Όλα τα άρθρα από

Πεμπτουσία

Η κίνηση Γκουρτζίεφ. Ένα αποκρυφιστικό σύστημα γνώσης (Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Γεωργόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ο ιδρυτής της κίνησης υπήρξε ο Γεώργιος Ιβάνοβιτς, που είχε γεννηθεί από Έλληνα πατέρα και Αρμένισσα μητέρα στο Γκούμριν της Αρμενίας το 1866. Το επώνυμο Γκουρτζίεφ ήταν η ρωσική εκδοχή του ελληνικού επώνυμου Γεωργιάδης. Από μικρός ασχολήθηκε με τον αποκρυφισμό, στον χώρο του οποίου τον εισήγαγε ο πατέρας του. Ταξίδεψε σε πολλά μέρη του κόσμου, στην Αφρική και την Ασία, για να γνωρίσει, πάντα κατά τους ισχυρισμούς της κίνησης, τη γνώση που παραμένει έξω από τα αυστηρά ακαδημαικά πλαίσια, τα υπερβαίνει, και είναι καλά φυλαγμένη. Η περίοδος αυτή της ζωής του καλύπτεται από τον ίδιο με ένα μεγάλο πέπλο σιωπής. Καρπός αυτών των ταξιδίων του ήταν τελικά το ότι  «σε κάποιο ταξίδι του στην Κεντρική Ασία ο Γκουρτζίεφ βρήκε τα ίχνη ...

Περισσότερα

Ευάγριος Ποντικός: γέννημα μιας περιόδου μεγάλων πνευματικών ανακατατάξεων (Μαρία Καράμπελια, Δρ. Θεολογίας ΕΔΙΠ ΑΕΑΘ)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντομη παρουσίαση των απόψεων της σύγχρονης επιστημονικής κοινότητας του χθες και του σήμερα για το πρόσωπο και το έργο του Ευαγρίου Ποντικού, θα παραθέσω κάποιες απόψεις του KevinKorrigan που με βρίσκουν απολύτως σύμφωνη: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Ευάγριος πάνω από όλα είναι παιδί της δικής του εποχής. Γνωρίζουμε ότι μπλέχθηκε στην καταπολέμηση των μεταφυσικών και κοσμολογικών δομών του γνωστικισμού, αρειανισμού και του ευνομιανισμού. Επέλεξε να ζήσει πρωταρχικά σε μία προφορική κουλτούρα και να θέσει τα φιλοσοφικά και θεολογικά του δώρα στην υπηρεσία μιας παράδοσης της ερήμου. Παρείχε στους αδελφούς ένα “θεολογικό λεξιλόγιο” που θα μπορούσαν εύκολα να θυμούνται, ώστε να έχουν μια κατανόηση του κόσμου η οποία ίσως τους προστάτευε στις απομονωμένες συνθήκες διαβίωσης, όπου ...

Περισσότερα

Πώς παγιδεύουμε και μαστιγώνουμε τον Διάβολο! (Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Δορμπαράκης)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

«Ενεδρεύει ο εχθρός διάβολος όπως το λιοντάρι στη φωλιά του, και κρύβει για κακό μας παγίδες και δίχτυα από λογισμούς ακάθαρτους και ασεβείς. Αλλά και εμείς, αν δεν κοιμόμαστε, θα μπορέσουμε να του στήνουμε μεγαλύτερες και φοβερότερες παγίδες και δίχτυα και ενέδρες. Γιατί η προσευχή, οι ψαλμοί, η αγρυπνία, η ταπεινοφροσύνη, η υπηρεσία προς τον πλησίον και το έλεος, η ευχαριστία και η ακρόαση των θείων λόγων, γίνονται ενέδρα και παγίδα και λάκκος και μάστιγες και αγχόνη και δίχτυα για τον εχθρό» (όσιος Ιωάννης Καρπάθιος). Μολονότι όχι πολύ γνωστός στους πολλούς ο όσιος Ιωάννης Καρπάθιος έχει ισχυρή παρουσία στα ασκητικά κείμενα της Εκκλησίας, ιδίως στη Φιλοκαλία των Νηπτικών των αγίων Μακαρίου του Νοταρά και Νικοδήμου του Αγιορείτου. Ένα κεφάλαιό του που ...

