Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Με αφορμή το 23ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Βυζαντινών Σπουδών (22-27 Αυγούστου 2016) στο Βελιγράδι, η Αγιορειτική Εστία Θεσσαλονίκης, συμμετέχοντας στο πρόγραμμα εκδηλώσεων του Συνεδρίου, παρουσιάζει την Έκθεση ζωγραφικής των Βρετανών ζωγράφων Doug Patterson & Tim Vyner με τίτλο «Εικαστικά ταξίδια στο Άγιον Όρος». Η Έκθεση θα παρουσιαστεί στον Εκθεσιακό χώρο «Atrium» της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Δήμου Βελιγραδίου και θα εγκαινιαστεί την Παρασκευή 19 Αυγούστου και ώρα 20:00 από τον Υπουργό Πολιτισμού και Ενημέρωσης της Σερβίας κ. Vladan Vukosaljevic. Ο Doug Patterson και ο Tm Vyner είναι δύο σύγχρονοι Βρετανοί καλλιτέχνες, οι οποίοι ταξίδεψαν και εργάστηκαν στο Άγιον Όρος τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια –ξεκινώντας με διαφορετικό κίνητρο ο καθένας- δημιουργώντας μεγάλες εικαστικές συλλογές. Η δουλειά των δύο σύγχρονων εικαστικών περιηγητών παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε ...

Η τιμή του Αγίου Δημητρίου υπήρξε το απόλυτο πρότυπο πάνω στο οποίο δημιουργήθηκε η τιμή του Αγίου Συμεών. Τόσο τα θαύματα όσο και ορισμένες λεπτομέρειες είναι τόσο όμοια που μπορούν να αναχθούν κατευθείαν στο ελληνικό πρωτότυπο . Τις σχέσεις της Θεσσαλονίκης και της Σερβίας μπορούμε να τις παρακολουθήσουμε και στα χρόνια του πρώτου μέλους της δυναστείας των Παλαιολόγων, του Μιχαήλ Η΄ (1259-1282) οπότε πιθανότατα η Θεσσαλονίκη να έπαιζε διαμεσολαβιτικό ρόλο στις σερβοβυζαντινές σχέσεις. Όσο και αν η αυτοανακήρυξη το 1346 του ηγεμόνα Στέφανου Ντουσάν σε «τσάρο» και η επέκταση της προσωρινής αυτοκρατορίας του μέσα σε βυζαντινά εδάφη της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, αποτέλεσαν γεγονότα που ανέτρεψαν την πολύ καλή σχέση μεταξύ των δυο λαών, ωστόσο οι διάδοχοι του στον σερβικό θρόνο ήρθαν ...

Όσοι αρνήθηκαν τη θεότητα του Χριστού (Άρειος), αρνήθηκαν και τη Θεομητρότητα της Θεοτόκου (Νεστόριος). Όσοι δε πάλι αρνήθηκαν τη Θεομητρότητα της Θεοτόκου, είδαν τον Χριστό ως κτίσμα («αλλ’ αρχήν του κτίζεσθαι έσχεν και αυτός» κατά τον Άρειο) και όχι ως Θεό. Στους παραπάνω αρνητές της αλήθειας ανήκουν και οι Ευνόμιος, Παύλος Σαμοσατεύς, Θεόδωρος Μοψουεστίας, Διόδωρος, οι Μανιχαίοι κ.ά. Γράφει σε μία Επιστολή του ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρεύς, προκειμένου να περιγράψει την παραπάνω πραγματικότητα: «… διωμολόγηκε δε σαφώς, Θεοτόκον ειπείν μη είναι την αγίαν Παρθένον, όπερ εστίν εναργώς ειπείν, μη είναι Θεόν αληθώς τον Εμμανουήλ». Και αυτή η αφαίρεση της Θεομητρότητας από την Θεοτόκο και της θεότητος από τον Χριστό, έχει σαφώς σωτηριολογικές επιπτώσεις για τον άνθρωπο, αφού απομακρύνεται η σωτηρία του. ...

