Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Σοφοκλής (496 π.Χ.- 406 π.Χ.) Οι Τρεις Ιεράρχες και άλλοι μεγάλοι Πατέρες υπήρξαν οι συνεχιστές των Ελληνικών Γραμμάτων και γενικότερα της ελληνικής παιδείας. Θέλω να δώσω σχετικά παραδείγματα που δεικνύουν την προαναφερόμενη επίδραση. Στο Α’ Στάσιμο της «Αντιγόνης» του Σοφοκλή ο μέγας αυτός τραγικός ποιητής πλέκει τον ύμνο του ανθρώπου και αρχίζει με το γνωστό «Πολλά τα δεινά και ουδέν ανθρώπου δεινότερον πέλει». Δηλαδή, πολλά είναι τα θαυμαστά, αλλά τίποτε πιο θαυμαστό από τον άνθρωπο. Ακολουθούν οι υπόλοιποι στίχοι του Στασίμου κατ’ επιλογήν στη νέα ελληνική: Περνά την αφρισμένη θάλασσα με τις φορτούνες του νοτιά Και την υπέρτατη θεά τη Γη παιδεύει οργώνοντάς τη Και των αστόχαστων πτηνών τις φυλές κυνηγά με τα βρόχια και των  αγρίων θηρίων τα πλήθη. Ένας τον άλλον δίδαξε τη γλώσσα, ...

Κατά τα τέλη του 1821, την εποχή που ξεσπούσε η Μεγάλη Επανάσταση, τα νέα πως οι ραγιάδες του Μοριά ξεσηκώθηκαν και διεκδικούν την ελευθερία τους από τον τούρκικο ζυγό διαδίδονται ραγδαία. Έλληνες απ’ άκρη σ’ άκρη αναθαρρεύουν και καταστρώνουν σχέδια. Όμως και οι Τούρκοι γίνονται πιο επιθετικοί, κάνουν εφόδους στα σπίτια και σέρνουν στη φυλακή όποιον Έλληνα υποπτεύονται. Εκείνη την εποχή λοιπόν, ζούσαν δυο αγαπημένα αδέλφια, ο Ιωάννης, 22 χρονών, και ο Σταμάτιος, 19 χρονών, με καταγωγή από τις Σπέτσες. Τα δύο θαρραλέα αυτά αδέλφια πήραν την απόφαση να ταξιδέψουν στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι μπάρκαραν με ένα πλοίο και συντροφιά με άλλους πέντε ναυτικούς, οι οποίοι ασχολούνταν με το εμπόριο, ξεκίνησαν για τη Βασιλεύουσα. Όμως, στη μέση του ταξιδιού, μεγάλη καταιγίδα ξέσπασε ...

Ενότητα 2- Θρησκευτική Διάκριση Ο όρος ‘‘θρησκευτική διάκριση’’ παραπέμπει στην άδικη ή δυσμενή μεταχείριση των ανθρώπων με βάση την θρησκευτική τους ταυτότητα και πίστη. Το ζήτημα της διάκρισης του όρου ‘‘θρησκεία’’ και του όρου ‘‘πίστη’’ κρίνεται ως ήσσονος σημασίας θέμα. Συγκεκριμένα, ο όρος ‘‘θρησκεία’’ σε γενικές γραμμές σημαίνει  «πίστη στην λατρεία ενός υπεράνθρωπου, ο οποίος κατέχει δύναμη και θεωρείται για τον καθένα ως ο θεός των θεών». Από την άλλη πλευρά, ο όρος ‘‘πίστη’’ χρησιμοποιείται για τον ορισμό κάθε συστήματος φιλοσοφικών πίστεων και πεποιθήσεων που οδηγούν τον καθένα στην ζωή του. Στην ευρωπαϊκή κοινωνία σήμερα, παρατηρούμε μια επιδείνωση της αύξησης των θρησκευτικών επιθέσεων σε χώρους λατρείας. Ορισμένες μειονοτικές ομάδες πέφτουν συχνά θύματα διακρίσεων και προκαταλήψεων από κοινωνικούς λειτουργούς όπως η αστυνομία. Η τομή μεταξύ ...

