Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Σεπτεμβριανά 1955. «Η επιτροπή του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών στο πυρπολημένο νεκροταφειακό ναό της Θείας Μεταμορφώσεως». (Φωτογραφία Δ. Καλούμενος) Του Άρη Τσοκώνα Η εισήγηση του καθηγητή Άρη Τσοκώνα πραγματοποιήθηκε κατά την διάρκεια της ημερίδας για την 64η επέτειο των Σεπτεμβριανών, που διοργάνωσε η Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών στις 6 Σεπτεμβρίου, 2019, στον εξωτερικό χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Προμπονά, Μετοχίου της Σταυροπηγιακής Πατριαρχικής Μονής Βλατάδων. Αξιότιμες κυρίες και κύριοι αγαπητοί Κωνσταντινουπολίτες Θα ήθελα να ευχαριστήσω, κατ’ αρχάς, την Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών (και προσωπικά τον κύριο Ν. Ουζούνογλου) για την τιμή που μου έκανε να με προσκαλέσει στην αποψινή εκδήλωση και όλους εσάς που βρίσκεστε σήμερα εδώ. «Aλησμονώ και χαίρομαι, θυμάμαι και δακρύζω» λέει ένα τραγούδι της ιδιαίτερης πατρίδας μου, της Ηπείρου. Πράγματι, η πρόσφατη ιστορία του ...

Ο Γιάννης Αρβανίτης, Δρ Μουσικολογίας και Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής μιλάει για τη προσφορά του Σίμωνα Καρά στην εθνική μουσική παράδοση, εκκλησιαστικό μέλος και δημοτικό τραγούδι.

ομιλία του Ιερομονάχου π. Χρυσοστόμου Κουτλουμουσιανού με θέμα «Η ωραιότερη μουσική του κόσμου» στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων «Δημήτρια 2019», Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου ομωνύμου Δήμου την Τρίτη 8 Οκτωβρίου 2019.

Όσοι θελήσουν ν’ ασχοληθούν σοβαρά με την πνευματική τους πορεία και ν’ αναπτύξουν τη σχέση τους με το Χριστό, προσπαθώντας να τηρήσουν τις εντολές Του από αγάπη σ’ Αυτόν, θα διαπιστώσουν ότι, μαζί με την απόφασή τους, αρχίζουν και οι ποικίλοι πειρασμοί. Άλλοι φανεροί κι άλλοι ύπουλοι, άλλοι εξ αριστερών κι άλλοι εκ δεξιών, άλλοι σαρκικοί κι άλλοι πνευματικοί. Όλοι, όμως, με στόχο να σταματήσουν τον πνευματικό άνθρωπο από το δρόμο που άρχισε, να τον αποθαρρύνουν και να τον θλίψουν. Ποιος άγιος δεν πειράστηκε; Ποιον άφησε ο πειρασμός απείρακτον; Κι αν πείραξε και το Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό, δεν θα κάμει το ίδιο και σε μας; Το Ευαγγέλιο μάς μιλά για τους τρεις πειρασμούς που ο διάβολος έθεσε στον Κύριο, μετά τη βάφτισή ...

«Έχουν νόημα όλα αυτά;» Γράμμα σ΄ έναν κατηχητή, καθώς τα κατηχητικά ξεκινούν Αγαπημένε μου κατηχητή, Αγαπημένη μου κατηχήτρια, Μπροστά στην έναρξη και των φετινών κατηχητικών σχολείων, είμαι βέβαιος πως σε διακατέχουν αντιφατικά συναισθήματα και σκέψεις. Ενώ έχεις αποφασίσει να διαθέσεις χρόνο και κόπο σε μια προσπάθεια μετάδοσης του Λόγου του Θεού στις νεώτερες γενιές, ενώ ίσως και να έχεις όλη την καλή διάθεση να δώσεις τον καλύτερο εαυτό σου, να ανακαλύψεις πρωτότυπο διδακτικό υλικό, να εφαρμόσεις νέες μεθόδους προσέγγισης και οργάνωσης των παιδιών, που φέτος θα σε εμπιστευτούν, μια εσωτερική φωνή, γεννημένη από κάθε είδους δυσκολίες σε όλους τους χώρους της καθημερινής μας ζωής, έρχεται να σου ψιθυρίσει: «Άραγε, έχουν νόημα όλα αυτά;» Αν το ερώτημα αυτό έχει φτάσει στ΄ αυτιά της ψυχής σου, μην κάνεις ...

