Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Στη συνέχεια έριχναν στο κεφάλι της «Πιρπιρούνας» μια λεπτή μαύρη μαντίλα, μέσα από την οποία είχε τη δυνατότητα να βλέπει, αλλά να μην αναγνωρίζεται, αφού εκτός από την παρέα κανείς στο χωριό δεν έπρεπε να γνωρίζει ποια γυναίκα «έγινε Πιρπιρούνα». Στο τέλος της έβαζαν στο κεφάλι μια μεγάλη κατσαρόλα για να την προφυλάγει από το νερό, που όπως θα φανεί στη συνέχεια, θα της ρίχνουν οι νοικοκυρές του χωριού. Ενώ λάμβανε χώρα αυτή η διαδικασία, που ονομαζόταν «το φτιάξιμο της Πιρπιρούνας», οι γυναίκες τραγουδούσαν «το τραγούδι της Πιρπιρούνας», ή έλεγαν διάφορες ευχές, επικλήσεις για βροχόπτωση, για καλή σοδειά και άλλα παρόμοια. Όταν ήταν όλα έτοιμα η ομάδα των 15 έως 20 γυναικών ξεκινούσε και από σπίτι σε σπίτι γύριζε όλο το χωριό. Το ...

Συνεχίζοντας την αναφορά στην ιπποκρατική δεοντολογία, τεκμαίρεται ότι οι επιταγές του όρκου αποκαλύπτουν τη σημασία της ιπποκρατικής παράδοσης στη μακραίωνη ιστορία της ιατρικής ηθικής και στις μέρες μας στη βιοηθική και λειτουργούν ως εγγύηση του ιατρού προς την κοινωνία, αποτελώντας την έκφραση της ηθικής δέσμευσης που ο γιατρός αναλαμβάνει απέναντι στην κοινωνία να μην κάνει κατάχρηση ή παράχρηση της επιστήμης του. Στο πρώτο μέρος ο ορκιζόμενος επικαλείται τη μαρτυρία των θεών ότι θα τηρήσει τον όρκο του, στο δεύτερο αναφαίρεται στις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει εντός της ιατρικής οικογένειας και στο τρίτο απαριθμεί τα καθήκοντα του ιατρού προς τους ασθενείς υποσχόμενος ότι θα αποβλέπει μόνο στην ωφέλεια των ασθενών. Στην Οικουμενική Διακήρυξη για τη Βιοηθική και τα ανθρώπινα δικαιώματα το 2005, θεμελιώδεις ...

Τα ηλιακά ωρολόγια ήταν από τα πρώτα αστρονομικά όργανα που κατασκεύασαν και χρησιμοποίησαν οι αρχαίοι Έλληνες αστρονόμοι για να μετρήσουν τον χρόνο κατά τις ηλιόλουστες ημέρες του ημερολογιακού έτους. Τα ηλιακά ωρολόγια μετρούν τον χρόνο σύμφωνα με την πορεία του Ήλιου στην ουράνια σφαίρα και συνεπώς η λειτουργία τους είναι άμεσα συνυφασμένη με τη θέση του Ήλιου στο ουράνιο στερέωμα. Είναι γνωστά και με τον όρο σκιαθηρικά καθώς μετρούν τον χρόνο θηρεύοντας (κυνηγώντας) τη σκιά του Ήλιου. Από τη θέση της σκιάς του γνώμονα πάνω στην ωρολογόπλακα του ηλιακού ωρολογίου προσδιοριζόταν   ο   αληθής   ηλιακός   χρόνος,   χρόνος   που   εξαρτάται   από   τη μεσουράνηση του Ηλίου σε κάθε τόπο. Τα ηλιακά ωρολόγια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αρχαία ελληνικά ηλιακά ωρολόγια διασώζονται μέχρι σήμερα και φυλάσσονται στα ...