Στο σημείο αυτό πρέπει να πούμε ότι ο διαχωρισμός σε παλαιότροπο και νεότροπο προέκυψε βασικά από τη χρήση των μικροφώνων στους ναούς. (δεκαετία 1950 και μετά). Εκτός αυτού και δεδομένου πως η μουσική είναι μια άλλη γλώσσα  και υπόκειται  στα ίδια φαινόμενα που αφορούν τη γλωσσική ικανότητα ανθρώπου, μπορούμε να πούμε ότι ύφος στη ψαλμωδία  προέκυψε, επίσης και από την παιδεία, τη μουσική παράδοση κάθε τόπου, την τοπολαλιά, τις κλιματολογικές συνθήκες, τη γεωπολιτική θέση του χώρου, το μέγεθος των πόλεων και τη δυνατότητα επικοινωνίας και πληροφόρησης. Έτσι, με το χρόνο και σε εποχές που η επικοινωνία ήταν πολύ πιο δύσκολη, κάθε τόπος διαμόρφωσε το ιδιαίτερό, γλωσσικό και καλλιτεχνικό του ύφος-μαζί και το ψαλτικό-σύμφωνα πάντοτε με τις προϋποθέσεις που ανέφερα. Αυτή η ...

Β) Ο ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΕΛΙΝΟ Ιδιαίτερα αξιομνημόνευτη είναι η περίπτωση του Γιώργη, ενός σχεδόν ολοκληρωτικά τυφλού, όπως τη διηγούνται τα  εγγόνια του παπά Γιάννη, τα οποία ζουν σήμερα. Ο άνθρωπος αυτός κάθε μήνα  ξεκινά από το Σέλινο, όπου ζει, και παίρνει το δρόμο για το Γεράνι. Φτάνει στο σπίτι του παπά και χτυπά την πόρτα. Πάντα τον περιμένει εκεί ζεστή φιλοξενία, η δυνατότητα να πλυθεί και να φορέσει καθαρά ρούχα καθώς και ένα πιάτο ζεστό φαγητό. Κι η παπαδιά «ανασκουμπώνεται» και πλύνει τα ρούχα του ταλαίπωρου επισκέπτη τους ώστε να είναι έτοιμα για την ώρα που θα θελήσει να φύγει. Κατά κανόνα ο Γιώργης μένει εκεί το βράδυ και την επόμενη μέρα παίρνει το δρόμο της επιστροφής για το χωριό του ...

  Έμφυλη, ενδοοικογενειακή βία και ο «πάσχων δούλος του Κυρίου» του Ησαΐα (Ησ. κεφ. 52 και 53) Για να καταστεί πιο σαφής η σύγχρονη πρόκληση των γυναικών προς την Ορθόδοξη Εκκλησία κρίνεται χρήσιμη η αναφορά στην έμφυλη βία, η οποία συνδέεται στενά με την ανισότητα μεταξύ των δύο φύλων. Το ζήτημα έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον παγκοσμίων οργανισμών, όπως το Π.Σ.Ε. που όρισε το χρονικό διάστημα 2000-2010 ως δεκαετία ενάντια στη βία και τη βία κατά των γυναικών. Αντίστοιχα, τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ανακηρύξει το διάστημα από 25 Νοεμβρίου έως 6 Δεκεμβρίου κάθε χρόνου ως δεκαεξήμερο αφιέρωμα δράσης κατά της έμφυλης βίας, πρωτοβουλία την οποία στηρίζει το Π.Σ.Ε. και οι Εκκλησίες-μέλη του. Αυτή η μορφή της έμφυλης βίας συναντάται κατεξοχήν μέσα στο ...

Σαράντα μέρες μετά τη Γέννηση του Χριστού, στις 2 Φεβρουαρίου γιορτάζουμε την υποδοχή (υπαπαντή) που έκανε ο γέροντας Συμεών ο Θεοδόχος στο Θείο Βρέφος στον Ναό του Σολομώντα. Όπως και σήμερα έχουμε τον σαραντισμό, όπως λέμε, έτσι κάπως γινόταν και εκείνα τα χρόνια. Έπρεπε δηλαδή οι γονείς να φέρουν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, στον Ναό. Σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο μάλιστα, όλα τα πρωτότοκα αγόρια ήταν αφιερωμένα στον Θεό (για χάρη των πρωτότοκων που είχαν σωθεί στην Αίγυπτο). Μαζί πρόσφεραν σαν θυσία ένα ζευγάρι τρυγονιών ή δύο μικρά περιστέρια, πάντα σύμφωνα με τον Νόμο του Κυρίου. Στα Ιεροσόλυμα βρισκόταν τότε ένας άνθρωπος που τον έλεγαν Συμεών. Ήταν πιστός και ευλαβής, περίμενε τη σωτηρία του Ισραήλ και τον καθοδηγούσε το Άγιο Πνεύμα. Του ...