Την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου πανηγυρίζει ο ορθόδοξος κόσμος σ’ ολόκληρη την Ελλάδα και σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης.  Ωστόσο, για την πατρίδα μας, σημείο αναφοράς είναι το ιερό νησί της Τήνου. Η Τήνος, εκτός από θρησκευτικό προορισμό, για κάθε χριστιανό που τιμά τη Μητέρα του Θεού και ζητά την προστασία και τις μεσιτείες της, αποτελεί και εικαστικό και καλλιτεχνικό. Εδώ και αρκετά χρόνια, το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού (που ανήκει στο Πανελλήνιο Ίδρυμα της Ευαγγελιστρίας), αλλά και άλλοι τοπικοί και όχι μόνο φορείς, διοργανώνουν μουσικά, εικαστικά και λογοτεχνικά φεστιβάλ. Το νησί άλλωστε έχει μια μεγάλη παράδοση στη μαρμαροτεχνία και στη γλυπτική, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.  Έτσι, όπως ήταν αναμενόμενο, το κοινό, ντόπιοι και επισκέπτες του νησιού, υποδέχτηκε ...

Είχαν φτάσει πριν από λίγες μέρες στην Πόλη. Και ήταν αποφασισμένοι να ελευθερώσουν τους άδικα φυλακισμένους συμπατριώτες τους. Ήταν το έτος 1686. Όλα είχαν αρχίσει πριν λίγες βδομάδες, όταν μια ομάδα ανδρών από τον Άγιο Λαυρέντιο του Πηλίου, έφθασε στην Κωνσταντινούπολη για να διαμαρτυρηθεί για τους δυσβάστακτους φόρους που είχαν επιβάλει οι Τούρκοι στο χωριό. Όμως οι μουσουλμάνοι επίτροποι όχι μόνο δεν θέλησαν να τους βοηθήσουν, αλλά κάποιους από αυτούς τους έβαλαν φυλακή. Το νέο μαθεύτηκε γρήγορα στο χωριό και μια δεύτερη ομάδα κατοίκων του Αγίου Λαυρεντίου κατέφτασε στη Βασιλεύουσα. Σκοπός τους ήταν να ελευθερώσουν τους συμπατριώτες τους. Και τότε κάποιος είχε την εξής ιδέα: να ζητήσουν βοήθεια από τον Απόστολο, τον συγχωριανό τους που είχε έρθει στην Πόλη πριν τέσσερα ...

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο σηματοδοτεί ένα μελανό κομβικό σημείο στην πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν αποτελεί μόνο την προσωρινή κορύφωση των συσσωρευμένων δυσλειτουργιών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αλλά και πιθανώς τη θραύση της κυοφορούμενης από μακρόν θρυαλλίδος που θα σηματοδοτήσει την απαρχή περαιτέρω δυσάρεστων εξελίξεων και προκλήσεων. Το δίλημμα με το οποίο πλέον βρίσκεται αντιμέτωπη η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διατήρηση της συνοχής και της ευημερίας των κατοίκων της δεν είναι ο ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρώπη, η οποία δεν θα πάψει να αποτελεί αναπόσπαστο και ηγετικό της μέλος, αλλά αν η Ε.Ε. θα προσδώσει την απαιτούμενη από τον «ευρωπαϊκό λαό» έμφαση στο πρώτο συστατικό της λέξης δημοκρατία και όχι μόνο στο δεύτερο και τη γραφειοκρατική αδράνεια. Οι ...

Ενώπιον λοιπόν της Θεοτόκου «τάφος και νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν». Ο «Ἐσχατος έχθρός» της ανθρωπότητος, ο θάνατος «καταργεῖται» μπροστά στην πηγή της ζωής. «Πού σοῦ θάνατε το κέντρον; Πού σοῦ Ἀδη το νίκος ;» θα επαναλάμβανε ο ιερός Χρυσόστομος. Η Μετάσταση της Θεοτόκου σκορπίζει «πάλιν» χαρά «ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ» . Η Κοίμηση της Παναγίας δεν λογιέται θάνατος αλλά μια «Κάλλιστη Εκδημία» κατά τον μεγάλο Ιωάννη τον Δαμασκήνό που το μόνο που μπορεί να προξενήσει είναι ένα «χαροποιόν ή χαρμόσυνον πένθος» κατά τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο.   Η μεγάλη θεομητορική «ἐορτή τῶν ἐορτῶν» μας μυεί και πάλι στο συγκινητικό πνεύμα της Χαρμολύπης που δεν μας αφήνει ανέλπιδους καθώς   « ἐν τῇ κοιμήσει τόν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε» Αυτό το ξερίζωμα-Αυτή η ...