Περισσότερα

Υπάρχει Ψυχή; Ελεύθερη Βούληση και Συνείδηση (Μανώλης Καρακώστας, MSc Διοίκησης Επιχειρήσεων, Επαγγελματίας Υγείας – Ερευνητής)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Δύο ζητήματα που απορρέουν από το θέμα της ψυχής είναι η ελεύθερη βούληση και η συνείδηση. Η ελεύθερη βούληση, αν και έχει πολλούς ορισμούς αναλόγως με τις υφιστάμενες εμπειρίες που εξετάζονται,31 εν τούτοις κατά κύριο λόγο ορίζεται ως η ικανότητα ενός ατόμου να επιλέγει μεταξύ διαφορετικών πιθανών ενεργειών χωρίς εμπόδια και πολλές φορές συνδέεται με έννοιες όπως η ηθική, η αμαρτία, ο έπαινος και αποτελεί ένα μακροχρόνιο θέμα φιλοσοφικών και θρησκευτικών συζητήσεων.32 Ωστόσο, υπάρχουν εκείνοι που δέχονται την ύπαρξη της ελεύθερης βούλησης και εκείνοι που την απορρίπτουν. Όσοι την απορρίπτουν προβάλλουν ως αιτία το γεγονός ότι η ελεύθερη βούληση είναι η ικανότητα των ατόμων να κάνουν επιλογές, οι οποίες δεν καθορίζονται από γεγονότα του παρελθόντος. Μία τέτοια θέση όμως είναι ...

Περισσότερα

Να δικαιώσω τον εαυτό μου (Πρωτοπρεσβύτερος Θεμιστοκλής Μουρτζανός, Δρ. Θεολογίας)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

«Γεννήματα της αντίθεης υπερηφάνειας είναι το να δικαιώνουμε τους εαυτούς μας, το να ακολουθούμε την γνώμη μας, το να ικανοποιούμε το θέλημά μας» (Αββάς Δωρόθεος). Όταν μας κατηγορήσει κάποιος για κάτω, η πρώτη μας αντίδραση είναι να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας. Να εξηγήσουμε γιατί δεν είναι έτσι, ακόμη κι αν είναι έτσι. Κι αυτό δεν είναι ίδιον μόνο των μικρότερων σήμερα. Έχει λείψει η γενναιότητα και από τους μεγαλύτερους, οι οποίοι, ακόμη κι αν η πραγματικότητα είναι αντίθετη, προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε τον εαυτό μας. «Άνθρωπος είμαι, τι να κάνω». «Φταίω κι εγώ, αλλά…». «Οι συνθήκες φταίνε». Στους καιρούς μας μάλιστα στους οποίους το φάρμακο είναι η ερμηνεία των πάντων, με έμφαση στον τρόπο της ψυχολογίας, ότι για να αισθανθώ καλύτερα χρειάζεται ...

Περισσότερα

Το θυσιαστήριο του ναού και η διάταξή του (Γεώργιος Ζαραβέλας, Θεολόγος, ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας – Λειτουργικής ΕΚΠΑ)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ο χριστιανικός ναός έχει επίκεντρο, βάση και θεμέλιό του το ιερότερο σημείο του, δηλαδή το θυσιαστήριο ή Αγία Τράπεζα. Η χρήση της Αγίας Τράπεζας στη λατρεία μαρτυρείται ήδη από την αποστολική εποχή, αφού η σύσταση και η διδασκαλία του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας παραδόθηκε από τον Κύριο στους Μαθητές τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου, κατά παράδοση πάνω σε ξύλινο τραπέζι. Οι πατέρες την αποκαλούν κυρίως ως «θυσιαστήριο» ή «τράπεζα», ενώ αποφεύγουν συστηματικά τη χρήση του όρου «βωμός», ώστε να μην παραλληλίζεται με τα θυσιαστήρια του ιουδαϊσμού και της εθνικής θρησκείας. Η πατερική παράδοση χρησιμοποιεί διάφορους προσδιορισμούς για να χαρακτηρίσει τη τράπεζα του ναού. Μεταξύ αυτών απαντώνται οι όροι: αγία, μυστική, φρικώδης, πνευματική, φοβερά, βασιλική, φρικτή, αθάνατη, θεία. Οι Πατέρες αναφέρονται στο ...

