Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Στις ημέρες μας όμως συγκαλύπτεται ο πατερναλισμός και κάθε εξουσιαστική τάση συνταγμένη σε μια τέτοια αντίληψη (λογικής αφαίρεσης και γενίκευσης) πίσω από το πρόταγμα της πρόοδου της ασφάλειας και της προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων. Ένα πρόσθετο ενίοτε πρόβλημα ολισθαίνοντος πατερναλισμού, προκύπτει, όταν για την ανάπτυξη της ετερόνομης ηθικής, η έννοια του Θεού και της θρησκείας χρησιμοποιούνται ως πατερναλιστικά πρότυπα και ως μέσα ισχύος, εξαναγκασμού και καταπίεσης. Σε ότι αφορά στον τομέα της ιατρικής φροντίδας «με αφετηρία τη δίκη και τον κώδικα της Νυρεμβέργης (1947) ένεκα των ναζιστικών πειραμάτων, που μετέβαλαν ριζικά τη σχέση γιατρού-ασθενή καθιερώνοντας την αρχή της συναίνεσης ύστερα από ενημέρωση και επέβαλαν με φιλοσοφική παρέμβαση την αρχή της αυτονομίας του ασθενή και το σεβασμό των δικαιωμάτων του, ο ...

Η “Τελευταία Ερώτηση” του Ισαάκ Ασίμοφ είναι αναμφίβολα ένα διαφορετικό διήγημα επιστημονικής φαντασίας, γιατί πιάνει ένα θέμα από την αρχή του, και το συνεχίζει μέσα σε διαδοχικές φάσεις μέχρι το τέλος του, όπου ο αναγνώστης ανακαλύπτει ξαφνικά το απροσδόκητο. Στο πλέον βασικό επιστημονικό θέμα του διηγήματος, την Εντροπία, και την εξέλιξη του Σύμπαντος, η επιστημονική συνέπεια του συγγραφέα δεν παραπαίει ούτε για μια στιγμή στο σκέλος της φαντασίας. Κι εδώ, βρίσκεται η ανωτερότητα και η υπεροχή που έχουν κάνει τον Άζιμωφ έναν τόσο πετυχημένο συγγραφέα. Γιατί βήμα προς βήμα, μεθοδικά και χωρίς να το καταλάβει σχεδόν ο αναγνώστης, με το τέλος του διηγήματος έχει κατανοήσει ένα από τα βασικότερα θέματα της εξέλιξης του Σύμπαντος, και ένα από τα βασικότερα κεφάλαια της ...

  Υπάρχουν άλλοι ιοί του αναπνευστικού που κυκλοφορούν κατά τη διάρκεια της εποχής της γρίπης; Ναι. Κατά την διάρκεια της εποχής της γρίπης κυκλοφορούν και άλλοι ιοί που προσβάλλουν το αναπνευστικό και προκαλούν παρόμοια συμπτώματα με αυτά της γρίπης. Σε αυτούς τους ιούς περιλαμβάνονται οι ρινοϊοί, που είναι η κύρια αιτία του κοινού κρυολογήματος, και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, που αποτελεί την πιο συχνή αιτία σοβαρής νόσου του αναπνευστικού στα παιδιά και μία από τις κύριες αιτίες βαριάς νόσησης ή και θανάτου σε ηλικιωμένα άτομα. Άλλοι ιοί που μπορούν επίσης να προκαλέσουν κλινική εικόνα παρόμοια με εκείνη της γρίπης είναι οι αδενοϊοί και οι ιοί της παραγρίπης. Σε τι διαφέρει η γρίπη από το κοινό κρυολόγημα; Το κοινό κρυολόγημα προκαλείται από ιούς διαφορετικούς από ...

