Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

"Ο λαός μας", ο τάχα δικός μας, είναι ακατήχητος. Και ακατήχητος, σημαίνει χωρίς πίστη. Και χωρίς πίστη, σημαίνει κάτι λιγότερο από ΜΗΔΕΝ! Αριθμός αρνητικός. Πλην! "Απέταξέ μας το πουλί, επήγε σ’ άλλα μέρη· κι ακαρτερούμε, οι λωλοί, να μας έρθει στο χέρι!" Και όποιος φεύγει, κλείνει τα αυτιά του. Και δεν θέλει να ακούει. Πηγή: http://panagiaalexiotissa.blogspot.gr/ Για να ακούσουν κάποιοι άνθρωποι κατήχηση, χρειάζεται παρέμβαση του Κυρίου στην καρδιά τους. Να τους την ανοίξει. Και αυτοί να την ανοίξουν. Χρειάζεται να ανοίξει μία "θύρα", η θύρα της ψυχής. Χρειάζεται να ξεβουλώσουν τα αυτιά. Και για να γίνει αυτό χρειάζεται, εκείνα που φθάνουν στα αυτιά τους, να μη τους απογοητεύουν και να μη τους απωθούν, σαν πράγματα ξένα και ακατανόητα. Χρειάζεται την προσευχή και ...

Συνεχίζουμε σήμερα τη σειρά των δημοσιεύσεων της μελέτης του κ. Δημήτρη Τσιολακίδη (προηγούμενο άρθρο:www.pemptousia.gr/?p=61672), για τις σχέσεις της Νηπτικής Παράδοσης με την Ποιμαντική Ψυχολογία. Στο σημερινό απόσπασμα παρατίθεται η νηπτική διδασκαλία για την προφύλαξη του ανθρώπου από τις προσβολές των παθών. Στο Λόγο Περί ξενιτείας Γ΄,10. «Απόφευγε σαν μάστιγα τους τόπους των πτώσεων. Διότι όταν δεν υπάρχη εμπρός μας ένα οπωρικό, δεν ερεθίζεται και τόσο η όρεξίς μας.» Το χωρίο συνδέεται με τη γραμμή άμυνας σε εξωτερικά ερεθίσματα που ανακινούν επιθυμίες οι οποίες αυξάνουν τη διάθεση ικανοποίησης του υποκειμένου και οδηγούν σε ατέρμονη επιθυμία για ανανέωση της ικανοποίησης χωρίς φραγμό και αυτοέλεγχο. Η εστίαση σε αυτά τα ερεθίσματα δε δίνει καμία δυνατότητα διαχείρισης, αλλά οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο που προκαλεί τη βλάβη ...

Οι σχέσεις Αγίου Όρους και Θράκης διά ιερών μορφών Θα εισέλθω αμέσως στο θέμα μου, αφού μου επιτρέψετε παρακαλώ μία διευκρίνιση. Τα γεωγραφικά όρια του Αγίου Όρους σε όλη την υπερχιλιετή ιστορία του ήταν συγκεκριμένα και σχεδόν σαφή. Τα όρια της Θράκης κατά τις διάφορες περιόδους της πολυκύμαντης ιστορίας της δεν ήσαν τα αυτά. Εμείς θ’ αναφερθούμε για λόγους ιστορικούς στην ευρύτερη Θράκη, στη γνωστή Δυτική, με τους νομούς Έβρου, Ξάνθης και Ροδόπης, στην Ανατολική με τους νομούς Αδριανουπόλεως, Καλλιπόλεως, Ραιδεστού και Σαράντα Εκκλησιών και τη ΒΔ την Ανατολική Ρωμυλία. Πηγή: http://mhlia.blogspot.gr/ Στην προχριστιανική Θράκη υπήρχε μία φυλή φιλήσυχη, οι λεγόμενοι «κτίστες», οι οποίοι ζούσαν δίχως γυναίκες, δίχως να τρώγουν κρέας, τρεφόμενοι κυρίως με φυτικές ουσίες. Σε ορισμένες δε φυλές κατά τη ...

