Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Θεοφάνεια 2016: Ήθη και έθιμα στον ιερό ναό του αγίου Διονυσίου Βελβεντού   Ουσιώδες γεγονός υπαρκτικής σημασίας: η Θεία Λειτουργία των Θεοφανείων και η προσέλευση των ανθρώπων σ’ αυτήν. Η ακρόαση των ύμνων, των αναγνωσμάτων (αποστολικού και ευαγγελικού), η λειτουργία των φυσικών αισθήσεων μέσα στην ατμόσφαιρα των εικόνων που καλύπτουν τον ιερό ναό και ανοίγουν τα όρια του στην αιωνιότητα, γίνονται πύλες εισόδου στην (όντως) κοινωνία δηλαδή εν Χριστώ. Χωρίς αυτό το γεγονός, χωρίς τη συμμετοχή σ’ αυτό, χωρίς την έξοδο από το άτομο και το πέρασμα στο πρόσωπο που αναζητά τη σχέση μέσα στην αγαπώσα κοινωνία, τα ορθόδοξα ήθη περνούν στη λήθη και τα έθιμα του λαού γίνονται απονευρωμένα και πληκτικά φολκόρ, σαν κι αυτά ‘’που οδηγήσαν μια γενιά – στα ...

Είναι Νοέμβριος του 2015. Ετοιμάζουμε στο ΚΕΠΕΜ την έκδοση διπλού δίσκου με τραγούδια και σκοπούς από τις Κυκλάδες για τη σειρά «Μουσικές του Ελληνισμού». Επανέκδοση των κομματιών από τα βινύλια της δεκαετίας του ΄70 του Σίμωνα Καρά (Αμοργός, Κύθνος, Σίφνος) και επιπλέον έκδοση αντιπροσωπευτικών κομματιών από Τζια, Σίκινο, Σέριφο, Κίμωλο, Σαντορίνη, Νάξο, Πάρο, Τήνο, Μύκονο και Άνδρο από το αρχείο του δασκάλου. Όπως σε κάθε έκδοση, αναζητούμε φωτογραφικό υλικό από τοπικούς συλλόγους και οικογένειες οργανοπαικτών. Στη Σαντορίνη ερχόμαστε σε επαφή με τον Κυριάκο Πρέκα, λαουτιέρη και ψαρά, τέταρτη γενιά μουσικών της περίφημης οικογένειας των «Φαρισαίων», γυιο του Αντώνη Πρέκα-Φαρισαίου, σημαντικού βιολιστή της Σαντορίνης. Είπαμε πολλά από τηλεφώνου, μα έπρεπε να ακούσει και το αρχείο. Παραμονές Πρωτοχρονιάς χτυπάει το τηλέφωνο. Ο Φαρισαίος ...

Ο Άγιος Βασίλειος κατάφερε να επιτύχει την ένωση του ελληνισμού με το χριστιανισμό σε μια περίοδο σφοδρών συγκρούσεων τόσο για την παιδεία, όσο και για την κοινωνία. Αυτή η ένωση οδήγησε σε γαλήνη και ομόνοια των δύο κόσμων σε σημείο πολλοί εθνικοί να γνωρίσουν καλύτερα τον χριστιανισμό και να τον ασπαστούν. Επίσης, κατάφερε να δώσει αξία και κύρος στην ελληνική γλώσσα. Μπορεί η lingua franca της εποχής να ήταν η ελληνική, όμως, όταν η αυτοκρατορία έχει τεράστια έκταση είναι κατανοητό να υπάρχουν διάφοροι διάλεκτοι και γλώσσες. Παρατηρείται ότι γίνονται ταχείς αλλαγές στη γλώσσα, ώστε να προσαρμόζονται στις επικοινωνιακές ανάγκες του πληθυσμού. Η ώθηση του Βασιλείου στην αρχαία ελληνική γραμματεία οδήγησε κατά κάποιο βαθμό στην αττικίζουσα ελληνική από την οποία είναι επηρεασμένη ...