Ένα νέο, εξαιρετικά ενδιαφέρον Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, με τίτλο «Σπουδές στην Ιστορία, την Πνευματικότητα, την Τέχνη και τη Μουσική Παρά­δο­ση του Αγίου Όρους», λειτουργεί στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., κα­τό­­πιν έγ­κρι­σης που έλαβε από το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (ΦΕΚ B 3282/2018) και λαμβάνοντας υπόψη το ολοένα αυ­ξα­νόμενο ενδιαφέ­ρο­ν πολλών Ελ­λή­νων και ξένων επιστημόνων για τα θέματα της αγιορειτικής ιστο­ρίας και πνευ­ματικότητος, καθώς και της ιδιαίτερης τέχνης και μουσικής παράδοσης του Αγίου Όρους. Ως γνωστό, το Άγιο Όρος αποτελεί το μοναδικό οργανω­μέ­νο μοναστικό κέντρο με αδιάκοπη ιστο­ρι­κή πο­ρεία για περισσότερα από χίλια χρόνια μετά την ίδρυσή του. Κατά τους αιώνες αυτούς ο αγιο­ρει­τι­κός μοναχισμός, που καλλιεργήθηκε εκεί σε όλες τις μορφές του, γνώρισε περιό­δους ...

Μια αναφορά στα έργα του Φώτη Κόντογλου. Η ηχογράφηση έγινε στον ραδιοφωνικό σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως Λεμεσού. Διαβάζει ο Πρωτοσύγκελλος της Ι.Μ. Λεμεσού Αρχιμανδρίτης Ισαάκ. Your browser does not support the audio element.

Εισήγηση του Αλεξάντερ Βασιλούκ, στο 2ο Διεθνές Συνέδριο Ψηφιακών Μέσων και Ορθόδοξης Ποιμαντικής, που πραγματοποιήθηκε από τις 18 εως τις 21 Ιουνίου 2018 στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης υπό την αιγίδα του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.

Με την ευκαιρία της επετειακής εκδόσεως της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστού, «Επιστολές και Ποιήματα (60 χρόνια από την κοίμηση του)»,η Μονή Βατοπαιδίου διοργανώνει για την παρουσίαση της νέας αυτής εκδόσεως εκδήλωση, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 4 Νοεμβρίου 2019 και ώρα 7:30 μ.μ. στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Ο μακάριος Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής (1897-1959) έζησε σε μία περίοδο κρίσης και λειψανδρίας του Αγιορειτικού μοναχισμού.Επανέφερε με τον εμπειρικό τρόπο ζωής του ξανά την διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά περί ησυχασμού στον σύγχρονο αγιορειτικό και εν γένει στον ορθόδοξο μοναχισμό. Ήταν ένας άξιος συνεχιστής της ησυχαστικής και φιλοκαλικής παραδόσεως, που συνέβαλε τα μέγιστα στην πνευματική άνθηση και επάνδρωση του Αγίου Όρους. Υπολογίζεται ότι από ...

Την Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2019 και ώρα 13.00, στο Γενικό Νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», στο πλαίσιο του εορτασμού των 20 χρόνων λειτουργίας του θα εγκαινιαστεί από τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο η Έκθεση ζωγραφικής του Ευθύμιου Βαρλάμη με θέμα: «Άγιος Λουκάς ο Ιατρός, τέχνη-πίστη-θεραπεία». Η Έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εσωτερικών (Μακεδονίας και Θράκης). Με την εικαστική του συλλογή για τον Άγιο Λουκά τον Ιατρό, ο αείμνηστος Έλληνας της διασποράς, αρχιτέκτονας και ζωγράφος Ευθύμιος Βαρλάμης, φανερώνει μέσω της σφαιρικότητας της τέχνης τη δύναμη της πίστης και πως αυτή συμβάλλει στη θεραπεία του ανθρώπου. Σκοπός της έκθεσης είναι η συμπαράσταση όλων όσων αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, δείχνοντας με το παράδειγμα του Αγίου Λουκά του Ιατρού ότι η επιστήμη και το θρησκευτικό συναίσθημα δεν αποτελούν ασύμμετρες ...

