Πεμπτουσία

Η Β' Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη στον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά (14ος αιώνας), ησυχαστή του Αγίου Όρους και μετά Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης. Ο άγιος Γρηγόριος υπερασπίστηκε τους Ησυχαστές του Αγίου Όρους, τους οποίους ειρωνευόταν και πολεμούσε ο εκφραστής του πνεύματος της Δυτικής Εκκλησίας, μοναχός Βαρλαάμ, από την Καλαβρία της Νότιας Ιταλίας. Ο άγ. Γρηγόριος, όταν υπερασπιζόταν τους εν λόγω Μοναχούς, διατύπωνε την Ορθόδοξη πίστη, σχετικά με τον Θεό και τον τρόπο προσέγγισής του από τον άν­θρωπο, καθώς και το τί είναι αυτό, που συνιστά τη σωτηρία του ανθρώπου. Αν η πίστη αλλοιωθεί, έστω και κατά ένα γιώτα (ι) τότε δια­φοροποιείται η «εν Χριστώ» ζωή και ματαιώνεται η σωτηρία του ανθρώπου. Η Δύση Ανάμεσα σ’ εκείνους που αλλοίωσαν την αληθινή πίστη της Εκ­κλησίας είναι και ...

Η αγιότητα αυτής της ψυχής ήταν το φως που διέλυε το σκοτάδι και τη μιζέρια της φυλακής. Όταν η κατάσταση του αρρώστου χειροτέρευσε ξαφνικά, φέρνοντας κοντά το τέλος του, η αγάπη, η οποία «δεν ζητά τα δικά της», προσπάθησε να νικήσει τον θάνατο. Ο Κωνσταντίνος είχε γίνει εντελώς κίτρινος και το δέρμα του μόλις κατάφερνε να κρατά τα κόκαλά του να μη διασκορπιστούν. - Δεν έχει πολύ καιρό πια! διαπίστωσε ο Κάλτσιου απεγνωσμένος. - Δηλαδή τι; ρώτησε ο Ιωσίφ. -  Θα δείτε! είπε ο Κάλτσιου, τρέχοντας να πάρει μια καραβάνα. - Τι θέλεις να κάνεις; ρώτησε ο Μάρκελλος τρομαγμένος, υποψιαζόμενος κάτι φρικτό. Και δεν έσφαλλε, γιατί, μόνος του σε μια γωνία του κελλιού, ο Κάλτσιου ανασκουμπώνει τα μανίκια του και ανοίγει τις φλέβες του αριστερού του ...

Η εργασία του φιλολόγου κ. Ηρακλή Ψάλτη σχετικά με τα θέματα της αμαρτίας και της λύτρωσης στο έργο του Γ. Βιζυηνού, από την άποψη της Ορθόδοξης Θεολογίας (προηγούμενη δημοσίευση: http://www.pemptousia.gr/?p=90874) εξετάζει σήμερα την ιστορία των εκκλησιαστικών προσεγγίσεων στην έννοια της αμαρτίας. Συμφωνώντας με τον Απόστολο Πέτρο ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός (περ. 676-749 μ. Χ.) υποστηρίζει ότι η κάθε αμαρτία κρύβει κινδύνους μεγαλύτερους από αυτούς που καταρχάς έχει· φέρνει το παράδειγμα ενός αγγείου, το οποίο είναι γεμάτο με λάδι ή με κρασί και από μια μικρή οπή που έχει ανοιχθεί σ΄αυτό -η αμαρτία- ενδέχεται να χυθεί όλο το περιεχόμενο του δοχείου. Ένας σύγχρονος θεολόγος συμπυκνώνοντας τον «ορισμό» του για την αμαρτία συμπεραίνει ότι η αμαρτία δε συνίσταται στις λίγες ή πολλές αμαρτωλές πράξεις, ...

Μια μέρα ο Κύριος βρισκόταν στην Καπερναούμ σε κάποιο σπίτι. Η είδηση μεταδόθηκε γρήγορα σε όλη την πόλη και πολύς κόσμος μαζεύτηκε να τον δει και να τον ακούσει. Το σπίτι γέμισε ασφυκτικά και κανείς δεν μπορούσε ούτε να μπει ούτε να βγει πια. Έρχονται τότε τέσσερις άνθρωποι κουβαλώντας έναν παραλυτικό. Επειδή ήταν αδύνατο να πλησιάσουν τον Ιησού, ανέβηκαν στη σκεπή, ξήλωσαν μερικά κεραμίδια και κατέβασαν τον παράλυτο ξαπλωμένο στο κρεβάτι του μπροστά στον Ιησού. Όταν ο Κύριος είδε την πίστη τους, είπε στον παράλυτο: «Παιδί μου, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες». Κάποιοι γραμματείς που ήταν παρόντες συλλογίστηκαν: «Μα πώς μιλάει έτσι αυτός; Ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες, εκτός από τον Θεό;» Αμέσως ο Ιησούς κατάλαβε τι σκέφτονταν και τους είπε: «Γιατί κάνετε ...