Τρίτη βασική θεολογική αρχή της Ορθόδοξης θεώρησης της βιοηθικής είναι η αρχή της ανιδιοτελούς αγάπης.   Θεμέλιο για τον χριστιανισμό είναι ότι ο Θεός «εστίν αγάπη» «Ο άνθρωπος αναδύεται από την αγάπη του Θεού, τρέφεται με αυτήν και ολοκληρώνεται σε αυτήν. Όλοι αγαπούν, γιατί προέρχονται από την  αγάπη και έχουν αυτήν μέσα τους ως «σπερματικόν λόγον». Η αρχή της αγάπης προτάσσεται στη θέση της αρχής της  ευεργεσίας. Η τελευταία καθιστά την προσφορά στον πάσχοντα μετρήσιμο μέγεθος το οποίο κινείται στην λογική του κέρδους και κόστους. Αντίθετα, η ανιδιοτελής αγάπη, την οποία προβάλει η Εκκλησία είναι άπειρη και δεν μπορεί να μετρηθεί. Η αγάπη αυτή διαφέρει από την αγάπη του κόσμου, η οποία συνήθως διακρίνεται από την ιδιοτέλεια και την επιδίωξη του ...

Σήμερα, λοιπόν, γιορτάζουμε απ’ άκρη σε άκρη της γης, την αγία Μετάσταση της Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας. Είναι η στιγμή, πού ο Χριστός μας επέλεξε να παραλάβει κοντά Του πλέον τη Μητέρα Του, γνωστοποιώντας της τη Μετάστασή της από τη γη με Άγγελο τρεις μέρες νωρίτερα και λέγοντας· «Έφτασε ὁ καιρός, εσένα τη Μητέρα μου, να σε πάρω κοντά μου. Να μη θορυβηθείς, λοιπόν, καθόλου γι’ αυτό, αλλά χαρούμενη να δεχτείς την είδηση, γιατί μεταβαίνεις στην αιώνιο ζωή». Όταν το έμαθε αυτό η Παναγία Μητέρα του Χριστού μας, χάρηκε. Αμέσως, λοιπόν, οδεύει στο όρος των Ελαιών με ζήλο για να προσευχηθεί. Μετά την προσευχή της, επιστρέφει σπίτι της και αμέσως συγκεντρώνει τούς συγγενείς και τούς γείτονές της, καθαρίζει το σπίτι, ετοιμάζει ...

Αν κάποιος διαβάσει προσεκτικά την εκκλησιαστική ιστορία, την ιστορία των δογμάτων και την εξέλιξη και χρήση όρων της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας στη θεολογία της ορθόδοξης ανατολής, θα διαπιστώσει πως τίθεται άμεσα ένα ζήτημα. Κι αυτό αποτελεί τη βάση της όλης προβληματικής σκέψης των αιρετικών. Είναι το ζήτημα της «καθαρότητος» που απλώνει τα πλοκάμια του σε όλη την έκφραση της ιστορίας της Εκκλησίας και σαν τραύμα μολύνει κάθε γνήσια προοπτικής της, του να είναι αλλά και του να γίνεται επειδή είναι αυτό που είναι. Στη φιλοσοφική σκέψη της αρχαίας Ελλάδος, η σχέση Θεού και ανθρώπων, περιγραφόταν μέσα από μία εξωτερική και ηθική σχέση, εν τη απουσία μιας οντολογικής σχέσης και αληθινής κοινωνίας κτιστού και ακτίστου. Τί συνέβαινε λοιπόν; Δεν υπήρχε στη σκέψη αυτή ...

Το 553 συγκαλείται η Ε Οικουμενική Σύνοδος και στο δογματικό της όρο αφενός καταδικάζει τις αντιλήψεις του Νεστόριου κι αφετέρου αναθεματίζει όσους δεν ομολογούν κυρίως και κατ’ αλήθειαν Θεοτόκο την Παρθένο Μαρία. "Εἰ τις καταχρηστικῶς, ἀλλ' οὐκ ἀληθῶς Θεοτόκον λέγει τήν ἁγίαν ἔνδοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἤ κατά ἀναφοράν, ὡς ἀνθρώπου ψιλοῦ γεννηθέντος, ἀλλ'οὐχί τοῦ Θεοῦ Λόγου σαρκωθέντος ἐξ αὐτῆς, ἀναφερομένης δέ κατ' ἐκείνους τῆς τοῦ ἀνθρωπου γεννήσεως ἐπί τόν Θεόν λόγον, ὡς συνόντα τῷ ἀνθρώπῳ γενομένῳ· καί συκοφαντεῖ τήν ἁγίαν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, ὡς κατά ταύτην τήν ἀσεβῆ ἐπινοηθεῖσαν παρά Θεοδώρου ἔννοιαν Θεοτόκον τήν παρθένον εἰποῦσαν· ἤ εἴ τις ἀνθρωποτόκον αὐτήν καλεῖ ἤ χριστοτόκον ὡς τοῦ Χριστοῦ μή ὄντος Θεοῦ, ἀλλά μή κυρίως καί κατα ἀλήθειαν Θεοτόκον αὐτήν ὁμολογεῖ, διά τό ...