Όπως είναι γνωστό, κατά τη χθεσινή εορτή των Θεοφανείων, η μαρτυρική πόλη της Σμύρνης έζησε ιστορικές στιγμές στην προκυμαία της, όταν για πρώτη φορά μετά τη Mικρασιατική Kαταστροφή του 1922 πραγματοποιήθηκε επίσημα η τελετή Αγιασμού των Υδάτων, με την άδεια των τουρκικών αρχών. Ο Αρχιμανδρίτης Κύριλλος Συκής, μάλιστα, ο οποίος τέλεσε τον Αγιασμό μέσα σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης, δήλωσε συγκινημένος στα παιδιά που βούτηξαν για να πιάσουν τον Τίμιο Σταυρό στα παγωμένα αλλά και κάποτε ματοβαμμένα νερά της πόλης: “να ξέρετε ότι δεν θα βουτήξετε να πιάσετε μόνο τον Σταυρό, αλλά θα ανασκαλέψετε τη θάλασσα για να αισθανθούν οι πρόγονοί μας πού είναι μέσα σε αυτή τι ακριβώς γίνεται σήμερα”! Ο Αρχιμανδρίτης Κύριλλος Συκής είναι ο πρώτος ορθόδοξος ιερέας ο οποίος λειτουργεί μόνιμα στη ...

Μέχρι τον Δ´ αἰώνα, ἡ Γέννηση καί ἡ Βάπτιση τοῦ Κυρίου ἑορτάζονταν τήν ἴδια ἡμέρα. Ἡ ἑνότης τους εἶναι ἀκόμη ὁρατή στήν παρόμοια σύσταση τῶν ἀκολουθιῶν αὐτῶν τῶν δύο ἑορτῶν καί δείχνει μιά ὁρισμένη συμπλήρωση τοῦ γεγονότος τῆς Γεννήσεως σ ̉ ἐκεῖνο τῆς Βαπτίσεως. Στή Γέννησή του, λέγει ὁ ἅγιος Ἰερώνυμος, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ἦλθε στόν κόσμο μέ κρυφό τρόπο, στήν Βάπτισή του ἐμφανίστηκε μέ φανερό τρόπο. Ἐπίσης ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: Τά Θεοφάνεια δέν εἶναι ἡ ἑορτή τῆς Γεννήσεως ἀλλά τῆς Βαπτίσεως. Πρίν ἦταν ἄγνωστη ἀπό τό λαό, μέ τή Βάπτιση, ἀποκαλύπτεται σέ ὅλους. Τό Ἅγιο Πνεῦμα ἀναπαύεται αἰώνια ἐπάνω στόν Υἱό· ἐκδηλωτική δύναμη ἀποκαλύπτει τόν Υἱό στόν Πατέρα καί τόν Πατέρα στόν Υἱό καί πραγματοποιεῖ ἔτσι τή θεία ...

Ένας οδηγός για προσωπική αναζήτηση στην καρδιά της Χριστιανικής Πνευματικότητας. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου Ο Μέσα Ποταμός, ακολουθούμε τον Κυριάκο Μαρκίδη –μελετητή, ερευνητή, συγγραφέα και προσκυνητή– σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στην καρδιά της χριστιανικής πνευματικότητας, σε ένα οδοιπορικό που αποκαλύπτει τη βαθιά επιθυμία της ανθρωπότητας να βιώσει την υπερβατική εμπειρία του Θεού. Από τις απόκρημνες ακτές του Μέιν ως το Άγιο Όρος και την έρημο της Αιγύπτου, ο Κυριάκος Μαρκίδης συναντά ανθρώπους που θα τον βοηθήσουν να εξερευνήσει τους κόσμους του φυσικού και του υπερφυσικού, της θρησκείας και του πνεύματος, του ορατού και του αοράτου. Το βιβλίο Ο Μέσα Ποταμός θα αγγίξει όλους τους αναγνώστες – από τους χριστιανούς που αναζητούν μια βιωματική εμπειρία της θρησκείας τους ως τους μελετητές ...