Ο μεγάλος μας ποιητής Σεφέρης (Γ. Σεφέρης, 1991), την Πρωτοχρονιά του 1962 μένει εκστατικός σε αυτό το παραλήρημα της αγάπης του «Άσματος Ασμάτων».  Ό,τι αγγίζει την ανθρώπινη ψυχή είναι πλούτος και αρνείται να μπει στην επεξηγηματική τακτική, απλά συμβουλεύει τον αναγνώστη "να αισθανθεί μόνος του το Άσμα με τα μέσα που διαθέτει η ψυχή του και με τη σοφία που του χάρισε ο Θεός χωρίς τις ενοχλητικές παρεμβάσεις του δογματισμού". Ο Σεφέρης, ως ποιητής, εισπράττει την ευαισθησία και τα εκλεπτυσμένα αισθήματα και νοήματα του Άσματος τα οποία και αποδίδει με το δικό του υπέροχο ποιητικό τρόπο. Ο έρωτας, όμως, εντείνεται από το θάνατο, αλλά και παίρνει  την πικρή γεύση του, καθώς αισθάνεται τη μυρωδιά του θανάτου, πάνω από αυτούς που αγαπά. ...

«Στα βυζαντινά χρόνια» Μια πονεμένη ιστορία (της Ε’ Δημοτικού) Από τον Σεπτέμβριο «μαθητεύω» μαζί με την κόρη μου στην Ε’ Δημοτικού. Σε γενικές γραμμές δεν χρειάζεται να τη βοηθήσω καθόλου, μια και τα καταφέρνει σε όλα τα μαθήματα μόνη της, εκτός από ένα το οποίο τη δυσκολεύει αφάνταστα, την Ιστορία. Για να μάθει το μάθημα πρέπει να το διαβάσει δύο και τρεις φορές, να το μελετήσουμε μετά μαζί και πάλι να της το εξηγήσω άλλη μια φορά, ώστε να κατανοήσει τις βασικές έννοιες και τις λέξεις-κλειδιά που βρίσκονται σε κάθε ενότητα. Ευτυχώς η δασκάλα δεν το ζητάει «παπαγαλία», όπως συνέβαινε στην περυσινή τάξη. Δεν είναι περίεργο που δυσκολεύεται το παιδί, όπως δεκάδες άλλα παιδιά, φαντάζομαι, στην ίδια τάξη. Δε θα μπορούσε εξάλλου να ...

Περισσότεροι από  έναν στους τρεις μαθητές ηλικίας 13 έως 15 ετών σε όλο τον κόσμο βιώνουν σε τακτική βάση τον εκφοβισμό μέσα στο σχολείο. Με την ευκαιρία, λοιπόν, της Ημέρας κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού (6 Μαρτίου), η UNICEF Ελλάδος επισημαίνει την ανάγκη τα παιδιά να είναι ασφαλή στην κοινότητα, στο σχολείο, στο σπίτι. Στοιχεία για την Ελλάδα, στην έκθεση της UNICEF «Κρυμμένη σε κοινή θέα», που παρουσιάστηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο, δείχνουν ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των 39 χωρών που απαγορεύουν τη σωματική τιμωρία των παιδιών σε κάθε περιβάλλον καθώς και στο σπίτι (2006). Όμως επισημαίνουν επίσης την εξάπλωση του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού (bullying) που παρουσιάζει οξεία άνοδο στη χώρα μας με το ποσοστό των παιδιών που παραδέχονται ...

Εάν μας ζητούσε κάποιος να του πούμε σε τι συνίσταται η πρακτική ευσέβεια των χριστιανών, δεν θα υπήρχε πιο σύντομος ορισμός για να απαντήσουμε, παρά αυτός: πίστη και έργα, δηλαδή δόγμα και ήθος. Δυο λέξεις παμπεριεκτικές, γιατί περικλείουν μέσα τους όλη την αποκάλυψη, όλο τον Θεό, όλη τη δημιουργία, όλο τον άνθρωπο και, το πιο ενδιαφέρον, όλη τη θεία οικονομία με την οποία επανευρίσκει ο άνθρωπος τη θέση του στους κόλπους της θείας αγάπης και με την οποία πραγματοποιήθηκε το μέγα μυστήριο της Θεανθρωπήσεως που αποτελεί δεύτερη δημιουργία, μεγαλύτερη από την πρώτη. Η ουσία της θείας αποκαλύψεως βρίσκεται σ’ αυτούς τους δύο πόλους: το δόγμα και το ήθος. Εδώ θα ασχοληθούμε μόνο με το ένα σκέλος, αυτό που μας εισάγει στην ...