Τον Ιανουάριο, ως πρώτο μήνα του χρόνου, τον έχουμε όλοι μας συνδέσει με το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι, με τη βασιλόπιτα, με το τέλος των χριστουγεννιάτικων διακοπών κ.α. Επίσης, μέσα στον Γενάρη, περιλαμβάνονται πολλές εκκλησιαστικές εορτές, όπως αυτή του Μεγάλου Βασιλείου, της Βάπτισης του Χριστού, του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, του αγίου Αθανασίου και των Τριών Ιεραρχών. Όμως η μέρα που φαίνεται να ξεχωρίζει και να «ξεχειλίζει» από έθιμα είναι η μέρα των Φώτων ή των Θεοφανείων, στις 6 Ιανουαρίου. Τη μέρα αυτή, γιορτάζουμε τη βάπτιση του Χριστού μας από τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Την παραμονή των Θεοφανείων, γίνεται η Πρωτάγιαση ενώ ο μεγάλος αγιασμός γίνεται ανήμερα των Φώτων. Όμως, υπάρχουν και λιγότερο γνωστά έθιμα σε κάποιες περιοχές που αναβιώνουν ακόμα ...

Διανύουμε τον 247ο χρόνο αυτοκίνησης και η συσσώρευση οχημάτων στους ήδη παρωχημένους δρόμους, συνεχίζεται με αυξανόμενο ρυθμό. Με βάση τα τρέχοντα στατιστικά στοιχεία της μονομερούς ανάπτυξης, εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 θα υπάρχουν 2,5 δισεκατομμύρια αυτοκίνητα στον κόσμο, δηλαδή 150 τοις εκατό αύξηση σε σχέση με το ένα δισεκατομμύριο που υπάρχει στους δρόμους σήμερα. Με τις εκπομπές CO2 να υπολογίζονται σήμερα σε 600 εκατομμύρια τόνους σε παγκόσμια κλίμακα, με το αυτοκίνητο να απαιτεί όλο και περισσότερο χώρο ο οποίος όχι μόνο δεν υπάρχει, αλλά είναι απαιτητός από τους πεζούς και τους ποδηλάτες. Γίνεται αντιληπτό ότι οι μεταφορές και η κινητικότητα θα έχουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μελλοντικού τοπίου στις μεγαλουπόλεις αλλά και τα ημιαστικά κέντρα. Σήμερα η κοινωνία ...

Με αφορμή την αιφνίδια απώλεια του Ομ. Καθ.της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, επαναδημοσιεύουμε τη μελέτη του για το ζήτημα της αυτοκτονίας. 1. Ορισμός της αυτοκτονίας. Αυτοκτονία ονομάζεται η ανθρώπινη εκείνη πράξη, κατά την οποία ο ίδιος ο άνθρωπος τερματίζει την ζωή του. Κατά κυριολεξία αυτοκτονία είναι η ολοκληρωμένη εκείνη ανθρώπινη πράξη, η οποία έχει ως επισφράγισμα τον θάνατο του αυτόχειρα. Και αυτό σε σχέση πάντοτε με την λεγόμενη απόπειρα αυτοκτονίας, που είναι πράξη ανολοκλήρωτη, δεν έχει δηλαδή ως αποτέλεσμα τον θάνατο αυτού ο όποιος αποπειράται να αυτοκτονήσει. Διάκριση επίσης γίνεται μεταξύ αυτοκτονίας και της τάσης προς αυτοκτονία, μιας ενέργειας δηλαδή που μόλις έχει εκδηλωθεί ή και της ιδέας της αυτοκτονίας που είναι μια απλή νοητική αφετηρία, μια επιθυμία για να πεθάνει ...