Ο Γέρων Εφραίμ Φιλοθεΐτης μιλάει για την αξία της συγχώρησης του πλησίον, η οποία μας οδηγεί στην συμφιλίωση με τον Θεό, τονίζοντας ότι, μόνον εάν συγχωρήσουμε, θα συγχωρεθούμε.   %audio%

Με συγκίνησιν πολλήν ο δίκαιος Συμεών κρατεί εις τας αγκάλας του το θείον βρέφος. Η καρδία του είναι πλημμυρισμένη από αγαλλίασιν. Έχει εστραμμένον το βλέμμα προς τον ουρανόν και τα χείλη του κινούνται ευλαβικά, δια να προφέρουν θερμήν εύχήν, την οποίαν ή μακαριά εκείνη στιγμή έφερεν εις το στόμα του, «νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα...» Ό τρισευτυχισμένος εκείνος πρεσβύτης στρέφεται κατόπιν προς την Παναγίαν, δια να της είπη βαρυσήμαντους λόγους. Με σοβαρότητα, ή οποία χαρακτηρίζει προφήτην φωτισμένον από το πνεύμα του Θεού και αποκαλύπτοντα τας βουλάς του Υψίστου, λέγει: «ιδού ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον». Λόγοι αληθώς προφητικοί, τους οποίους ή Παναγία ακούει, όχι απλώς με συγκίνησιν, άλλα με δέος. ...

To Τελλόγλειο Ίδρυμα έχοντας στο ενεργητικό του μια σειρά σημαντικών εκθέσεων συνεχίζει τα μεγάλα αφιερώματα σε δημιουργούς που επηρέασαν και εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Μετά τις εκθέσεις για τους Picasso, Miro, Lautrec,Goya, Beethoven κ.ά., προγραμματίζει μια ιδιαίτερα φιλόδοξη και σημαντική έκθεση για τον Μάρτιο-Μάιο 2016 με τίτλο «Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη. Ποίηση και Ζωγραφική» με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από τον θάνατό του. Η έκθεση θα περιλαμβάνει τρεις ενότητες: α) τα ζωγραφικά έργα και τα κολάζ του Ελύτη, β) αποσπάσματα από αισθητικά του δοκίμια για μεγάλους ζωγράφους και γλύπτες (όπως Παναγιώτης Ζωγράφος, Ματίς, Πικάσο, Θεόφιλος, Παρθένης, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Εγγονόπουλος, Καπράλος, Νικολάου, Τσαρούχης, Κανέλλης, Μόραλης, Φασιανός, Δέρπαπας), τα οποία θα συνοδεύονται από αντιπροσωπευτικά τους έργα. Στην ίδια ενότητα ...

Η ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως σε συνεργασία με την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου συνδιοργανώνουν εκδήλωση αφιερωμένη στη πολύτεκνη Μητέρα. Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στις 15 Φεβρουαρίου στις 07:00 μ.μ. στο Κέντρο Πολιτισμού της Δυτικής Θεσσαλονίκης (Μονή Λαζαριστών).

