Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Από αρχαιοτάτων χρόνων το μοιρολόι αποτελούσε ένα σημαντικό ποίημα κατάλληλο για την έκφραση του θρήνου μας εξαιτίας του θανάτου των προσφιλών μας προσώπων. Σύμφωνα με το λεξικό του Γ. Μπαμπινώτη είναι «θρηνητικό τραγούδι που λέγεται κατά το ξενύχτισμα και την κηδεία των νεκρών, αποτελεί θρήνο για την μοίρα του αποθανόντος, εκφράζει την δίψα για την ζωή, την απέχθεια και τον τρόμο για τον θάνατο…» Στο τέλους του κύκλου του Πάθους του Υιού του Ανθρώπου, όταν έχουμε τον Χριστό μπροστά μας νεκρό στον Τάφο, ψάλλουμε και εμείς ένα εξαίσιο λογοτεχνικά μοιρολόι, τον Επιτάφιο Θρήνο, κατά τον Όρθρο του Μεγάλου Σαββάτου. Είναι όμως όμοιο με τα μοιρολόγια που απευθύνονται στους άλλους νεκρούς; Στην χριστιανική μας πίστη η ελπίδα είναι ο ίδιος ο Θεός, που ...

† Βαρθολομαίος Ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης παντί τω πληρώματι της εκκλησίας χάριν, ειρήνην και έλεος παρά του ενδόξως Αναστάντος Χριστού Αδελφοί και τέκνα εν Κυρίω αγαπητά, Ολοκαρδίως σας απευθύνομεν από της έδρας του Οικουμενικού Πατριαρχείου τον χαρμόσυνον χαιρετισμόν «Χριστός Ανέστη!». Η Ανάστασις του Χριστού είναι το κέντρον της Ορθοδόξου Πίστεώς μας. Χωρίς την Ανάστασιν η πίστις ημών είναι «κενή» (Α' Κορ. ιε’, 14). Ο Θεός Λόγος με την Ανάστασιν Του αφθαρτοποίησε και εθέωσε τον τετραυματισμένον και αμαυρωμένον από την αμαρτίαν κατ’ εικόνα Θεού πλασθέντα άνθρωπον, και έδωκεν εις αυτόν και πάλιν την δυνατότητα του καθ’ ομοίωσιν, του οποίου απεστερήθη διά της παρακοής. Τι σημαίνει, όμως, η εορτή του Πάσχα, η νίκη της ζωής κατά του θανάτου, μέσα εις ένα κόσμον βίας και ...

Οι πρόγονοί μας πριν από τον ερχομό του Χριστού με τη μεγάλη σοφία τους προσπάθησαν να απαντήσουν σε βασικά ερωτήματα και να αντιμετωπίσουν δυσεπίλυτα προβλήματα που τους απασχολούσαν. Ανάμεσα σε αυτά ήταν το σχετικό με τη δημιουργία του κόσμου και την έννοια της ιστορίας ερώτημα. Η αντίληψη που επικρατούσε σε γενικές γραμμές ήταν ότι ο κόσμος είναι αιώνιος δίχως τέλος και ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Φυσικά υπήρχαν και άλλες απόψεις όπως π.χ. η Θεογονία του Ησιόδου (που ερμηνεύει την αρχή του κόσμου σε σχέση με τη γέννηση των θεών) και η διδασκαλία των στωικών για την «εκπύρωση», δηλαδή την αλλαγή του σύμπαντος μέσα σε μία φωτιά που θα καταπιεί τα πάντα. Εντελώς διαφορετική είναι η προσέγγιση του χριστιανισμού απέναντι σε αυτά ...

Παρακολουθείστε ένα κατατοπιστικό και ιδιαίτερα καλαίσθητο βίντεο για τον τρόπο που εορτάζεται η κορυφαία γιορτή της Χριστιανοσύνης στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. https://www.youtube.com/watch?v=aeskW7dmOMI