Ο όσιος Σάββας είχε πατέρα τον όσιο Συμεών. Ο όσιος Συμεών υπήρξε μεγάλος ηγεμόνας των Σέρβων (1165-1196) και ήταν κατά τον σύγχρονο βιογράφο του π. Ιουστίνο Πόποβιτς «υπερασπιστής της Ορθοδοξίας και πολέμιος των αιρέσεων, σ΄ όλη του την ζωή άνθρωπος με μεγάλη πίστι, αγάπη και ζηλο Ευαγγελικό». Ο κατά κόσμον Στέφανος Νεμάνια γεννήθηκε το 1114 στην πόλη Ρίμπνιτσα της Ζέτας, το σημερινό Μαυροβούνι. Αγωνίσθηκε με σθένος υπέρ της Ορθοδοξίας και εργάσθηκε για την εδραίωση της στον λαό, τον όποιο ένωσε σε ένα βασίλειο. Έκτισε πολλούς ναούς, συγκάλεσε συνόδους για την αντιμετώπιση των αιρέσεων, ανέπτυξε πλούσιο φιλανθρωπικό έργο και ενίσχυσε οικονομικά μονές και προσκυνήματα. Με την ευλαβή και φιλομόναχη σύζυγό του Άννα, θυγατέρα Βυζαντινού αυτοκράτορα, απέκτησε πολλά παιδιά. Στο τέλος έγινε και ...

Το «θνητό μας ταξίδι»,  είναι το νέο βιβλίο της Νίκης Βλάχου. Ένα μικρό  βιβλιαράκι, πανέμορφα εικονογραφημένο, ένα εγχειρίδιο γεμάτο σοφία και ανθρωπιά, που αποδεικνύει ότι οι μεγάλες αλήθειες χωράνε και σε λίγες γραμμές, αρκεί να είναι υπαγορευμένες από το ζωντανό βίωμα, την οξυδέρκεια και τη βαθιά αυτογνωσία του συγγραφέα. Ο Ουρανός και η Γαία, το πρώτο κοσμικό ζευγάρι στο Σύμπαν, γεννήτορες  των Τιτάνων, των Θεών, αλλά και των ανθρώπων, σύμφωνα με τον αρχαίο μύθο, λογομαχούν για τη μοίρα των ανθρώπων. Ο άνθρωπος δισυπόστατος, και γι΄ αυτό τραγικός, ικανός για το μεγαλύτερο κακό, αλλά και το μεγαλύτερο καλό, προβληματίζει με την αρνητική πλευρά του, την εγωκεντρική, τον Ουρανό και διεγείρει την καταστροφική του μανία.  Η Γαία φέρνει μια άλλη οπτική στο όλο ...

Is George Clooney correct? Should Britain return the Elgin Marbles? (Έχει δίκιο ο  George Clooney; Θα έπρεπε η Βρετανία να επιστρέψει τα Μάρμαρα του Παρθενώνα;).  Τη γνώμη των αναγνωστών της ζητά η βρετανική εφημερίδα The Guardian, στη διαδικτυακή της έκδοση www.theguardian.com, όπου για δύο ημέρες θα μπορεί οι αναγνώστες της, να απαντήσουν στο παραπάνω ερώτημα.  Στις 21.50 το βράδυ της 12ης Φεβρουαρίου, το 83% είχε απαντήσει “ναι” και το 17% “όχι”. Φωτογραφία του Martin Argles για την Guardian. Από τα κλεμμένα Μάρμαρα του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο  Όλα ξεκίνησαν από το Βερολίνο όπου βρέθηκε ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Τζορτζ Κλούνεϊ, για την προβολή της νέας του ταινίας The Monuments Men (Μνημείων Άνδρες).  Η ταινία ως προς το περιεχόμενο, αφορά την ιστορία ...