Όταν όλα τα σημεία της Γης κατοικήθηκαν κι όταν τα πλοία στους ωκεανούς έγιναν χιλιάδες κι όταν οι άνθρωποι κατάφεραν να επικοινωνούν με σύγχρονα μηχανήματα επικοινωνίας, ανέκυψε ένα πρόβλημα. Πώς θα υπολόγιζαν τον χρόνο όταν στην Αμερική ήταν μέρα και στην Ευρώπη νύχτα;  Κι όταν στην Κίνα νύχτωνε στην Αγγλία ξημέρωνε; Έτσι στα τέλη του 19ου αιώνα μετά από πολλές συζητήσεις ορίσθηκαν οι ωριαίες άτρακτοι. Όλη η Γη χωρίσθηκε σε 24 φέτες – ζώνες, όσες είναι και οι ώρες ενός ημερονυκτίου.  Συμφωνήθηκε ότι ο πρώτος μεσημβρινός, του Γκρίνουιτς, θα έχει την ώρα  12 το μεσημέρι.  Καθώς η Γη περιστρέφεται από δυτικά προς τα ανατολικά, όταν στην Αγγλία είναι μεσημέρι, δηλαδή ο ήλιος  βρίσκεται στο μεσουράνημα του, στην Ελλάδα είναι 2 μ.μ., ...

Ο Γεώργιος Δεμελής, Ψάλτης και Καθηγητή Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής μιλάει στην Πεμπτουσία για τα εισόδια των παιδιών μας στην Ορθόδοξη Λατρεία και την ψαλτική τέχνη.

Η Κατηχητική Διακονία στην Εκκλησία μας (Σύντομη Ιστορική Αναδρομή-Δεοντολογία-Προοπτικές) Αγαπητοί μου αναγνώστες με αφορμή την έναρξη των Κατηχητικών Συνάξεων στις Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, θα ασχοληθούμε με το έργο της Διακονίας της Κατήχησης, καθώς αποτελεί θεμελιώδης πυλώνας της Εκκλησίας μας. Ας ξεκινήσουμε : α) Σύντομη Ιστορική Αναδρομή Η Εκκλησία μας είναι ο Θεανθρώπινος οργανισμός-Η Κιβωτός της Σωτηρίας, που πορεύεται από την ίδρυσή της, στις μέρες μας και ως την συντέλεια του κόσμου, για την σωτηρία του ανθρώπου.Ο Ιδρυτής της Εκκλησίας Ιησούς Χριστός, δίδαξε, θαυματούργησε, έπαθε, Σταυρώθηκε και Αναστήθηκε λυτρώνοντας όλο το ανθρώπινο γένος. Κατά την Ανάληψη Του, ο Κύριος έδωσε εντολή : πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, 20 διδάσκοντες αυτούς ...

Το μουσικό έργο των Μίκη Θεοδωράκη, Τάσου Λειβαδίτη «ΤΑ ΛΥΡΙΚΑ» αποτελεί κατά γενική ομολογία ένα αριστούργημα, ένα διαμάντι, τόσο της Ελληνικής δισκογραφίας, τόσο για τις μελωδίες και το περιεχόμενο των τραγουδιών, όσο και για το απόλυτο ταίριασμα ποίησης και μελωδίας. Οι 16 μελωδίες του Θεοδωράκη είναι τόσο εναρμονισμένες με την ατμόσφαιρα του στίχου, που ο ακροατής καθίσταται βέβαιος πως τίποτε πιο άρτιο δεν θα μπορούσε να προκύψει. Λες και η μουσική γεννά τον στίχο, λες και ο στίχος τραγουδά τη δική του, την κατάδική του μελωδία. Το έργο αυτό έχει τις δίκες του μοναδικές ιδιαιτερότητες. Κατ΄ αρχάς αποτελεί ζωντανή ηχογράφηση συναυλίας στον Λυκαβηττό, τον Αύγουστο του 1977. Το δεύτερο είναι πως ο βασικός τραγουδιστής είναι ο ίδιος ο συνθέτης, κάτι ...