Περιφορά του Επιταφίου στο Βόρειο Κοιμητήριο του Μονάχου Η Ακολουθία του Επιταφίου Θρήνου τελέστηκε με ιδιαίτερη ευλάβεια στον ιερό Ναό των Αγίων Πάντων Μονάχου, με τη συμμετοχή και συμπροσευχή χιλιάδων πιστών της παροικίας μας. Την ακολουθία τέλεσαν ο προϊστάμενος του ιερού ναού, Αρχιμανδρίτης Γεώργιος Σιώμος, ο Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Βλέτσης, ο Πρεσβύτερος–Οικονόμος Πλούταρχος Κωνσταντινίδης και ο Διάκονος π. Νικόλαος Τζώρτζης. Παρέστη επίσης συμπροσευχόμενος και ο Αρχιερατικός Επιτετραμμένος για τις δημόσιες σχέσεις με τη Βαυαρική Πολιτεία, Πρωτοπρεσβύτερος Απόστολος Μαλαμούσης, Τον χορό των ιεροψαλτών διηύθυνε ο καλλίφωνος ιεροψάλτης του ναού, Πασχάλης Δουγαλής. Η από 40 μέλη αποτελουμένη χορωδία μαθητριών και μαθητών της Ενορίας μας, υπό τη διεύθυνση της σοπράνο διευθύντριας κ. Μαρίας Κωστράκη, απέδωσε θαυμάσια τα εγκώμια, σκορπίζοντας ρίγη συγκίνησης στο πολυπληθέστατο εκκλησίασμα που είχε κατακλύσει το ...

"Την Αγίαν Σου Ανάστασιν υμνούμεν και δοξάζομεν..." Το Μέγα Σάββατο, έχουμε την ανάμνηση της ταφής του Κυρίου ή αλλιώς την"εις Άδου κάθοδον του Κυρίου". Αφού συγκεντρώθηκαν οι αρχιερείς και οι φαρισαίοι στο Πόντιο Πιλάτο, τον παρακάλεσαν να ασφαλίσει τον τάφο του Ιησού για τρεις ημέρες διότι, καθώς έλεγαν, "έχουμε υποψία μήπως οι μαθητές Του, αφού κλέψουν την νύχτα το ενταφιασμένο Του σώμα κηρύξουν έπειτα στο λαό ως αληθινή την ανάσταση την οποία προείπε ο πλάνος εκείνος, όταν ακόμη ζούσε· και τότε θα είναι η τελευταία πλάνη χειρότερη της πρώτης". Αυτά αφού είπαν στον Πόντιο Πιλάτο και αφού πήραν την άδεια του, έφυγαν και σφράγισαν τον τάφο τοποθετώντας εκεί για ασφάλεια του κουστωδία, δηλαδή στρατιωτική φρουρά. Το Μέγα Σάββατο το πρωί, έχουμε την ...

Για να διαβάσετε τα Ανάλεκτα, κάντε κλικ στην εικόνα Κάθε γιορτή της Εκκλησίας έχει το δικό της χρώμα, τη δική της θέση μέσα στον εορτολογικό κύκλο. Αναμφίβολα όμως, το Πάσχα βρίσκεται στην κορυφή της εορταστικής διάθεσης των όπου Γης Ορθοδόξων. Η νίκη επί του θανάτου, η χαρά της Βασιλείας εκφράζονται μοναδικά μέσα από τα γεγονότα που ξαναζεί ο λαός του Θεού μέσα στη μοναδική ατμόσφαιρα των ημερών. Η δια του Σταυρού κάθοδος στον Άδη, η κορύφωση του άρρητου μυστηρίου της θείας κένωσης, αποτελεί έναν καθοριστικό σταθμό στο σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Και ένας άλλος τέτοιος σταθμός είναι το κενό μνήμα του Κυρίου. Η άφατη θλίψη που γίνεται πλημμυρίδα χαράς, η σταυροαναστάσιμη πορεία που χαρακτηρίζει τη ζωή κάθε πιστού, τη ζωή της ...

Η Μαρία είναι η δωδεκάχρονη προσκυνήτρια που θέλει να ζήσει το θαύμα στους Αγίους Τόπους. Είναι το κορίτσι εκείνο που θέλει να πάει και να ξαναπάει και αφήνει ένα κομμάτι ή ολόκληρη την καρδιά της Εκεί. Εκεί που ο Ουρανός ενώνεται με τη Γη, Εκεί που ακόμα και τα δέντρα και οι πέτρες μιλάνε για το μεγαλείο του Θεού και σε καλούν να νιώσεις ότι είναι Εκεί, ότι κάπου θα τον συναντήσεις, κάπου θα νιώσεις τη Χάρη Του... Από το βιβλίο «Τα βήματά μου στους Αγίους Τόπους», της Αδαμαντίας Αλατάρη, ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο «Προσκύνημα στον Πανάγιο Τάφο». Φτάσαμε, είπε η ξεναγός. Φτάσαμε στο μέρος που περιμέναμε τόσον καιρό. Στο σημείο αυτό που ακουμπά όλη η χριστιανοσύνη. Εδώ η καρδιά μας ...

