Πεμπτουσία

Η εορτή της Υπαπαντής με το δεσποτικό και θεομητορικό χαρακτήρα της διατήρησε μελωδίες και ποιητικούς τύπους που ανάγονται στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Τα Μεγαλυνάρια της Υπαπαντής «Ακατάληπτον εστί», «Θεοτόκε η ελπίς», που ψάλλονται στον Όρθρο της εορτής και ξεχωρίζουν από τις συνήθεις μελωδίες, είναι πολύτιμα δάνεια από τα Παλατιανά μέλη των «Άκτων και Επευφημιών». Αποτελούν δείγμα μια πλούσιας μουσικοποιητικής κληρονομιάς                   %akatalipton% Για: «Τα «διλέξια» και «τριλέξια» στην εορτή της Υπαπαντής», βλέπε: http://www.pemptousia.gr/2013/02/  

Σε μια προσπάθεια ανάδειξης της διαχρονικά άρρηκτης σχέσης Ελλάδος και Κύπρου εγκαινιάστηκε στην Πύλη Αμμοχώστου στη Λευκωσία από το Υπουργείο Άμυνας της Κύπρου σε συνεργασία με το Υπουργείο Μακεδονίας και Θράκης της Ελληνικής Δημοκρατίας, έκθεση κειμηλίων με τίτλο: «Η προσφορά των Κυπρίων στους αγώνες του Έθνους. Από την Επανάσταση του ΄21 στο Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο». Στην Έκθεση συμμετέχουν με σημαντικά εκθέματα το  Βυζαντινό Μουσείο  και η Πινακοθήκη του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄. Αρκετά από τα έργα που παρουσιάζονται στην Έκθεση προέρχονται από τη Μόνιμη Συλλογή της Πινακοθήκης του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, η οποία έχει ως πυρήνα της πίνακες, χαρακτικά και χάρτες που προέρχονται από τη Συλλογή του Νίκου Δίκαιου και ανήκουν τεχνοτροπικά στα μεγάλα ιστορικά ρεύματα του Ρομαντισμού και του Νεοκλασσικισμού, καθώς επίσης ...

Στη σειρά των τμηματικών δημοσιεύσεων της διεισδυτικής μελέτης του κ. Δημήτρη Τσιολακίδη (προηγούμενο άρθρο:www.pemptousia.gr/?p=60658), η οποία εξετάζει τη διασύνδεση της Νηπτικής Παράδοσης με την Ποιμαντική Ψυχολογία, πληροφορούμαστε σήμερα τους τρόπους με τους οποίους τα πάθη επιδρούν διαβρωτικά στην πνευματική συγκρότηση του ανθρώπου. Όπως είδαμε οι παρενέργειες από τη δουλεία στα πάθη διαστρέφουν το τριμερές της ψυχής, καταστέλλοντας την πρόοδο της βουλήσεως που οδηγεί τον άνθρωπο στη μέθεξη των Θείων μυστηρίων και τον εντάσσει στην εσχατολογική πραγματικότητα. Η φιλαυτία, η υπερηφάνεια, η κενοδοξία, προσβάλλουν το λογιστικό οδηγώντας σε άμετρη συμπεριφορά. Συνεκδοχικά το θυμικό όπως αυτό αποκαλύπτεται από τις συνήθεις, όμως τόσο ουσιαστικές παραστάσεις της λαιμαργίας, δεν επιζητεί την ένωση με το Θεό, αλλά κινούμενο παρορμητικά ψάχνει να βρει έρεισμα και δικαίωση στην «κτίσιν μάλλον παρά ...

Γεννήθηκε ο κατά κόσμον Άγγελος Ευαγγελάτος στο χωριό Αγκών της Κεφαλλονιάς το 1904. Ο πατέρας του Γρηγόριος στα τέλη του βίου του εκάρη μοναχός στη μονή του Αγίου Παύλου. Ως λαϊκός εργάσθηκε ως αστυνομικός. Καθημερινά από τότε έλεγε τους Χαιρετισμούς της Παναγίας, τους οποίους γνώριζε άπ' έξω. Το 1934 ήλθε στη μονή του Αγίου Παύλου. Το 1935 εκάρη μοναχός και χειροτονήθηκε διάκονος στην πανήγυρη της Υπαπαντής και πρεσβύτερος στην πανήγυρη του Αγίου Παύλου του Ξηροποταμηνού από τον μητροπολίτη Μιλητουπόλεως Ιερόθεο († 1956). Το 1944 εξελέγη προϊστάμενος και το 1960 ηγούμενος. Ο διάδοχός του αρχιμανδρίτης Παρθένιος γράφει περί αυτού: «Ο αείμνηστος προηγούμενος υπήρξεν άνθρωπος δραστήριος, αποφασιστικός και "ζηλωτής καλών έργων", σκοπόν έχων την ιδίαν σωτηρίαν και την προαγωγήν και τελειοποίησιν της Αδελφότητος ...