Στην Κοίμησή Σου του Ελευθερίου Μάινα Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Η Κοίμηση της Παναγίας των Ψαριανών, περ. 1567, τέμπερα σε ξύλο, 61,4x45 εκ., Ερμούπολη, Εκκλησία της Κοίμησης της Παναγίας. Δεν σε κρατούν σκελετωμένα δάκτυλα θανάτου, στον Άχραντο την άχραντη παρέδωκες ψυχή σου τρυγόνι, τρυφερά πριν κοιμηθείς στην αγκαλιά Του.   Στην κλίνη σου έκλινε τους ουρανούς κι ο Ίδιος ήλθε, δεν εμπιστεύτηκε τον πιο πιστό αρχάγγελό Του, αδέξιος στη μεγάλη ώρα θα’ ταν υπηρέτης.   Να βλέπουν μόνο, να θαυμάζουν ήλθαν οι αγγέλοι το πώς η Κεχαριτωμένη αθάνατα πεθαίνει κι από τη λογχισμένη Του πλευρά πληγής την πύλη,   μοναδική που βρήκε δρόμο στης Εδέμ τον κήπο να επιστρέψει ακολουθώντας του παιδιού τα ίχνη ανέρχεται στους ουρανούς μ’ ολόσωμο το σκήνος.   Φτωχό τρυγόνι, που αποκοιμήθηκες στην αγκαλιά  Του δεν σε νανουρίζουν τώρα οι αγγέλοι στ’ όνειρό σου, Μεγαλυνάρια στη δόξα ...

Η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που οι γονείς παιδιών με ιδιαιτερότητες καλούνται να αντιμετωπίσουν. Η κοινωνικότητα του παιδιού θα καθορίσει τελικά σε μεγάλο βαθμό την αυτοπεποίθησή του, τις φιλίες του, και την προσαρμογή του στη σχολική ζωή. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι οι κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού θα καθορίσουν την επιτυχία του και την προσαρμογή του στη ενήλικη ζωή του. Η έρευνα ξεκάθαρα υποστηρίζει την άποψη ότι η ποιότητα της ζωής ενηλίκων με μαθησιακές δυσκολίες εξαρτάται πρώτα από όλα από τον βαθμό στον οποίο κατάφεραν να αναπτύξουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες, κι όχι από τις ακαδημαϊκές τους επιδόσεις. Παρακάτω παρατίθενται κάποιες συμβουλές που απευθύνονται σε γονείς παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες: Μάθετε να παρατηρείτε τη συμπεριφορά του παιδιού σας ...

Η γιορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου έχει όλα τα χαρακτηριστικά του Πάσχα και μάλιστα της Ανάστασης! Τόσο εκκλησιαστικά όσο και κοσμικά. Όσον αφορά το εκκλησιαστικό σκέλος τα χαρακτηριστικά του είναι η νηστεία και μάλιστα αυστηρά (χωρίς κατάλυση ιχθύος παρά μόνον κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως) και οι ιδιαίτερες λατρευτικές ακολουθίες. Δηλαδή οι παρακλήσεις στη Θεοτόκο που πραγματοποιούνται καθημερινά μετά τον εσπερινό από την 1η Αυγούστου ως προετοιμασία για τη γιορτή. Αποκορύφωμα βεβαίως της γιορτής είναι ο πανηγυρικός εσπερινός της παραμονής και ο όρθρος και η θεία λειτουργία του Δεκαπενταυγούστου. Ο κόσμος εκτός από τις ενοριακές εκκλησίες θα τιμήσει και τις ποικίλες πανηγύρεις, σε θάλασσα και σε στεριά, που σε πολλές περιπτώσεις είναι συνδεδεμένες με θαυματουργικές εικόνες στις οποίες ο κόσμος προσέρχεται από ένδειξη ...