Ο Άγιος Ιγνάτιος (Μπριαντσιανίνωφ) γεννήθηκε το έτος 1807 μ.Χ. στην κωμόπολη Ποκρόφσκ της επαρχίας Βολογκντά της Ρωσίας από οικογένεια της παλαιάς αριστοκρατίας. Στο βάπτισμα έλαβε το όνομα Δημήτριος. Από μικρός αποσυρόταν στην ερημιά για προσευχή και με λαχτάρα διάβαζε βίους Αγίων. Ο τόπος όπου μεγάλωσε ήταν γεμάτος από μονές και σκήτες και γι' αυτό τον λόγο ονομαζόταν «Θηβαΐδα της Ρωσίας». Το πνευματικό αυτό περιβάλλον επέδρασε πολύ στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του και στην καλλιέργεια της ευσέβειάς του. Αφού έλαβε την εγκύκλια μόρφωση φοίτησε στην Στρατιωτική Σχολή Μηχανικού στην Αγία Πετρούπολη και οι επιδόσεις του ήταν εξαιρετικές, γι’ αυτό  τέθηκε υπό την προστασία του μελλοντικού τσάρου Νικολάου Α΄. Παρά την πρόοδό του στη σχολή, εκείνος επιθυμούσε να ακολουθήσει το δρόμο της μοναχικής ...

Ο αμετακίνητος Σταυρός του Γολγοθά Κείμενο-φωτογραφίες: Μαρία Χρ. Αλβανού «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου, ο εν ύδασι την γην κρεμάσας…». Σε όλες τις ορθόδοξες εκκλησίες ενώ με κατάνυξη ψέλνονται με τον πιο ποιητικό τρόπο τα Πάθη του Κυρίου ο Σταυρός που βρίσκεται μέσα στο Ιερό βγαίνει και περνά μπροστά από τους πιστούς. Μόνο σε έναν ναό της Ορθοδοξίας τη στιγμή εκείνη τα λόγια αυτά ακούγονται χωρίς την πομπή της αναπαράστασης της Σταύρωσης. Στα Ιεροσόλυμα, στον Ναό της Αναστάσεως, όταν γίνεται η ακολουθία του Εσπερινού της Μεγάλης Πέμπτης δεν βγαίνει από το Ιερό ο Σταυρός και δεν περνά μπροστά από τους πιστούς. Το αντίφωνο ψάλλεται και τα Ευαγγέλια αναγιγνώσκονται στη σκιά του Γολγοθά. Και ο Εσταυρωμένος του Γολγοθά δεν μετακινείται ποτέ. Μένει σταθερά εκεί ...

Η αναγγελία της εξόρμησης στην Αλβανία και συγκεκριμένα στο Αργυρόκαστρο για το Σαββατοκύριακο της Τυρινής - στα πρόθυρα της Σαρακοστής - γέννησε αυτή τη φορά μια γλυκιά προσμονή. Θα τολμούσα να την πω λυτρωτική, γιατί ήταν υπόσχεση αυτή η επίσκεψη. Ήταν υπόσχεση θύμησης, μνημόσυνο σε ξεχασμένους ήρωες που αφήσαμε πίσω μας τον Μάη που μας πέρασε, μαζί με τους συνταξιδιώτες μου, στην εκδρομική ευκαιρία, οργανωμένη και τότε από τον Σύλλογο Ορθόδοξης Εξωτερικής Ιεραποστολής «Φως Χριστού», που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη. Το προσκύνημα αυτό ήταν  συνταιριασμένο στο συγχωρητικό κλίμα των ημερών: επίσκεψη-ξενάγηση στο Καλπάκι, πέρασμα στο αλβανικό έδαφος και μνημόσυνο στο επίσημο νεκροταφείο Ελλήνων πεσόντων στους Βουλιαράτες και στη μονή Αγίου Νικολάου - περιοχή της Κλεισούρας - στο εκεί νεκροταφείο που «παλεύει» ...