76. Όταν ξημέρωσε, είδαν μπροστά τους μια άγνωστη στεριά. Διέκριναν έναν κόλπο που είχε αμμουδιά κι αποφάσισαν να οδηγήσουν εκεί το πλοίο, για να μπορέσουν να κατεβούν με ασφάλεια. Έλυσαν λοιπόν τα σχοινιά που κρατούσαν τις άγκυρες και τις άφησαν να πέσουν στη θάλασσα. Με τη βοήθεια του ανέμου κατεύθυναν το πλοίο προς τον κόλπο, αλλά έπεσαν σ΄ έναν ύφαλο από άμμο κι εκεί το πλοίο ακινητοποιήθηκε. Η πλώρη βυθίστηκε στην άμμο και την πρύμνη την χτυπούσαν μανιασμένα κύματα, που τη διέλυαν. 77. Έπρεπε να πέσουν στη θάλασσα. Οι στρατιώτες, για να μην τους ξεφύγει κανένας κρατούμενος, θέλησαν να σκοτώσουν τον Παύλο και τη συνοδεία του, αλλά ο εκατόνταρχος τους εμπόδισε να εκτελέσουν τα σχέδιά τους. Διέταξε να πέσουν όλοι στη θάλασσα, ...

Μαρτύρησε στην Κωνσταντινούπολη στις 2 Φεβρουαρίου 1650 Ο Άγιος καταγόταν από την Τραπεζούντα του Πόντου αλλά ζούσε στην Κωνσταντινούπολη, στον Γαλατά, όπου ήταν παντρεμένος και εργαζόταν ως καζαντζής, δηλαδή χαλκωματάς και κατασκεύαζε χάλκινα σκεύη. Κάποια μέρα, που ήταν η εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, διασκέδαζε με κάποιους Τούρκους συμπατριώτες και ομότεχνούς του, παίζοντας ένα παιχνίδι στο εργαστήριό του. Κάποιος από τους Τούρκους είπε στα ρωμαίικα: Άγιε Νικόλαε, ψωριάρη, βοήθησέ με να νικήσω. Και ο Άγιος του απάντησε μιλώντας το ίδιο ειρωνικά για τον προφήτη τους. Αφού τελείωσαν το παιχνίδι πήγαν στα σπίτια τους. Κάποιος από αυτούς όμως πήγε στον δικαστή και έβγαλε απόφαση πως όποιος βρίσει τον προφήτη πρέπει να θανατώνεται. Μόλις το έμαθε ο Άγιος πήγε και κρύφτηκε για κάποιο χρονικό ...

Μαρτύρησε στην Κωνσταντινούπολη στις 2 Φεβρουαρίου 1676 Ο Άγιος καταγόταν από την περιοχή Άλλωνα της επαρχίας Προικονήσου. Από πολύ νέος έγινε μοναχός και ζούσε ενάρετη ζωή. Έφθασε σε τέτοιο πνευματικό επίπεδο, ώστε ποθούσε να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Ήλθε λοιπόν στην Κωνσταντινούπολη και έγινε ψάλτης στον Ναό του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Πλησίαζε η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και ο Άγιος σκεφτόταν πώς θα κατόρθωνε να εκπληρώσει τον πόθο του για μαρτύριο. Διανυκτέρευε μέσα στον Πατριαρχικό ναό και προσευχόταν στον Κύριο να τον φωτίσει για την εκπλήρωση της επιθυμίας του. Κάποια ημέρα, αφού κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων, βγήκε στην πόλη και περπατούσε στους δρόμους. Κάποια στιγμή συναντήθηκε με κάποιο Τούρκο, ο οποίος, με τη συνηθισμένη θρασύτητά τους, τον έσπρωξε, γιατί δήθεν δεν παραμέρισε, για να του κάνει ...