  Από πολύ παλιά έχει καθορισθεί να εορτάζουμε κατά την επομένη ημέρα των Αγίων Θεοφανείων την Σύναξη του Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού , για το λόγο ότι αξιώθηκε να βαπτίσει τον Ιησού Χριστό. Ο Τίμιος Πρόδρομος υπήρξε ο Όρθρος που ανήγγειλε τον ερχομό της ημέρας του Κυρίου. Ο Όρθρος που προηγήθηκε της Ανατολής του Ηλίου της δικαιοσύνης. Έτσι τον ονομάζει ένας ύμνος των Θεοφανείων . «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω , ετοιμάσατε την οδόν του Κυρίου». Ομιλεί το στόμα του Ασκητού. Ο χαρισματικός άνθρωπος που αναδείχθηκε «μείζων εν γεννητοίς γυναικών». Ο Αγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος κηρύσσει προδρομικά μέσα στην έρημο το μήνυμα του Ευαγγελίου του Χριστού. Ξαναθυμίζει τα προφητικά λόγια του Ησαΐου ο Ευαγγελιστής Μάρκος, που βεβαίως αναφέρονται στον μεγάλο ερημίτη του ...

Ο Γιαννάκης αναστέναξε λυπημένος. Πρώτη χρονιά που θα γιόρταζε μόνος του, χωρίς τον παππού του, τον Γιάννη, την ονομαστική του εορτή. Είχαν μόλις γυρίσει από την εκκλησία. Πήγε και κάθισε στην πολυθρόνα του σαλονιού, εκεί όπου άλλοτε καθόταν ο παππούς και κοίταξε το στολισμένο σαλόνι. Μνήμες του ξυπνούσαν. Θυμήθηκε πέρσι –πάλι 7 Γενάρη ήταν - που του έλεγε ο παππούς του για τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, τον Βαπτιστή, τον άγιό τους. - Γιατί, παππού, τον λένε «Πρόδρομο»; - Γιατί με τα κηρύγματά του προετοίμαζε τον δρόμο για τον ερχομό του Ιησού Χριστού. Εκεί που ασκήτευε, στην έρημο της Ιουδαίας, πολύς κόσμος συγκεντρωνόταν για να ακούσει τον λόγο του και πολύς κόσμος βαπτιζόταν στα νερά του Ιορδάνη χάρη στο θεάρεστο έργο του.  Γι΄ ...

Aν θα θέλαμε να επικεντρωθούμε λίγο περισσότερο στον σύγχρονο κόσμο, τότε θα είχαμε να παρατηρήσουμε διάφορα, από τα οποία σταχυολογώ μερικά, διότι ο χρόνος δεν επιτρέπει να τα εξαντλήσουμε όλα. Π.χ. παρατηρούμε μια υπερβολική, ραγδαία αύξηση των παραγόντων της εξωτερικής ελευθερίας. Στην εποχή μας οι άνθρωποι έχουμε πολύ περισσότερη εξωτερική ελευθερία επιλογών σε σύγκριση με τριάντα χρόνια πριν, εκατό χρόνια πριν. Έχουμε την ελευθερία για πολλές επιλογές ως προς το τι θα κάνουμε στη ζωή μας. Φανταστείτε στην παραδοσιακή κοινωνία οι άνθρωποι δεν ήταν ελεύθεροι μ’ αυτή την έννοια∙ δεν μπορούσε καθένας που ήθελε να μορφωθεί να πάει να μορφωθεί. Δεν μπορούσε να επιλέξει πολλές φορές τη σύντροφο κιόλας – μπορεί να κανόνιζαν οι γονείς ποιον θα πάρει για σύντροφο ...