«Οι Ρώσοι διανοούμενοι της Διασποράς: η ανανέωση της ορθόδοξης θεολογίας και ιστορίας», είναι ο κεντρικός άξονας των μαθημάτων που θα ξεκινήσουν στις 18 Φεβρουαρίου, στη Στοά του Βιβλίου και στα πλαίσια του Ελεύθερου Πανεπιστημίου.  Τα μαθήματα θα γίνονται κάθε Πέμπτη, στις πέντε το απόγευμα.  Συντονιστές της ενότητας είναι ο Ευάγγελος Χρυσός και η Νίκη Τσιρώνη. Η σειρά πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Winchester, την πολιτιστική εταιρεία «Αίνος», το Orthodox Theological Research Forum, το Fellowship of St Alban and St Sergius και το SS Gregory and Macrina House. Η Αγία Τριάδα του Αντρέι Ρουμπλιόφ «Παλαιό όραμα της Στοάς τού Βιβλίου και μέσα στους στόχους των ιδρυτών της, ήταν εξαρχής να δώσει την ευκαιρία σε κάθε ενδιαφερόμενο –ασχέτως ηλικίας, μορφωτικού επιπέδου ...

Στην επαρχία Σηλυβρίας οι δύο μεγαλύτερες Ρωμαίικες κωμοπόλεις ήταν η Σηλύβρια και οι Επιβάτες. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα της Επετηρίδος του Θρακικού Συλλόγου (1873/1874) στη Σηλύβρια κατοικούσαν 279 οικογένειες (1.600 ψυχές) και λειτουργούσαν 3 σχολεία (1 ελληνικό, 1 Δημοτικό, 1 Παρθεναγωγείο) με 5 διδασκάλους και 110 μαθητές. Στους Επιβάτες κατά την ίδια περίοδο κατοικούσαν 300 οικογένειες (2.000 ψυχές) και λειτουργούσαν 4 σχολεία (1 Ελληνικό, 1 Δημοτικό, 1 «Αρχιγένειο Παρθεναγωγείο» και το «Ελένειο Εκπαιδευτήριο»). Κατά το έτος 1892, σύμφωνα με τα γραφόμενα του Γ. Ι. Δράκου, στη Σηλύβρια κατοικούσαν 550 οικογένειες και λειτουργούσαν 3 Σχολεία (1 Αστική Σχολή, 1 Παρθεναγωγείο, 1 Νηπιαγωγείο) στα οποία φοιτούσαν 305 μαθητές και δίδασκαν 9 διδάσκαλοι. Στους δε Επιβάτες κατά την ίδια περίοδο κατοικούσαν 400 ...

Η Διαβαλκανική Ομοσπονδία Ορθόδοξων Νεολαιών και η Εφημερίδα ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ οργανώνουν εκδήλωση την Τετάρτη 3 Φεβρουαρίου 2016 στις 7 μ.μ. στην Θεολογική Σχολή, Β’ Αίθουσα, 2ος όροφος, με θέμα: «Το μήνυμα των Τριών Ιεραρχών σήμερα» Εισηγητές: • π. Βασίλειος Καλλιακμάνης, Καθηγητής Θεολογικής ΑΠΘ • Γρηγόρης Μαυροκωστίδης, θεολόγος καθηγητής, αντιπρόεδρος του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου ΚΑΙΡΟΣ • Γιώργος - Νεκτάριος Παναγιωτίδης, Πληροφορικός - αντιπρόεδρος της ΧΔ Πληροφορίες: www.xristianiki.gr xristianiki@xristianiki.gr http://boyanet.org/ τηλ.: 6909224235, 6974172486

Η ανάμνηση μιας συνάντησης αποτελεί το περιεχόμενο της γιορτής της Υπαπαντής, που σύμφωνα με το λειτουργικό τυπικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας γιορτάζεται στις 2 Φεβρουαρίου κάθε έτους. Μιας συνάντησης που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί οριακή, καθώς το ένα από τα πρόσωπα που μετέχουν σ’ αυτήν βρίσκεται στο τέλος της ζωής του, ενώ το άλλο μόλις στην αρχή της. Από τη μια μεριά στέκεται ένας γέρος ιουδαίος ιερέας, ο Συμεών, και από την άλλη ο νεογέννητος, μόλις ολίγων ημερών, Ιησούς. Η συνάντηση γίνεται στα Ιεροσόλυμα, στον περίφημο μεγαλοπρεπή Ναό που ο βασιλιάς Ηρώδης έχτισε στη θέση του παλιού ναού του Σολομώντα, όταν ο Ιωσήφ και η Μαρία πήγαν εκεί, για να προσφέρουν τις προβλεπόμενες από τον ιουδαϊκό Νόμο θυσίες για τη γέννηση ...