…μάλλον και της οικονομίας συλλήβδην. Οι συζητήσεις δίνουν και παίρνουν εδώ και χρόνια, από άσχετους και ειδήμονες, από ειδικούς έως πρόχειρους αναλυτές της στιγμής ή περιστασιακούς λόγω της υπερβάλλουσας ανάγκης. Δεν έχει ωστόσο καμιά σημασία, ως φαίνεται, ούτε το ποιόν των πλείστων όσων «οικονομολόγων» γεννήθηκαν από τη μεταπολιτευτική κρίση ούτε, πολύ περισσότερο, αυτό του περιεχομένου των λόγων τους. Και τούτο διότι η κρίση, ως και κάθε συναφές ιστορικό μέγεθος, απλά μας ξεπερνάει όλους κατά πάρα πολύ. Σε μια τέτοια συζήτηση βρέθηκα αυτές τις μέρες εξ ανάγκης και, ως εικός, ουχί εξ επιθυμίας. Οικονομολόγος δεν είμαι, αλλά και οι προβληματισμοί και τα ερωτήματα που έθεσα έμειναν αναπάντητα, ακόμη και από τους πλέον εκεί διακηρύσσοντες τη σχετοσύνη τους επί του θέματος. Θα αναφέρω ενδεικτικά ...

"Ρώσοι Νεομάρτυρες και ομολογητές": Με αυτόν τον τίτλον οι εκδόσεις ΑΚΡΙΤΑΣ κυκλοφόρησαν ένα ιδιαίτερα επίκαιρο διαφωτιστικό και ενισχυτικό βιβλίο που αναφέρεται σε σύγχρονες ηρωικές μορφές της Ορθοδόξου μαρτυρικής Εκκλησίας της Ρωσίας στην περίοδο του αθεϊστικού και αντιχρίστου καθεστώτος. Το βιβλίο αυτό αξίζει να διαβασθή από περισσοτέρους Έλληνες. Έχει πολλά να μας προσφέρη τώρα που και στην χώρα μας παρουσιάστηκαν ανησυχητικά φαινόμενα. Θεωρούμε χρήσιμο να μεταφέρουμε και εδώ λίγες σελίδες προς αύξησι του αγωνιστικού μας φρονήματος. Εγκύκλιος του μαρτυρικού Πατριάρχου Τύχωνος «Η Εκκλησία του Χριστού στη ρωσική γη διέρχεται κρίσιμη περίοδο. Οι δηλωμένοι ή κρυφοί εχθροί της αλήθειας του Χριστού καταδιώκουν την αλήθεια αυτή και αγωνίζονται να εξαφανίσουν το έργο του Χριστού. Στη θέση της χριστιανικής αγάπης σπείρουν παντού τα σπέρματα της κακίας, του ...

Η περίοδος του Τριωδίου και της Μ. Τεσσαρακοστής έχει μεγάλη σημασία για την πνευματική ζωή της Εκκλησίας. Και αυτό γιατί μας προετοιμάζει καταλλήλως για τη συμμετοχή μας στην κατ΄εξοχήν εορτή της Εκκλησίας, την Ανάσταση του Κυρίου. Το περιεχόμενο των ύμνων και η μελωδική ένδυση τους είναι ένας εκ των παιδαγωγικών τρόπων που αξιοποιεί η Εκκλησία για την πνευματική εκγύμναση και κατάρτιση των πιστών. «Της μετανοίας άνοιξόν μοι πύλας ζωοδότα» και «Τα πλήθη των πεπραγμένων μοι δεινών», είναι οι ύμνοι που σηματοδοτούν την έναρξη του Τριωδίου και δίνουν το στίγμα της λειτουργικής περιόδου. Ο Δημοσθένης Παϊκόπουλος τ. Β΄δομέστικος των Πατριαρχικών αναλογίων και ένας εκ των κορυφαίων δασκάλων της ψαλτικής, αποδίδει αριστοτεχνικώς τα προαναφερθέντα μέλη. Ύμνους του Τριωδίου επίσης μπορείτε να ακούσετε στο Web ...