Είδα άνθρωπον εν Χριστώ, προ ετών δεκατεσσάρων, αρπαγέντα τον τοιούτον εως τρίτου ουρανού». Ηρπάγη στον Παράδεισο -με το σώμα ή χωρίς το σώμα, δεν ξέρω, ο Θεός ξέρει-. Και άκουσε άρρητα ρήματα που δεν είναι δυνατόν να λεχθούν με ανθρώπινη γλώσσα. «Υπέρ του τοιούτου καυχήσομαι, υπέρ δε εμαυτού ου καυχήσομαι, ει μη εν ταις ασθενείαις μου». Αυτή η εμπειρία τον σφράγισε για πάντα. Θυμαται ακριβώς πότε έγινε («προ ετών δεκατεσσάρων»). Αυτή τον τρέφει συνεχώς· αποτελεί την πεμπτουσία της ζωής του· την πηγή της θεολογίας και του κηρύγματος του. Μπορούμε να πούμε οτι αυτή η αρπαγή «εως τρίτου ουρανού» είναι η δεύτερη -και σημαντικότερη- κλήσι του Αποστόλου από τον Κύριο. Μετα από αυτή την εμπειρία και τη σχέσι του με τα ...

Ο θάνατος του Χριστού πάνω στο Σταυρό δεν είναι μια αποτυχία που αποκαταστάθηκε κάπως μετά την Ανάστασή του. Ο ίδιος ο θάνατος πάνω στο Σταυρό είναι μια νίκη. Νίκη τίνος πράγματος; Μόνο μια απάντηση μπορεί να υπάρξει: Η νίκη της οδυνώμενης αγάπης. «Κραταιά ως θάνατος αγάπη... ύδωρ πολύ ού δυνήσεται σβέσαι την αγάπην» (Άσμα Ασμ. 8, 6-7). Ο Σταυρός μας δείχνει μιαν αγάπη που είναι δυνατή σαν το θάνατο, μιαν αγάπη ακόμη πιο δυνατή. Ο αγ. Ιωάννης κάνει την εισαγωγή της διήγησής του για το Μυστικό Δείπνο και το Πάθος μ' αυτα τα λόγια : «...αγαπήσας τους ιδίους τους εν τω κόσμω, εις τέλος ηγάπησεν αυτούς» (Ιω. 13, 1). Το ελληνικό κείμενο λέει εις τέλος, που σημαίνει «ως το τέλος», «ως ...

       Το πάθος του Χριστού, ο σταυρός του και εμείς Το πάθος του Χριστού είναι μυστήριο υπέρ «κατάληψιν». Το προσεγγίζεις πιο πολύ με τη σιωπή παρά με «τον ανθρώπινο λόγο». Ωστόσο, κάτι λίγα «μυστικώς» μπορείς να ψελλίσεις γι’ αυτό, όπως το ότι ξεκινάει από την άχρονη αιωνιότητα και βυθίζεται στο ατελεύτητο εσχατολογικό της μέλλον, ότι ο σταυρός του Κυρίου ήταν πολυδιάστατος και τέλος ότι ο Χριστός άφησε ένα μερίδιο δικής μας μετοχής στο σταυρό το δικό του. Αυτές τις σκέψεις να αναπτύξουμε λιγάκι, στο χώρο που έχουμε στη διάθεσή μας.           α.   Υπεριστορικότητα του πάθους Η άποψη για την ιστορική αλλά και υπεριστορική  διάσταση του πάθους του Χριστού φαίνεται κάπως καινοτόμα. Στην ουσία όμως δεν είναι. Ίσως είναι δυσπρόσιτη στην ...

Ανδρέας Παβίας, Η Σταύρωση (1450 - 1500) Κρητική Σχολή, Εθνική Πινακοθήκη Ψυχή μου, ευλόγα σήμερα πρωί, όλη τη μέρα και την ακολουθούσα νύχτα όλη, το σωτήριο τούτο Ξύλο. Πηγάζει απ’ τα σκοταδερά έγκατα των δασών. Εκεί είναι η βασιλεία του, στολισμένο με φύλλα θροούντα. Εκεί έρχεται σε κοινωνία με τις δροσιές της Νύχτας, με τα θάμπη των Ημερών. Εκεί του περιπλέχουνται οι κισσοί και οι άλλες περιπλοκάδες, γεννώντας την ιδέα της ομορφιάς και της αγάπης. Σπάνιο είναι να τ’ αφήσουν να γεράσει, να τη ζήσει την αιώνια ζωή, και σπάνιο είναι κεραυνός να τόβρει, μήνυμα επουράνιο, ένωση ουρανού και γης με λάμψη ακαριαία και θάνατος στο δάσος, όπως πρέπει. Ψυχή μου, ευλόγα και την ώραν, οπότε ξεκινάμε με τα πελέκια μιαν αυγή, άκαρδο, δουλευτικό σμήνος οι υλοτόμοι. Γουρμάζει τότες η γραμμένη σιωπηλή στιγμή της ...