  «Τη Pωσία», παρατήρησε ο ποιητής Tyuchev, «δεν μπορείς να την κατανοήσεις χρησιμοποιώντας την κοινή λογική». Τη Μάχη του Στάλινγκραντ δεν μπορείς να την κατανοήσεις μετά από μια τυπική ανάλυση. Η αμιγώς στρατιωτική σπουδή μιας μάχης τέτοιου μεγέθους δεν κατορθώνει να μας μεταφέρει στην πραγματικότητα του πεδίου της μάχης, όπως ακριβώς δεν το κατάφεραν οι χάρτες του Χίτλερ στη «Φωλιά του Λύκου» στο Rastenburg, που τον είχαν απομονώσει σε έναν φανταστικό κόσμο, μακριά από τα δεινά των στρατιωτών του. Τίτλος πρωτότυπου       StalingrandΣυγγραφέας                   Antony BeevorΜετάφραση                   Κωνσταντίνος ΚρίτσηςΕκδότης                          ΓκοβόστηςISBN                                960-270-968-5Δέσιμο                            Μαλακό εξώφυλλοΣχήμα                             15 Χ 23 εκ.Σελίδες                           632 Η ιδέα που κρύβεται πίσω από το γράψιμο αυτού του βιβλίου είναι να φανούν, μέσα στο πλαίσιο της συμβατικής ιστορικής διήγησης, οι εμπειρίες των στρατευμάτων και των δύο ...

Νυν απολύεις τον δούλόν σου, δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη· ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, ο ητοίμασας κατά πρόσωπον πάντων των λαών, φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σου Ισραήλ» (Λκ. 2. 29 32) Tά λόγια του Αγίου Συμεών σημειώνουν το τέλος μιας μακράς περιόδου, χιλιάδων χρόνων κατά τη διάρκεια των οποίων οι άνθρωποι ζούσαν χωρίς το Θεό· είχαν περάσει χιλιά δες χρόνια από τότε που ο Αδάμ είχε χύσει το πρώτο του δάκρυ, από τότε που είχε θρηνήσει για πρώτη φορά πάνω στη γη εκείνη στην οποία δεν εύρισκες πια το Θεό ανάμεσα στα πλάσματά Του. Ολόκληρη η γη, όλο το γένος των ανθρώπων ποθούσε την ημέρα εκείνη που επιτέλους θα συναντούσε για μια ακόμη ...

  Το ερειπωμένο ελληνικό χωριό Λιβίσι της Μικράς Ασίας με τα εγκαταλελειμμένα και πεισματωμένα σπίτια, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες ελληνικές κοινότητες της περιοχής με πληθυσμό που έφτανε τις 6.000 κατοίκους. Στον απόηχο αυτού του ένδοξου παρελθόντος είναι το επόμενο τραγούδι από τα χείλη του Μιχάλη Ζάμπα και τη μουσική επεξεργασία του Θοδωρή Γεοργόπουλου. «Ξύπνα μαυροματούσα μου» %livisi%

Η αρχόντισσα Μάρω στις Σέρρες και στο Άγιον Όρος Εκεί που ο θρύλος συναντάται με την ιστορία, η διήγηση με την παράδοση, η υπερβολή με τη σύγχυση και η περιπέτεια με τη δράση βρίσκεται η αρχόντισσα Μάρω, μία από τις πιο δυναμικές, ως φαίνεται, γυναίκες της Τουρκοκρατίας. Η Μάρω γεννήθηκε το 1418. Ήταν κόρη του Σέρβου Δεσπότη Βούλκου Γεωργίου Μπράγκοβιτς και της Ειρήνης, κόρης Ματθαίου του Κατακουζηνού. Ο σερβικός λαός την ονόμαζε Γερίνα. Αδελφή είχε την Ελένη, σύζυγο Δαυίδ του Κομνηνού, του τελευταίου αυτοκράτορος της Τραπεζούντος, οι οποίοι μετά την Άλωση έμειναν στις Σέρρες. Ο Γεώργιος Μπράγκοβιτς είχε διαδεχθεί τον θείο του Στέφανο Λαζάρεβιτς και η Σερβία είχε περιέλθει σε μεγαλύτερη υποτέλεια κι εξαναγκάσθηκε να διαλύσει μια συμμαχία με τους Ούγγρους, στους οποίους ...

Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στο πλαίσιο του επετειακού  εορτασμού για τη συμπλήρωση  είκοσι χρόνων από τότε που άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του στο κοινό, διοργανώνει την περιοδική έκθεση «Εκ Θεσσαλονίκης Φως», τιμώντας τη Θεσσαλονίκη ως γενέτειρα πόλη των αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου.  Μέσα από την πρωτότυπη αυτή περιοδική έκθεση αναδεικνύεται η καθοριστική συμβολή των Θεσσαλονικέων αδελφών Κωνσταντίνου - Κυρίλλου και Μεθοδίου στην επινόηση της σλαβικής γραφής, την καθιέρωση του κυριλλικού αλφαβήτου του τρίτου επίσημου αλφαβήτου της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τη συνακόλουθη διάδοση του Χριστιανισμού στον κόσμο της σημερινής Κεντρικής Ευρώπης και όχι μόνον. Η έκθεση, για όλους τους προαναφερθέντες λόγους, έρχεται να πλαισιώσει τις παράλληλες δράσεις της Προεδρίας της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το πρώτο εξάμηνο ...

Καλάβρυτα: το μνημείο στον τόπο θυσίας. Στις τσιμεντένιες πλάκες είναι γραμμένα τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Συγκλονιστικό στοιχείο η ηλικία των θυμάτων: 18,17, 16, ακόμα και 15 ετών παιδιά βρήκαν το θάνατο από τη σφαίρα του κατακτητή. (Φωτ.: Νίκος Λουπάκης) Ολοκληρώνουμε το αφιέρωμά μας στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μέσα από τα γεγονότα της Αντίστασης, των Γενοκτονιών και των Ολοκαυτωμάτων. Το σημερινό άρθρο είναι αφιερωμένο στις διώξεις των Ρομά, αλλά και στα δεινά που υπέστη η Ελλάδα από τους Ναζί, κατά τη διάρκεια της κατοχής. Οι Ρομά υπέστησαν συστηματικές διώξεις ως άνθρωποι μίας κατώτερης φυλής. Οι Ρομά θεωρούνται ένας από τους παλαιότερους λαούς της Ευρώπης. Κατά την επικρατούσα άποψη, όπως μαρτυρούν και ρίζες της γλώσσας τους, των ρομανί, οι Ρομά έφτασαν στον ευρωπαϊκό ...

Παρουσιάζουμε σήμερα την απάντηση στην τελευταία ερώτηση, από την αποκλειστική συνέντευξη που έδωσε στην “Πεμπτουσία” η γνωστή Βιοηθικολόγος Cornelia Delkeskamp-Hayes, και δημοσιεύεται εδώ σε μετάφραση της συνεργάτιδός μας Φιλοθέης, η οποία αφορά το ρόλο που καλείται η ορθόδοξη πνευματικότητα να παίξει στη σύγχρονη δυτική πραγματικότητα. “Πεμπτουσία”: Ζείτε στη Γερμανία και ταξιδεύετε σ’ ολόκληρο το Δυτικό κόσμο. Πώς βλέπετε το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ορθοδοξία στη Δύση σήμερα; “Cornelia Delkeskamp-Hayes”: Η ερώτησή σας περιέχει μια μικρή πρόκληση. Την πρόκληση να σκεπτόμαστε ότι η Ορθοδοξία «σήμερα» έχει διαφορετικό ρόλο να παίξει στον «Δυτικό κόσμο» απ’ αυτόν που διαδραμάτιζε πάντοτε και παντού. Δηλαδή να εντάσσει Εντός της Εκκλησίας αυτούς που είναι εκτός και να βοηθά τους «εντός» να ζήσουν σύμφωνα με το κάλεσμα τους προς τη ...

Στο πλαίσιο των δημοσιεύσεων της μελέτης του Δρος Β. Ταμιωλάκη (προηγούμενο άρθρο: http://www.pemptousia.gr /?p=60631), για τις περιπέτειες των λειψάνων του Τιμίου Προδρόμου και των σχετικών με αυτά θαυμάτων, προχωρούμε σήμερα με ένα απόσπασμα που αφορά σε περαιτέρω μαρτυρίες για τους θησαυρούς αυτούς της Χριστιανοσύνης.  Τέλος, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο τάφος του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου ήταν κοντά στους τάφους των γονέων του, της Ελισάβετ και του Ζαχαρία. Είναι, λοιπόν, πιθανόν να υπήρχε εκεί κάποιος οικογενειακός τάφος. Λογικό, επίσης, ήταν οι μαθητές του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου να επιλέξουν στη Σεβάστεια ένα χώρο, όπου και άλλοι Προφήτες είχαν ταφεί, και, συγκεκριμένα, οι Προφήτες Ελισσαίος και Οβδιού. Σύμφωνη με την παράδοση για ταφή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στη Σεβάστεια είναι, τέλος, και η ...