Περισσότερα

«Φέροντας μέσα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού» (Αρχιμανδρίτης Ζαχαρίας Ζάχαρου, Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Το σημερινό αποστολικό ανάγνωσμα είναι παράδοξο και αντινομικό. Μας κηρύττει με βεβαιότητα ότι στη ζωή των μαθητών του Χριστού η θλίψη και η χαρά, ο θάνατος και η ζωή αλληλοεξαρτώνται και διαδέχονται το ένα το άλλο. Αρκεί μόνο να υπάρχει η πίστη στον Θεό και η παράδοση στην αγάπη του Ιησού Χριστού. Πριν από την πτώση δεν υπήρχε πόνος ούτε λύπη. Μετά από την πτώση, όμως, ο άνθρωπος στερήθηκε τη ζωηφόρο σχέση που είχε με τον άγιο Θεό και στη ζωή του μπήκε το δηλητήριο του θανάτου. Ο θάνατος δεν δημιουργήθηκε από τον Θεό, αλλά ήταν αποτέλεσμα της αυθαίρετης γνώμης του ανθρώπου και της δικαιοσύνης του Θεού. Ήταν αφενός η δίκαιη μισθαποδοσία για την παρακοή στο θείο θέλημα και αφετέρου ...

Περισσότερα

Οι Μοναχοί της Μονής Αγάθωνος που άφησαν το Ψαλτήρι για την Λευτεριά της Πατρίδας (Νικόλαος Ζαΐμης, Θεολόγος)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε όλη τη ζοφερή περίοδο της δουλείας του Γένους από την τουρκική σκλαβιά επιτέλεσε σπουδαίο έργο. Αυτό συνέβη διότι κατάφερε να ενώσει υπό τη σκέπη της όλο το Γένος, να αποσοβήσει την αφομοίωση από τους κατακτητές, να εμποδίσει τους εξισλαμισμούς, να αναδείξει πληθώρα διδασκάλων, κληρικών και λαϊκών, να συστήσει σχολεία, βιβλιοθήκες, τυπογραφεία και να εκδώσει βιβλία με τα οποία συνέβαλε στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και της εθνικής συνείδησης των υπόδουλων Ελλήνων. Μέσα από συνεχείς προσπάθειές της επιδίωκε με τη διδασκαλία της τη διατήρηση της ορθόδοξης πίστης και με την καλλιέργεια της παιδείας την ανάπτυξη της εθνικής ταυτότητας. Σπουδαίο ρόλο σε όλη την περίοδο αυτή διαδραματίζουν τα μοναστήρια. Στη Φθιώτιδα υπήρξαν αρκετά μοναστηριακά κέντρα στην ενίσχυση του αγώνα κατά ...

Περισσότερα

Idolatry (Saint Justin Popovich)

Κατηγορίες: In English

‘And we know that the Son of God has come and has given us understanding, to know him who is true; and we are in him who is true, in his Son, Jesus Christ. He is the true God and eternal life. My children, keep yourselves away from idols. Amen’. (1 Jn. 5, 20-21) This verse, 20, encapsulates the whole of the Gospel of the holy Theologian and the whole of his theology: ‘the Son of God has come and has given us understanding’, so that we can recognize him as the true God. And he gave us the power to become his own and to dwell in him. So that we’re within him with our whole being, within the true God, ...

Περισσότερα

Bearing within Us the Dying of the Lord Jesus (Archimandrite Zacharias Zacharou)

Κατηγορίες: In English

Today’s Epistle reading preaches with assurance the paradoxical and antinomical truth that in the life of the disciples of Christ, sorrow and joy, death and life depend on each other and alternate, as long as there is faith in God and surrendering to the love of Jesus Christ. Before the fall there was no pain nor sorrow. After the fall, however, man was deprived of the life-bearing relationship he had with the all-holy God, and the poison of death entered his life. Death was not created by God, but was the result of man’s self-will and God’s justice. It was the just retribution for disobedience to the divine will, but also the means to put an end to evil. In ...