Το Σάββατο, 7 Μαρτίου 2015, στις 12.00, στον χώρο βιβλίου και πολιτισμού "Εν Πλω", στο εμπορικό κέντρο ATRIUM (Χαριλάου Τρικούπη 6-10), διοργανώνεται από το ΚΕΠΕΜ παρουσίαση του βιβλίου της Yvonne Hunt "Μια Φωλιά από Χρυσάφι". Το βιβλίο, το οποίο έχει εκδοθεί από το Κέντρο Μελέτης Παραδοσιακών Χορών "ΚΥΚΛΟΣ", πραγματεύεται τα χορευτικά δρώμενα στα "ντόπια" χωριά του νομού Σερρών, μέσα από την πολυετή έρευνα της συγγραφέως. Στην έκδοση περιλαμβάνεται CD με ηχογραφήσεις, αλλά και DVD με οπτικά ντοκουμέντα! Η Υβόννη Χαντ, εθνοχορολόγος, δασκάλα ελληνικών χορών και παλαιά συνεργάτιδα του Σίμωνα Καρά, επί δεκαετίες επισκέπτεται και καταγράφει τα χορευτικά δρώμενα στα "ντόπια" χωριά του νομού, με αποτέλεσμα το βιβλίο της αυτό να αποτελεί ένα μνημειώδες έργο για τον χορό της περιοχής των Σερρών. Το πρόγραμμα της ...

Στο πλαίσιο του μαθήματος της Λειτουργικής, στον Ι.Ν. Αγίας Τριάδος της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης τελέσθηκε για μια ακόμη φορά η Ασματική Ακολουθία της Τριθέκτης. Πρόκειται για Ακολουθία του Ενοριακού – Ασματικού Τυπικού, η οποία ετελείτο τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή στην Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως έως το 1204 και στην Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης έως την εποχή του αγίου Συμεών Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, ο οποίος υπήρξε και ο μεταρρυθμιστής του Ασματικού Τυπικού. Η ονομασία αυτής της σύντομης Ακολουθίας προέρχεται από την ώρα κατά την οποία ετελείτο, μεταξύ δηλαδή της τρίτης και της έκτης ώρας της ημέρας, της σημερινής ενάτης μέχρι δωδεκάτης μεσημβρινής περίπου. Η δομή της είναι ανάλογη με το πρώτο μέρος της θείας Λειτουργίας έως τα κατηχούμενα και τις ευχές των πιστών. ...

Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου. Βρισκόμαστε εδώ και τρεις μέρες στην Κω, στην τρίτη αποστολή του ΚΕΠΕΜ στο νησί, καταγράφοντας, τεκμηριώνοντας, ηχογραφώντας, φωτογραφίζοντας. Η έρευνα για την τετράχορδη κώτικη λύρα μας έχει καταγοητεύσει. Έχουμε βρει ήδη 9 παλιά όργανα με τη βοήθεια του Κυριάκου Παππούλη, του συνεργάτη μας από τον Σύλλογο της Αντιμάχειας. Κανέναν όμως που να μπορεί να μας πει πώς παιζόταν το όργανο αυτό. Μια πληροφορία μόνο μας λέει για έναν πιστικό (κτηνοτρόφο) έξω από τη Χώρα της Κω που παίζει σήμερα λύρα, αλλά με κρητικό όργανο. Είναι Δευτέρα, λοιπόν, και έχουμε κλείσει ραντεβού στην μάντρα του Στέλιου Κώστογλου στις 2 το μεσημέρι, ελπίζοντας ότι κάτι θα ξέρει για την παλιά κώτικη λύρα. Φτάνουμε με το αυτοκίνητο του Κυριάκου από έναν ...