Τη δεύτερη Παρασκευή της Μεγάλης Σαρακοστής ψάλλεται η Β΄ στάση των Χαιρετισμών. Ακούγονται οι επόμενοι 6 Οίκοι. Αυτοί αναφέρονται στην Παναγία μας, σε σχέση όμως με το γεγονός της Γέννησης και μέχρι την Υπαπαντή. Οι βοσκοί άκουσαν τους αγγέλους, που έψαλλαν για τον Χριστό που έγινε άνθρωπος. Και τρέχοντας όπως τα πρόβατα προς τον τσοπάνη τους, τον βλέπουν σαν αγνό αρνί, που μεγάλωσε στην κοιλιά της Παναγίας. Και τότε την ύμνησαν λέγοντας: Χαρά σε σένα που έγινες μητέρα του βοσκού και του προβάτου αλλά και το μαντρί που όπου προστατευόμαστε εμείς, οι άνθρωποι. Εσύ είσαι η ασπίδα για τους αόρατους εχθρούς μας κι αυτή που μας ανοίγεις τις πόρτες του Παραδείσου. Μαζί σου χαίρονται οι ουρανοί και η γη και στήνουνε ...

Ο Sartre, μαθητής του Heidegger σε πολλά, πήγε ένα βήμα παρακάτω. Έθεσε το ‘μηδέν’ στην καρδιά της οντολογικής εξήγησης που δίνει στην ανθρώπινη ύπαρξη. Μπορεί βέβαια ο ίδιος να αρνείται την οποιαδήποτε ύπαρξη μίας καθορισμένης και γενικής ‘ανθρώπινης προϋπάρχουσας φύσης’, αλλά στο βιβλίο του Είναι και το Μηδέν, η μοναδική οντολογική ορίζουσα της ανθρώπινης ύπαρξης, είναι η δυνατότητα του κάθε ανθρώπου να επιλέγει ελεύθερα την κάθε του κίνηση, χωρίς να δεσμεύεται από κάθε άλλη επιρροή, ακόμη και από τις προηγούμενες επιλογές που ο ίδιος έχει κάνει. Αυτή η ‘ελευθερία’ είναι, κατά τον Sartre, δυνατή επειδή η ανθρώπινη ύπαρξη έχει το ‘μηδέν’, το ‘τίποτα’ σαν δυνατότητά της. Έτσι, με μία οντολογική μεταστροφή, από τον κόσμο των γενικών κατηγοριών ή τον κόσμο των ...

Ο πόνος είναι μια ιδιαίτερα πολύπλοκη και ευρεία έννοια που περιγράφει ένα  δυσάρεστο σωματικό αίσθημα (το σωματικό άλγος), αλλά ταυτόχρονα και την ψυχολογική επιβάρυνση (θλίψη, στεναχώρια, καημός) που προκαλεί ένα αλγεινό ερέθισμα, την βαρεία και σκληρή εργασία, τον κόπο, τον μόχθο και την τιμωρία-ποινή: παράγωγα του πόνου είναι οι λέξεις επίπονος (κοπιαστικός, κουραστικός), πόνημα (ότι κατορθώνεται με κόπο), αλλά και πονετικός-συμπονετικός και πονόψυχος, που εμπεριέχουν και την έννοια της ευσπλαχνίας. Με βάση τους παραπάνω ορισμούς, ο πόνος μπορεί αδρά να διακριθεί σε σωματικό και ψυχικό. Η διάκριση αυτή, μολονότι αφήνει κάποια ασαφή πεδία λόγω της εννοιολογικής γειτνίασης του ψυχικού πόνου και της οδύνης, ίσως είναι η καλύτερη για το θέμα που εδώ μας απασχολεί. Ο πόνος στην Ιατρική έχει αφενός την έννοια ...