Περισσότερα

Το αποκαλυπτικό όνειρο για την «Προσευχή του Ιησού»

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Η Γερόντισσα , που ήταν εργάτρια της νοεράς προσευχής του Ιησού , έμαθε τη θεία αυτή εργασία και στις συνασκήτριές της. Η μοναχή Ευδοκία όμως δεν μπορούσε να συνηθίσει στη θεία αυτή ενασχόληση, ούτε και μπορούσε να πειστεί για τη δύναμη της προσευχής αυτής. Και ξαφνικά είδε ένα όνειρο. Είδε ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων κι ανάμεσά τους να περπατούν οι δαίμονες και να τους παρασύρουν σε διάφορες αμαρτίες. Εκείνοι που ήταν άοπλοι, πήγαιναν αμέσως κι εκτελούσαν τις εντολές των δαιμόνων. Οι δαίμονες πλησίασαν και την ίδια. Άρχισε αμέσως να προφέρει την Προσευχή του Ιησού κι είδε να σχηματίζεται ένα ξίφος, από τα λόγια αυτά της προσευχής, μακρύ και φλογερό. σε όποια κατεύθυνση έστρεφε το ξίφος, οι δαίμονες έφευγαν πανικόβλητοι. Από τότε η ...

Περισσότερα

Όσιος Σεραφείμ, Γεννήθηκα χάρη στη διορατικότητα του!

Κατηγορίες: Θαυμαστές διηγήσεις

Όσιος Σεραφείμ της Βύριτσας (1866-1949). (Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) : Ο πατέρας μου ήταν άνθρωπος βαθιάς πίστης και από τα πλέον αφοσιωμένα πνευματικά παιδιά του π. Σεραφείμ . Εγώ γεννήθηκα χάρη στη διορατικότητα του γέροντα. Η μητέρα μου με συνέλαβε στους δύσκολους καιρούς του πολέμου. Ήταν τότε 42 χρονών και δεν ήθελε με τίποτα ν’ αποκτήσει παιδί. Απέκρυψε από τον πατέρα μου το γεγονός της εγκυμοσύνης της και αποφάσισε να τη διακόψει. Δεν έμενε παρά να διαλέξει την κατάλληλη στιγμή για να κάνει την άμβλωση. Εκείνες τις μέρες η μητέρα μου πέρασε να δει τον π. Σεραφείμ κι εκείνος της είπε: – Φαντάζεσαι, Κατερίνα, τι γίνεται στις μέρες μας; Μερικές μητέρες, μοιάζοντας στη σκληρότητα με τον Ηρώδη, γίνονται φόνισσες των ίδιων τους των παιδιών! Τα λόγια αυτά του ...

Περισσότερα

Το Μέγα και Αγγελικό Σχήμα: Αγγελοειδές Σχήμα (Νικόλαος Τσολούφης, Πτυχιούχος Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Το Αγγελοειδές Σχήμα, σύμφωνα με τον όσιο Ιουστίνο, τον φιλόσοφο του Αγίου Πνεύματος, είναι ένα Σχήμα ενός τρόπου ζωής των Μοναχών, οι οποίοι ζουν έναν ιδιαίτερο τρόπο ζωής, τελείως ξεχωριστό από τον τρόπο που ζουν γενικά οι άνθρωποι. Συμπεριφέρονται όπως οι άσαρκοι Άγγελοι που βρίσκονται ενώπιον του Θεού. Ζουν έναν Αγγελικό τρόπο ζωής, που έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το σύνολο από τα ιδιαίτερα αυτά χαρακτηριστικά είναι οι σταθερές ορίζουσες του Μοναχισμού. Οι ορίζουσες αυτές είναι εκείνες που χαρακτηρίζουν και τους Ασωμάτους Αγγέλους: α. Η Παρθενία: όπως οι Άγγελοι, ούτε νυμφεύονται, ούτε παντρεύουν άλλους έτσι και οι Μοναχοί, ενώ από τη φύση τους έχουν την κλίση και την ικανότητα να νυμφευτούν, υπερβαίνουν αυτοπροαιρέτως τη φυσική αυτή κλίση τους και παραμένουν άγαμοι για τη ...

Περισσότερα

Ο Πρύτανης και το σημαντικότερο μάθημα (Μαρία Λουπίδου)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Τα απογεύματα του Οκτώβρη είναι γλυκά αλλά δροσερά. Το φως του ήλιου κρατά τα θερμά πορτοκαλί χρώματα του καλοκαιριού καθώς δύει αλλά δεν μπορεί να ζεστάνει την ελαφρά ψυχρή ατμόσφαιρα. Οι ζακέτες είναι απαραίτητες για τις κυρίες. Οι κύριοι καθόλου δεν δυσφορούν με τα πανωφόρια τους. Σπάνια κάποιοι «κατάλληλα ντυμένοι» για την περίσταση και την εποχή, καταφέρνουν να μπορέσουν να απολαύσουν όλες τις στιγμές του φθινοπωρινού δειλινού χωρίς να κρυώσουν, να νοσταλγήσουν το καλοκαίρι, να βιαστούν να μπουν σε κλειστό χώρο ή να θυμίσουν πως οι «μέρες μίκρυναν». Το χορτάρι είναι ακόμα πράσινο και το τοπίο στις φωτογραφίες δεν θα μαρτυρήσει την υγρασία της ατμόσφαιρας. Ο γαμπρός και η νύφη νιώθουν πως ο κόσμος περιστρέφεται γύρω τους κυριολεκτικά και μεταφορικά. Οι ...