To iPhone σας είναι γεμάτο με άχρηστα πράγματα; Μεγάλο παράπονο και πικρή αλήθεια είναι το γεγονός πως ακόμα κι όταν αγοράζεις ένα 16 GB iPhone, στην πραγματικότητα ποτέ δεν θα μπορέσεις να χρησιμοποιήσεις και τα 16 GB της μνήμης του. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να κάνουμε ότι καλύτερο μπορούμε. Εντοπίσαμε και σας παρουσιάζουμε 10 απλά Tips για να μπορέσετε να διαχειριστείτε και να καθαρίσετε την μνήμη του iPhone σας: Βρείτε τον ένοχο! Ελέγξτε την χρήση της συσκευής σας! Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνετε είναι να ανακαλύψετε τι είναι αυτό που σας «τρώει» τον περισσότερο χώρο. Ίσως εκπλαγείτε από τα αποτελέσματα! Ανοίξτε το Settings app, πηγαίνετε General > Storage & iCloud Usage > Manage Storage. Στην κορυφή θα δείτε πόσο χώρο έχετε χρησιμοποιήσει και ...

«ΜΕΤΑΞΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΝΑΖΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ» Την Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2016 θα δώσει διάλεξη ο κ. Andreas Müller, Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας, της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κιέλου με το ενδιαφέρον θέμα: «Μεταξύ εθνικισμού και οικουμενικότητας: Το Άγιον Όρος κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής» Η εκδήλωση πραγματοποιηθεί στις 11.00 π.μ.στο κτήριο της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, Αίθουσα Οπτικοακουστικών και θα ακολουθήσει συζήτηση στην οποία είναι προσκεκλημένοι φοιτητές αλλά και ερευνητές μέσα κι έξω από το Πανεπιστήμιο. Η γλώσσα της διάλεξης θα είναι ελληνικά. Υπεύθυνος εκδήλωσης Επίκ. Καθηγ. Δημήτριος Μόσχος Tμήμα Θεολογίας, Θεολογική Σχολή Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστημιούπολη, Άνω Ιλίσσια, 15 772 Τηλ.-Φαξ.+30 210 7275889

Βίος Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου μέρος 14ο. Ανάγνωση απο το ομώνυμο βιβλίο του Ιερομονάχου Ισαάκ, εκδ. I.Ησυχ. Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου Μεταμορφώσεως Χαλκιδικής. Η ηχογράφηση έγινε στον ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ. Λεμεσού. Διαβάζει η Νάταλι Αμάν.   %audio%

Ο Όσιος Γέροντας πονούσε για τον άσκοπο χρόνο. Περίμενε όμως να έρθει μια μέρα που δεν θα πονάει και αυτή θα έλθει τότε που ο ίδιος θα κάνει καλή χρήση του χρόνου του: Κάθε μέρα που φεύγει μ’ αφήνει στην καρδιά κι’ ένα κέντρο σκληρό κι’ έτσι κέντρα σωρό αυτή κλείνει μαζεμέν’ από τόσον καιρό.   Κι’ ακόμη περνούνε οι χρόνοι, δεν πληθαίνουνε μονάχα αυτά, των παληών δυναμώνουν οι πόνοι και το άλγος βαρύ με κρατά.   Άρά γε δε θαρθή καμμιά μέρα, που αυτή δε θ’ αφήση κεντρί στην καρδιά τη θλιμμένη εσπέρα, όταν φεύγη, κι’ η νυξ προχωρή.   Μα αυτό τότε μόνον θα γίνη, αν το χρόνο μου δεν δαπανώ, παρά μόνον για ο, τι ευθύνει την ψυχήν μου προς τον ουρανό. Η αγάπη για εργασία δίνει μεγάλη χαρά στους ανθρώπους. Γι’ αυτό και η χαρά του ...