   Μετά το βάπτισμα ο ιερεύς αποθέτει το νεοφώτιστο στις αγκάλες του αναδόχου, «σαβάνου λευκοῦ ἐφαπλωθέντος ἐν ταῖς χερσί» και νίπτει τα χέρια του ενώ ψάλλεται τρείς φορές ο πρώτος στίχος του 31ου ψαλμού: «Μακάριοι, ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι». Η πανηγυρική και κάπως σχολαία ψαλμωδία του παραπάνου στίχου, έχει εισαχθεί προφανώς ως ένα είδος χαιρετισμού του νεοφωτίστου και συγχρόνως για να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για την απόμαξή του και για την έκπλυση των χειρών του βαπτίζοντος. Πηγή:alliotikathriskeytika.blogspot.com       Ακολουθεί απαραιτήτως η ανάγνωση της «εὐχῆς τοῦ μύρου» («Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ, ἡ πηγὴ τῶν ἀγαθῶν, ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ὁ λάμψας τοῖς ἐν σκότει φῶς σωτηρίας, διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ μονογενοῦς σου Υἱοῦ ...

Η Παρθένος, έχοντας αφιερωθεί τελείως στο Θεό, παρόλο που απώθησε κάθε παρόρμηση προς αμαρτία, ένιωσε την αδυναμία της ανθρώπινης φύσης πολύ περισσότερο από άλλους και επιθυμούσε διακαώς την έλευση του Σωτήρα. Μέσα στην ταπείνωσή της θεωρούσε τον εαυτό της ανάξιο ακόμη και να διακονήσει την Παρθένο που θα τον κυοφορούσε. Για να μην την αποσπά τίποτα από την προσευχή και την εγρήγορση, η Μαρία έδωσε στο Θεό όρκο να μην νυμφευθεί, έτσι ώστε να ευχαριστεί μόνον Αυτόν σε όλη της τη ζωή. Ήταν αρραβωνιασμένη με τον ηλικιωμένο Ιωσήφ. Όταν η ηλικία της δεν Της επέτρεπε να παραμείνει στο Ναό, εγκαταστάθηκε στην οικία του στη Ναζαρέτ. Εδώ η Παρθένος συγκατατέθηκε στον αρχάγγελο Γαβριήλ που της έφερε τα χαρμόσυνα νέα της γέννησης του ...

Οι Απόστολοι, μιμούμενοι τη ζωή του Χριστού, έζησαν μία ασκητική ζωή χρησιμοποιώντας μόνον τα προς την «χρείαν». Όπως διαβάζουμε στον λόγο του Αποστόλου Παύλου: «Έχοντες διατροφάς καί σκεπάσματα, τούτοις αρκεσθησόμεθα. Οι δε βουλόμενοι πλουτείν εμπίπτουσιν εις πειραμόν και παγίδα και επιθυμίας πολλάς ανοήτους και βλαβεράς, αίτινες βυθίζουσι τους ανθρώπους εις όλεθρον και απώλειαν» (Α' Τιμ. 6, 8-9). Η ερμηνεία της «αυτάρκειας» του Παύλου αποτελεί πηγή έμπνευσης σε όσους ακολούθησαν σε μία ιδιαίτερη συνύπαρξη με τη φύση. Στην Κυριακή Προσευχή, που παρέδωσε στους ανθρώπους ο ίδιος ο Χριστός, διατυπώνει λόγο για άρτο επιούσιο και όχι για απεριόριστο, «τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον» (Ματθ. 6,11). Η υπαρξιακή πρόταση που ο Ιησούς διδάσκει είναι να προσεύχονται οι άνθρωποι για τα βασικά ...

Το προσκύνηµα στους Αγίους Τόπους αποτελεί µια παλαιά ευλογημένη συνήθεια και παράδοση των χριστιανών μέχρι και σήμερα, γεγονός το οποίο συνέβαλε στην ανάπτυξη του Θρησκευτικού και Προσκυνηματικού Τουρισμού. Στην Κύπρο µάλιστα θεωρείται µεγάλη τιµή και ευλογία για τον χριστιανό που καταφέρνει, έστω και µία φορά στη ζωή του, να επισκεφθεί τους Αγίους Τόπους και να επιστρέψει στην πατρίδα του «χατζής». Μέγιστη σηµασία είχε ένα τέτοιο προσκυνηματικό ταξίδι παλαιότερα, όταν ελάχιστοι είχαν την οικονοµική δυνατότητα να πραγµατοποιήσουν προσκυνηματικές ιεραποδημίες, αφού και οι συνθήκες μετακίνησης ήταν πάρα πολύ δύσκολες. Συνεπώς, κάτι τέτοιο δεν ήταν εύκολο και όποιος το επιχειρούσε θα έπρεπε να ήταν προετοιµασµένος για τις αντίξοες περιστάσεις τόσο κατά τη διάρκεια του προσκυνηματικού ταξιδιού όσο και κατά την παραµονή του στον τόπο ...