Καταγόταν από την Αθήνα. Το 875 εκάρη μοναχός από τον όσιο Ευθύμιο τον Νέο, του οποίου υπήρξε μαθητής. «Ταις θεοπνεύστοις και μελιρρύτοις διδασκαλίαις και ημάς καθέλξας οία τις Ορφεύς οπαδούς επηγάγετο», περιγράφει ο ίδιος. Ο όσιος Ευθύμιος προείπε την αρχιερατική του εκλογή και σταδιοδρομία (904). Αναφέρεται να ίδρυσε ή ανακαίνισε την τιμώμενη στο όνομα της Θείας Αναλήψεως μονή, τη γνωστή ως του Αγίου Βασιλείου, πού βρίσκεται κοντά στο Χιλανδάρι και υπάγεται σε αυτό. Στις αρχές του 10ου αιώνα χειροτονήθηκε επίσκοπος Θεσσαλονίκης. Είναι γνωστός από τον βίο του πνευματικού του πατρός Ευθυμίου πού έγραψε και γι΄ αυτό καλείται και Συναξαριστής αλλά και Ομολογητής. Με γλαφυρότητα διηγείται τους άθλους του Γέροντος του, τους οποίους κατά δύναμη και μιμήθηκε. Ακολουθία του συνέθεσε ο μοναχός ...

Ο δεύτερος μήνας του χρόνου είναι ο Φεβρουάριος, ο Φλεβάρης, όπως τον ονομάζει ο λαός μας. Όπως μάθατε διαβάζοντας για τον Ιανουάριο  ήταν αρχικά ο δωδέκατος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου. Το 153 π.Χ. καθιερώθηκε ως ο δεύτερος μήνας. Όπως γνωρίζετε, ο μήνας αυτός δεν έχει 30 ή 31 μέρες όπως οι υπόλοιποι μήνες. Έχει μόνο 28 μέρες και κάθε τέσσερα χρόνια έχει 29 μέρες. Να γιατί συνέβη αυτό: Όταν ο Ιούλιος Καίσαρας, το 46 π.Χ. κυριαρχούσε στη Ρώμη, το έτος χωριζόταν σε 12 μήνες, αλλά η διάρκεια του καθένα απ΄ αυτούς δεν ήταν σταθερή. Αυτό συνέβαινε γιατί τη διάρκειά τους την κανόνιζαν οι ιερείς και οι συγκλητικοί, ανάλογα με την κατάσταση που ήταν κάθε φορά τα πολιτικά τους συμφέροντα. Ο Καίσαρας ...

Μαρτύρησε στο Ναύπλιο την 1η Φεβρουαρίου 1655 Ο Άγιος Νεομάρτυς Αναστάσιος καταγόταν από το Ναύπλιο και ζούσε εκεί, ήταν δε πολύ καλός ζωγράφος. Αρραβωνιάστηκε τη θυγατέρα ενός Χριστιανού αλλά μετά από λίγες ημέρες έμαθε κάποια σφάλματα για την αρραβωνιαστικιά του και διέλυσε τον αρραβώνα. Οι συγγενείς της κοπέλας τότε του έκαναν μάγια, για να την αγαπήσει και να την πάρει. Ύστερα από λίγο καιρό ενήργησαν τα μαγικά και βγήκε ο νέος από τα λογικά του και γύριζε εδώ κι εκεί. Βλέποντάς τον οι Τούρκοι σ’ αυτήν την κατάσταση, άρπαξαν την ευκαιρία και τον εξισλάμισαν. Όμως ο Θεός τον λυπήθηκε και μετά από λίγες ημέρες του έδωσε την υγεία του. Καθώς συνήλθε, αντελήφθη πως είναι Τούρκος και φορά άσπρο σαρίκι. Παρευθύς το πέταξε καταγής ...