Πρόγραμμα φιλαναγνωσίας για παιδιά, στην Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ευγενίδου Ένα πρωτότυπο πρόγραμμα φιλαναγνωσίας, μια «πειραγμένη» Λέσχη ανάγνωσης, συνεχίζει και φέτος, η βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ευγενίδου, μετά την μεγάλη επιτυχία που γνώρισε την περσινή χρονιά. Σε αυτό το πρόγραμμα, τα παιδιά, Γ΄, Δ΄ και Ε΄ Δημοτικού, μαζί με ένα ενήλικο μέλος της οικογένειάς τους συνεργάζονται για να γίνουν αυτόνομοι χρήστες της βιβλιοθήκης, να αποκτήσουν νέες, ενδιαφέρουσες αναγνωστικές συνήθειες, να εξοικειωθούν με λογοτεχνικά κείμενα και να ανακαλύψουν τη σχέση τους με τις θετικές επιστήμες. Μέσα από δραστηριότητες, που ανάμεσα στα άλλα, περιλαμβάνουν παιχνίδια και δρώμενα, τα παιδιά, μαζί με τους συνοδούς τους, γνωρίζουν ποικίλα είδη βιβλίων, καλλιεργούν δεξιότητες ανάγνωσης και ακρόασης, αλλά και διασκεδάζουν, ανακαλύπτοντας πώς τα βιβλία και οι βιβλιοθήκες μπορούν να ...

Συνεχίζεται ο Κύκλος Διαλέξεων Βυζαντινής Ιστορίας: Η Κωνσταντινούπολη και ο Βυζαντινός Κόσμος με τη 2η Διάλεξη 15/3/2017 στο Σισμανόγλειο Μέγαρο στην Κωνσταντινούπολη, στις 15 Μαρτίου 2017 και ώρα 19:00. Ομιλητές θα είναι ο Δρ Ιωάννης Ηλιάδης (Διευθυντής Βυζαντινού Μουσείου του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄) με θέμα: «Τα Βυζαντινά λιμάνια της Κύπρου ως εφαλτήρια επικοινωνίας και αλληλεπιδράσεων μεταξύ Κωνσταντινουπόλεως και Μεσογείου» και ο Δρ ENGIN AKYÜREK (Διευθυντής Κέντρου Σπουδών Ύστερης Αρχαιότητας και Βυζαντίου, Πανεπιστήμιο Koç – Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος) με θέμα: «Βυζαντινά λιμάνια των Μικρασιατικών ακτών και το λιμάνι στα Μύρα της Λυκίας». Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Κωνσταντινούπολη στο πλαίσιο της διοργάνωσης επιστημονικών διαλέξεων για το ευρύ κοινό, ανοίγει φέτος το Σισμανόγλειο Μέγαρο στον κόσμο του Βυζαντίου. Σε συνεργασία με το ...

Την Πέμπτη 9 Μαρτίου, ανοίγει τις πύλες του για το κοινό, το Βυζαντινό Μουσείο Αργολίδας. Η ίδρυσή του εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού σε συνεργασία με τον Δήμο Άργους – Μυκηνών, για τη δημιουργία ενός δυναμικού πολιτιστικού δικτύου στην πόλη του Άργους, με την αξιοποίηση ενός σημαντικού ιστορικού διατηρητέου μνημείου, των Στρατώνων Καποδίστρια, όπου στεγάζεται το νέο μουσείο. Το Βυζαντινό Μουσείο Αργολίδας Κύριος στόχος του μουσείου είναι να παρουσιαστούν αντιπροσωπευτικές πτυχές της Αργολίδας, από τον 4ο αιώνα μ.Χ. έως τους νεότερους χρόνους, μέσα από άγνωστα στο κοινό εκθέματα. Τα εκθέματα, κεραμικά, γλυπτά, νομίσματα, ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και μικροαντικείμενα, προέρχονται από τις σωστικές ανασκαφές των τοπικών Εφορειών Αρχαιοτήτων (Δ΄ ΕΠΚΑ, 5ης ΕΒΑ, 25ης ΕΒΑ) στην πόλη του Άργους, ενώ δεν ...