Με ό,τι κι αν ασχολείστε, κάντε το εγκάρδια, προσεκτικά, συστηματικά, χωρίς βιασύνη. Σας αναθέτουν κάποια εργασία; Δεχθείτε την όπως αν σας την είχε αναθέσει ο ίδιος ο Θεός και εκτελέστε την σαν έργο δικό Του. Έτσι η σκέψη σας θα είναι κοντά στο Θεό. Αγωνιστείτε γι' αυτό, κι Εκείνος θα σας βοηθήσει. Οι βιοτικές μέριμνες σας πνίγουν τόσο, ώστε δεν ευκαιρείτε ούτε να προσευχηθείτε. Του εχθρού κατόρθωμα είναι τούτο. Το σπίτι, τα ενδύματα, η τροφή και πολλά άλλα πράγματα είναι απαραίτητα για την καλή διαβίωση του ανθρώπου. Χρειάζεται, λοιπόν, να φροντίζουμε για την απόκτησή τους. Αυτό δεν είναι εφάμαρτο. Έτσι θέλησε ο Θεός να ρυθμίσει τη ζωή μας. Ο πανούργος διάβολος, όμως, καθώς πασχίζει ακατάπαυστα να μεταποιεί καθετί καλό σε κακό, ...

Μια δράση για τα έθιμα της κωδωνοφορίας στον ευρωπαϊκό χώρο θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη. Το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης πρωταγωνιστεί  και διοργανώνει σειρά εκδηλώσεων με θέμα τους «Δρόμους του Κουδουνιού». Η δράση επιχειρεί να συνδέσει την παράδοση στα δρώμενα της κωδωνοφορίας της Ελλάδας, με τα αντίστοιχα του Ευρωπαϊκού χώρου. Τι είναι η κωδωνοφορία; Πρόκειται για εποχικά δρώμενα μεταμφιέσεων με ευγονικό και ευετηρικό χαρακτήρα, δηλαδή δραματικές παραστάσεις που ανέπτυξαν οι γεωργοκτηνοτροφικές κοινωνίες, πιστεύοντας ότι προστατεύουν την παραγωγή τους ειδικά κατά την κρίσιμη εναλλαγή των εποχών. Οι «Δρόμοι του κουδουνιού» αναζητούν τα κοινά στοιχεία στα δρώμενα αυτά με την καταγραφή της ποικιλομορφίας τους. Η διοργάνωση τοποθετείται σε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο με προτεραιότητα σε δραστηριότητες όπως εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, συνέδρια, ημερίδες ...

Συνεχίζοντας τη σειρά των δημοσιεύσεων της μελέτης του Δρος Β. Ταμιωλάκη (προηγούμενο άρθρο: http://www.pemptousia.gr/?p=61572), για τις μαρτυρίες σχετικά με τα λείψανα του Τιμίου Προδρόμου και τα θαύματα που σχετίζονται με αυτά, βλέπουμε σήμερα περαιτέρω αποσπάσματα από τη χριστιανική παράδοση.  Πάντως, θεωρείται βέβαιο πως λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού επέστρεψαν στη Σεβάστεια, αφού ο Άγιος Ιερώνυμος αναφέρεται σ’ αυτά σε διάφορα έργα του. Στη μετάφραση του Ονομαστικού των Αγίων Τόπων του Ευσεβίου Καισαρείας (περί το 390 μ.Χ. ), προσθέτει για τη Σαμάρεια-Σεβάστεια: « Όπου τα λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού φυλάσσονται». Και σε επιστολή του, που αναφέρεται στο προσκύνημα της Αγίας Παύλας στους Αγίους Τόπους, αναφέρεται σε όραμα, που είδε η Παύλα στον τάφο του Βαπτιστού. Γράφει ο Άγιος Ιερώνυμος: «Η Παύλα ...