Περισσότερα

Μυθολογία και Γεωλογικά Φαινόμενα (Μιχάλης Κουτσός, Φιλόλογος – Συγγραφέας)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Εισαγωγικά Οι Μύθοι φαίνεται ότι δεν είναι απλά παραμυθάκια αλλά πίσω από αυτά κρύβονται μεγάλες γεωλογικές ανακατατάξεις, οι οποίες είναι μεν γνωστές στους ειδικούς επιστήμονες της Γεωλογίας αλλά δεν έγινε συσχέτιση των γεωλογικών ανακατατάξεων με τις μυθολογικές παραδόσεις. Ο μύθος έχει έναν πυρήνα αληθινών γεγονότων, που είναι και η γενεσιουργός αιτία του, γύρω από τον οποίο, με το πέρασμα του χρόνου, προστέθηκε ένα μυθικό κέλυφος, όπως συμβολισμοί, δεισιδαιμονίες, παρανοήσεις. Μία από τις προσεγγίσεις των αρχαιοελληνικών μύθων, που μένει διαρκώς επίκαιρη, είναι εκείνη που προσπαθεί να τους ερμηνεύσει και να διαπιστώσει την πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από τις παραστατικές εικόνες και τους συμβολισμούς. Η προσπάθεια αυτή, που έχει αρχίσει από την αρχαία Ελλάδα, συνεχίζεται αδιάκοπα μέχρι τις μέρες μας. Σήμερα, ακόμα και κλάδοι ...

Περισσότερα

Τα παιδία παίζει. Η εξέλιξη του παιδικού παιχνιδιού στον Δυτικό Κόσμο (Ηλίας Λιαμής, Σύμβουλος Ενότητας Πολιτισμού)

Κατηγορίες: Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Σήμερα το παιχνίδι έχει τη μορφή του video game. Το ηλεκτρονικό παιχνίδι αποτελεί προϊόν μέσω του οποίου διακινούνται δισεκατομμύρια δολάρια. Το πιο σημαντικό όμως είναι πως, μέσα σε τρεις σχεδόν δεκαετίες, το παιδικό παιχνίδι άλλαξε εντελώς ως προς τη φύση του, την κατασκευή και τη στοχοθεσία του. Αυτό που έμεινε όμως ίδιο, ιδιαίτερα στα παιδιά, είναι η ανάγκη του παιδιού να παίζει. Ανάγκη διαχρονική που αποτυπώθηκε και στην εξέλιξη του παιχνιδιού στον Δυτικό Κόσμο,  ιδιαίτερα από την βιομηχανική επανάσταση και μετά. Οι ψυχολόγοι μας εξηγούν ότι το παιχνίδι είναι τόσο σημαντικό για το παιδί, όσο και η δουλειά για τον ενήλικο. Πρέπει ωστόσο να διακρίνουμε το παιχνίδι που έχει κοινωνικό και συναγωνιστικό χαρακτήρα, όπως τα αθλήματα, από το παιχνίδι που χρησιμοποιείται ...

Περισσότερα

Understanding of the Divine Liturgy is necessary (Metropolitan of Pisidia Sotirios)

Κατηγορίες: In English

The greatest and most blessed event in the history of mankind was the coming of our Lord Jesus Christ to earth for His salvific work. Many of us may envy the people who lived at that time in Galilee and Judea, because they were privileged to see our Lord Jesus Christ-God Himself, with their own eyes. They witnessed the sick being healed of incurable diseases, and men being freed from demonic forces. It truly would have been wonderful to be alive in those times, being able to see Christ ourselves! Let us reflect more deeply on this question: Did the Son of God come down from Heaven only for the benefit of those who were alive in Palestine at the time, ...

Περισσότερα