Η Πεμπτουσία έχει την μεγάλη χαρά να φιλοξενεί την βιογραφία της πνευματικής της ρίζας, του Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού, σε ηχητικό ψηφιακό αρχείο (audiobook). Τον βίο του Γέροντος Ιωσήφ κατέγραψε ο σεβαστός Καθηγούμενος της Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου Γέρων Εφραίμ. Ο Γέρων Εφραίμ μέσα στις σελίδες του βιβλίου μαζί με την ιστόρηση της ζωής του αειμνήστου Γέροντός του περιγράφει και πτυχές του μυστηρίου της πνευματικής πατρότητος. Η ανάγνωση γίνεται από την κυρία Όλγα Κοκκίνου και η εκπομπή μεταδόθηκε για πρώτη φορά από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Ι.Μ. Λεμεσού. Το ηχητικό αρχείο θα αναρτάται στην ιστοσελίδα 2 ημέρες την εβδομάδα, κάθε Τετάρτη και Σάββατο. Η ευχή του μακαριστού παππού Ιωσήφ Βατοπαιδινού ας συνοδεύει κάθε ευλαβή αναγνώστη-ακροατή! Your browser does not support the audio element.

Το Τμήμα Τεχνών του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει από τη φετινή ακαδημαϊκή χρονιά το καινοτόμο προπτυχιακό πρόγραμμα εξ αποστάσεως στο πεδίο της «Βυζαντινής Μουσικής – Ψαλτικής Τέχνης», το οποίο καλύπτει το νευραλγικό γνωστικό αντικείμενο της Ανατολικής Εκκλησιαστικής Μουσικής στο τρίπτυχο της ιστορίας, θεωρίας και πράξης. Το πλαίσιο των μουσικών σπουδών του προγράμματος απευθύνεται σε έναν ευρύτατο χώρο επιστημονικών ενδιαφερόντων, ενώ παράλληλα καλύπτει ένα σημαντικό κενό στις τρέχουσες εκπαιδευτικές ανάγκες στο χώρο της Ψαλτικής. Το νέο αυτό Πρόγραμμα έχει πιστοποιηθεί από τον Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης της Κύπρου και θα προσφέρεται στην ελληνική γλώσσα.  Απευθύνεται τόσο σε αρχάριους που αγαπούν τη μουσική όσο και σε προχωρημένους ή ακόμα και σε κατόχους διπλώματος της Βυζαντινής Μουσικής, καθώς, ...

«Καβάφης: Πόλη, πολιτική, πολιτισμός» ήταν το θέμα διεθνούς συμποσίου για τον Καβάφη, με εισηγήσεις διακεκριμένων συγγραφέων και πανεπιστημιακών από την Αίγυπτο και την Ιορδανία, την Ελλάδα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ολλανδία, το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας στις 2 και 3 Οκτωβρίου 2019. Οι εισηγήσεις και συζητήσεις, στα ελληνικά, στα αραβικά και στα αγγλικά με παράλληλη διερμηνεία, ήταν ενταγμένες σε τέσσερις συνεδρίες (Πόλη & πολιτισμός, Πόλη & πολιτική, Όψεις του Καβάφη και Καβάφης & κριτική), ενώ οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με στρογγυλή τράπεζα (Ποίηση & πόλη), στην οποία συμμετείχαν εισηγητές και ακροατές του συμποσίου. Από αραβικές χώρες μεταξύ άλλων συμμετείχαν – σε αλφαβητική σειρά (με τίτλους εισηγήσεων εντός παρενθέσεων) – ο κοινωνιολόγος στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου ...

Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου τo Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού σας προσκαλεί στη διάλεξη της βυζαντινολόγου κ. Διονυσίας Μισίου, πρώην επίκουρης καθηγήτριας Βυζαντινής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., με τίτλο «Η νίκη του Μ. Κωνσταντίνου στις 28 Οκτωβρίου του 312 και η σημασία της». Η διάλεξη θα λάβει χώρα την Τετάρτη 16 Οκτωβρίου 2019 στις 20.00 στο Αμφιθέατρο «Μελίνα Μερκούρη» του Μουσείου. Θα συζητηθούν θέματα που σχετίζονται με τη μετάβαση από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία στη βυζαντινή. Την εκδήλωση προλογίζει η διευθύντρια του Μουσείου, δρ Αγαθονίκη Τσιλιπάκου. Η κ. Διονυσία Μισίου είναι απόφοιτος της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης και πτυχιούχος του Τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι με τους καθηγητές Ν. Σβορώνο και Helene ...