Γι’ αυτό λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Όποιος όμως αμαρτάνει κατάγεται από το διάβολο, γιατί ο διάβολος συνδέεται με την αμαρτία εξ αρχής»(Α' Ιωάν. 3,8), και άρα δείχνει με την υποταγή του στην αμαρτία ότι είναι του διαβόλου. Για την δικαία κατάσταση της θλίψεως και τιμωρίας ενός τέτοιου ανθρώπου, η Αγία Γραφή, αναφερόμενη σ’ αυτή τη φάση λέει: «Όποιος κάνει την αμαρτία είναι δούλος της» (Ιωάν. 8,34). Η ενδέκατη βαθμίδα της αμαρτίας είναι η απελπισία, η οποία είναι και η χειρότερη από όλες, διότι οδηγεί τον άνθρωπο στον παρόντα και αιώνιο θάνατο. Όταν ο διάβολος υποδουλώσει τον άνθρωπο με την αμαρτία μέχρι του βαθμού της συνήθειας, τότε του λέει στο αυτί: «Βλέπεις, ότι συνήθισες πλέον αυτή την αμαρτία, από την οποία δεν ...

Θα αναρωτιόταν κανείς γιατί από τα τόσα πάθη που έχουμε – μάλιστα ο όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, στη Φιλοκαλία, τα απαριθμεί με τον αριθμό 300 – ο Όσιος Εφραίμ επέλεξε μόνο αυτά τα 4; Ο λόγος είναι ότι αυτά τα 4 πάθη έχουν τόση δύναμη, ώστε εύκολα να νεκρώνουν την ψυχή χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Ο Όσιος Εφραίμ, εκτός από την ικεσία για την απαλλαγή των παθών, ικετεύει τον Κύριο να του χαρίσει 4 πολύτιμες αρετές. Αυτές οι αρετές είναι η σωφροσύνη, η ταπεινοφροσύνη, η υπομονή και η αγάπη. Η σωφροσύνη προϋποθέτει κατά κύριο λόγο την πίστη, την εμπιστοσύνη στο Θεό. Σωφροσύνη σημαίνει καθαρότητα, ακεραιότητα, να είναι κανείς σώος, ισορροπημένος πνευματικά. Η πρώτη αρετή είναι η καθαρότητα του σώματος και της ψυχής. ...

Συνέπεσε λοιπόν ν’ αποθάνη κάποιος υπερύψηλος το ανάστημα, η δε συμφωνία ήτο ένας κούτελος (10) οκάδες. Και η μοιρολογίστρα μόλις τον είδε, άρχισε να κλαυθμηρίζη εις επήκοον των «βαρυπενθούντων» συγγενών: Μακρύς μακρύς με φαίνεσαι και τα κουκιά είναι λίγα, εννοούσα αύξησιν της αμοιβής της αναλόγως του μήκους του λειψάνου. Όλοι εγέλασαν με την καρδιά τους, και η επωδός κατέστη ο ψυχαγωγικός ψαλμός της ζωντανής κηδείας. Πέντε ώρας διήρκεσεν η μακάβριος μεταφορά, διότι εκτός της δυσβάτου ατραπού μάλλον ή δρόμου, κατά την ανώμαλον κάθοδον και άνοδον, ότε μεν εύρισκαν επί των θάμνων και πετρών οι κρεμάμενοι γυμνοί πόδες του, ότε δε η ξανθή κεφαλή του, αλλ’ αυτός πρηνηδόν λόγω των τραυμάτων του επί της καζάκας εις ουδέν ελογίζετο αυτά, και εξ εναντίας συνεμερίζετο και αυτός τα ...

