στο Άγιον Όρος στην Ι. Μονή Οσίου Γρηγορίου όπου έθεσε εαυτόν υπό την πνευματική καθοδήγηση του τότε ηγουμένου της μονής γέροντος Γεωργίου. Χειροτονήθηκε διάκονος στις 29-10-1991 και πρεσβύτερος στις 14-6-1993. Της εκλογής του νέου ηγουμένου είχε προηγηθεί την προηγούμενη εβδομάδα (Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου) η παραίτηση του πανοσιολογιώτατου Αρχιμανδρίτη π. Γεωργίου (Καψάνη). Ο γέρων Γεώργιος εποίμανε την αδελφότητα της Ιεράς Μονής Γρηγορίου ...