Μια ξεχωριστή μορφή μεταξύ των Ελλήνων καλλιτεχνών αποτελεί ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ από τη Λέσβο. Δεν είναι ο σπουδαγμένος καλλιτέχνης που άφησε έργα μελετημένα, που τραβούν πάνω τους τα βλέμματα, αλλά ένας απλός τύπος που ζωγραφίζει για να βγάλει το ψωμί του. Σήμερα πολλοί από τους πίνακές του εκτίθενται στο «Μουσείο του Θεόφιλου» στη ΒαρειάΜυτιλήνης. Σε μια σύντομη βιογραφία για τον Θεόφιλο και το έργο του, ο Ν.Δαμδούμης, τ. διευθυντής του Μουσείου, γράφει: «Ο Θεόφιλος γεννήθηκε γύρω στα 1868 στη Μυτικήνη, όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια. Ανήσυχος κι ονειροπαρμένος, ζώντας σ΄ έναν κόσμο δικό του, δεν έδειξε καμιά επιμέλεια ούτε στα γράμματα ούτε στην τέχνη του σοβατζή, στην οποία τον ώθησαν οι δικοί του.  Το μεράκι του ήταν να ...

Ο νεομάρτυς Χρήστος καταγόταν από τα μέρη του Γενούσου ποταμού της Βορείου Ηπείρου. Είναι γνωστός και με την προσωνυμία «Αρβανίτης». Η ζωή του μέχρι τα σαράντα χρόνια παραμένει άγνωστη. Σε ώριμη ηλικία έφυγε απ' το χωριό του και πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου εργαζόταν ως κηπουρός. Μια μέρα πήγε στην αγορά να πουλήσει μήλα. Εκεί βρέθηκε κάποιος Τούρκος, που ήθελε να τ' αγοράσει. Επειδή όμως δεν συμφώνησαν στην τιμή, λογομάχησαν και ο Άγιος έφυγε χωρίς να τα πουλήσει στον Τούρκο. Εκείνος για να τον εκδικηθεί, τον συκοφάντησε στο δικαστή ότι κάποτε υποσχέθηκε να γίνει Μωαμεθανός και τώρα αρνείται. Ο Άγιος συλλαμβάνεται και οδηγείται στο δικαστήριο, όπου ομολογεί πως είναι χριστιανός και δεν θ' αρνηθεί την Ορθοδοξία όσα βασανιστήρια και αν του κάνουν. ...

Προχωρώντας προς την ολοκλήρωση της μελέτης του αρχιμ. Νικολάου Ιωαννίδη (προηγούμενο άρθρο: www.pemptousia.gr/?p=61057) για τη βυζαντινή λειτουργική θεολογία, συνεχίζουμε την εξέταση της συμβολής του αγ. Συμεών Θεσσαλονίκης στη μεταρρύθμιση του ασματικού τυπικού.  Πηγή:www.lavaron.gr/ Όταν ο άγιος Συμεών ενθρονίσθηκε ως αρχιεπίσκοπος στη Θεσσαλονίκη (1416 ή 17) βρήκε, όπως αναφέρει, να διατηρείται το ασματικό τυπικό μόνο στη «μεγάλην αυτής Εκκλησίαν», το ναό δηλαδή της Αγίας του Θεού Σοφίας: «Αλλ' η μέν ασματική αυτή ακολουθία πέπαυται εν πόλεσιν άλλαις, καλώς ούσα συντεθειμένη, και διά ψαλμών και εφυμνίων Θεώ αναφερομένη· εν μόνη δε τη ημετέρα ταύτη ευσεβεστάτη πόλει Θεσσαλονίκη κατά την μεγάλην αυτής Εκκλησίαν... συντετήρηται και μένει». Η συντήρηση αυτή του ασματικού τυπικού διήρκεσε μέχρι την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους (1430) και οφείλεται ...