Είχε έρθει η ώρα. Είχε φτάσει η στιγμή να αποδείξουν τη δύναμη της πίστης τους. Οι σαράντα χριστιανοί στρατιώτες είχαν παρουσιαστεί μπροστά στον έπαρχο της Σεβάστειας Αγρικόλα και περίμεναν υπομονετικά. Ήξεραν ότι ο αυτοκράτορας Λικίνιος ήταν φανατικός εχθρός των χριστιανών κι ότι αυτός είχε διατάξει τον έπαρχο να τους βάλει σε πειρασμό. Όμως οι σαράντα στρατιώτες δε θα λύγιζαν τόσο εύκολα. Ο Αγρικόλας στην αρχή τους ζήτησε να θυσιάσουν στα είδωλα κι εκείνοι ψύχραιμα αρνήθηκαν. Ο έπαρχος δεν το έβαλε κάτω. Άρχισε να τους παινεύει για τις μαχητικές τους ικανότητες, για την ανδρεία και τη γενναιότητά τους. Θα τους γέμιζε αξιώματα και πλούτη, αρκεί να αρνούνταν τον Χριστό. Στο άκουσμα των λόγων αυτών, ο Κάνδιδος, ένας από τους στρατιώτες έκανε ένα ...

Φυσιολογικό μάτι (αριστερά) και μάτι με γλαύκωμα (δεξιά). Φωτ.: www.thomasbond.co.uk/ Δυσοίωνη είναι η εκτίμηση που κάνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Γλαυκώματος για τις επιπτώσεις της νόσου, καθώς τα στοιχεία του δείχνουν ότι το γλαύκωμα«καλπάζει»  τυφλώνοντας κάθε χρόνο περισσότερους από 1.100.000 ανθρώπους παγκοσμίως. Παρά την εξέλιξη της οφθαλμολογίας, το γλαύκωμα είναι η δεύτερη πιο κοινή αιτία τύφλωσης παγκοσμίως καθώς στα αρχικά  στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα και όταν διαγνωστεί η βλάβη είναι μη αναστρέψιμη. Το 2013 64,3 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν  γλαύκωμα  και ο αριθμός αυτός αναμένεται να εκτοξευτεί το 2020 στα 76 εκατομμύρια! Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Γλαυκώματος, με την ευκαιρία της φετινής Παγκόσμιας Εβδομάδας Γλαυκώματος (12 με 18 Μαρτίου), αναφέρει ότι για την επιδείνωση της κατάστασης ευθύνονται οι δημοσιονομικοί περιορισμοί στον τομέα της υγείας και η έλλειψη η κακή ...

Όταν μιλάμε για την έννοια του χρόνου πρέπει να διακρίνουμε δύο διαφορετικά πράγματα. Από τη μια μεριά έχουμε τη μερική και ψεύτικη εντύπωση του τι είναι χρόνος, όπως την αντιλαμβάνονται οι ανθρώπινες αισθήσεις και από την άλλη την πραγματική έννοια του χρόνου που, όπως θα δούμε, δεν γίνεται αντιληπτή από τις αισθήσεις παρά μόνο από τον ανθρώπινο νου. Το κύριο φαινόμενο αυτού που οι αισθήσεις μας αντιλαμβάνονται ως χρόνο είναι ότι μπορεί να κοπεί σε κομμάτια. Ένα χαρακτηριστικό και πολυχρησιμοποιούμενο κομμάτι χρόνου είναι η ημέρα την οποία χωρίζουμε αυθαίρετα σε 24 ώρες, ενώ ως έτος καθορίζουμε τον χρόνο που απαιτείται προκειμένου η Γη να κάνει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο μας. Όπως βλέπουμε ο καθορισμός της ημέρας και του έτους είναι ...

Βίος Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου μέρος 74ο. Ανάγνωση απο το ομώνυμο βιβλίο του Ιερομονάχου Ισαάκ, εκδ. I.Ησυχ. Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου Μεταμορφώσεως Χαλκιδικής. Η ηχογράφηση έγινε στον ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ. Λεμεσού. Διαβάζει η Νάταλι Αμάν.   %audio%