Ο Κόντογλου είναι σήμερα αδιαμφισβήτητα αναγνωρισμένος ως ένας από τους κορυφαίους Έλληνες καλλιτέχνες και μάλιστα με την διττή ιδιότητα, του συγγραφέα και του ζωγράφου. Ο αγώνας του για την διάσωση της Ελληνικής Παράδοσης, της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστης, και της καταφρονεμένης, σχεδόν υπό διωγμό τότε, Βυζαντινής Τέχνης ήταν ένα πρόσταγμα βιωματικής σχέσης με το μυστήριο της Εκκλησίας. Η αγάπη του για την ψαλτική τέχνη ήταν μια ακόμα πτυχή της προσωπικότητάς του και της εκκλησιαστικής του παιδείας. Η ηχογράφηση που ακολουθεί αποτελεί ένα αδιάψευστο τεκμήριο της βιωματικής σχέσης του Κόντογλου με τις λειτουργικές τέχνες και τη ζωή της Εκκλησίας. Ο Φώτης Κόντογλου μιλάει για τα Άγια Θεοφάνεια και ψέλνει ύμνους της εορτής. H ηχογράφηση  έγινε στις 2 Ιανουαρίου του 1961. %kajjhhbvsvvvataooai%

Είναι αυτονόητο ότι οι εκκλησιαστικοί ύμνοι έχουν συντεθεί με αποκλειστικό σκοπό να υπηρετήσουν τη λατρεία της Εκκλησίας στο πλαίσιο συνήθως των διάφορων ακολουθιών της. Πέρα όμως από τη χρήση τους αυτή, υπάρχουν περιπτώσεις που μπορούν να λάβουν και έναν άλλο, εκτός ακολουθιών, ρόλο, είτε αυτός είναι η πνευματική τέρψη των προσκυνητών ενός μοναστηριού στο συνοδικό μετά από ολονύκτια αγρυπνία είτε η ψυχαγωγία των συνδαιτημόνων ενός τραπεζιού είτε ρόλος λειτουργικός στα πλαίσια του πανηγυριού μίας κοινότητας, αλλά ακόμα και ενός λαϊκού δρωμένου. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, που χωρίς αμφιβολία εντυπωσιάζει, είναι η περίπτωση κατά την οποία η κοινότητα, όχι απλώς ψέλνει, αλλά χορεύει ψέλνοντας έναν εκκλησιαστικό ύμνο. Καππαδοκικό Καρδίτσας. Στο χωριό έχουν εγκατασταθεί πρόσφυγες από το Τσουχούρ της Καισάρειας της Καππαδοκίας. Παραμονή ή ανήμερα ...

Στ ) Αντί επιλόγου : Μια προσπάθεια επικαιροποίησης της εορτής.             Στην παρούσα μελέτη επιχειρήσαμε να αναδείξουμε συνοπτικά το ιστορικό,  θεολογικό και ποιμαντικό πλαίσιο της εορτής της γεννήσεως του Χριστού.  Μ’ αυτήν τη στόχευση, η προσπάθεια μελέτης και ανάδειξης της ποιμαντικής διακονίας των Πατέρων με επίκεντρο την εορτή των Χριστουγέννων αποκτά όντως ξεχωριστὸ ενδιαφέρον για τον μελετητὴ : Από τή μία πλευρά, του δίδεται η ευκαιρία να  αντιληφθεί τις πραγματικές διαστάσεις καί το πνευματικό περιεχόμενο της εορτής αυτής και μάλιστα, αναγόμενο σε μια υλιστική εποχή, που αρέσκεται να υπερτονίζει μονοδιάστατα τον κοσμικό τρόπο εορτασμού της καί να της προσδίδει σχεδόν παγανιστικές διαστάσεις. Από την άλλη πλευρά, προσφέρεται επιπροσθέτως μια ακόμα δυνατότητα αποτίμησης της ποιμαντική δεξιοτεχνίας των Πατέρων της Εκκλησίας, ως ...