… Η ιδιαίτερη δραστηριότητα του Ιωάννη συνίσταται στο «βαπτίζειν». Ευθύς, λοιπόν, προβάλλει το ερώτημα: Ποια είναι η σημασία του βαπτίσματος του Ιωάννη; Από τότε που βρέθηκαν τα χειρόγραφα της κοινότητας των Εσσαίων, δίπλα στη Νεκρά Θάλασσα, ἀρχισε να γίνεται λόγος στην επιστήμη για τη σχέση του Ιωάννειου βαπτίσματος με τα λουτρά και τους καθαρμούς των Εσσαίων· μερικοί μάλιστα ερευνητές υποστήριξαν ότι ενδεχομένως ο Ιωάννης πέρασε τα νεανικά του χρόνια στην Εσσαϊκή κοινότητα του Qumran, γιατί ήταν σύνηθες οι Εσσαίοι να παίρνουν νέους προς διαπαιδαγώγηση. Βέβαια, δε γνωρίζουμε πού πέρασε ο Ιωάννης τη νεανική του ηλικία και πού μαθήτευσε, ξέρουμε όμως ότι η σημασία του βαπτίσματός του είναι εντελώς διαφορετική από αυτήν των εσσαϊκών λουτρών: Ενώ αυτά τα τελευταία επαναλαμβάνονται καθημερινώς ...

Την ημέρα αυτή εορτάζουμε την εν Ιορδάνη ποταµώ Βάπτιση του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού υπό του Προφήτου, Προδρόµου και Βαπτιστού Ιωάννου, ως και την επιφάνεια του Τριαδικού Θεού. Αυτή την ηµέρα η Εκκλησία µας τελεί µια πολύ ξεχωριστή Ακολουθία, την Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού, ή αλλιώς, όπως ο Λαός µας την αποκαλεί, την Ακολουθία του Αγιασμού των υδάτων. Η κτίση ολόκληρη αγιάζεται, προσφέρεται στον άνθρωπο ως πεδίο αγιασμού και όχι απλώς ως ευκαιρία πρόσκαιρης απόλαυσης υλικών αγαθών. Οι Ιερείς μας αγιάζουν τα σπίτια των ενοριτών και Χριστιανών τους, ενώ σε κάθε περιοχή της Πατρίδος μας οι Χριστιανοί τηρούν πιστά ήθη και έθιμα της ημέρας, παραδόσεις που βρήκαν από τούς προγόνους τους. Τα άγια Θεοφάνεια, μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης ...

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ Οδηγούν την οικουμένη εις τον ουρανό  Απόσπασμα από το βιβλίο “Ιωάννου Χρυσοστόμου, Άπαντα τα έργα”, τόμος 9, “Υπόμνημα εις το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον Α’” και το κεφάλαιο “Ομιλία ΙΒ’, Ματθ. 3, 13-17” (“Πατερικαί Εκδόσεις Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς”). Η εισαγωγή, το κείμενο, η μετάφραση και τα σχόλια είναι των φιλολόγων Ιγνατίου Σακαλή και Νικολάου Τσίκκη.   “Τότε παραγίνεται ο Ιησούς από της Γαλιλαίας εις τον Ιορδάνην προς τον Ιωάννην του βαπτισθήναι υπ’ αυτού”. Έρχεται ο Δεσπότης μαζί με τους δούλους, ο δικαστής μαζί με τους υποδίκους, διά να βαπτισθή. Μη ταραχθής όμως· μεταξύ των ταπεινών αυτών διαλάμπει το υψηλόν μεγαλείον του. Κατεδέχθη να κυοφορηθή εις παρθενικά σπλάγχνα επί τόσον χρόνον και να γεννηθή από αυτά μαζί με την ιδικήν μας ανθρωπίνην φύσιν, να ραπισθή, να ...

Οι παραπάνω διακρίσεις ανάγονται, κατά τον Αναστάσιο Γιαννουλάτο, στον διχοτομικό τρόπο σκέψης που καθιέρωσε στους κόλπους της δυτικής θεολογίας ο ιερός Αυγουστίνος. Η πραγματικότητα διαχωρίζεται σε δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα: φυσικό και υπερφυσικό, πραγματικότητα του ορατού-αισθητού κόσμου και θεία πραγματικότητα, φυσική και μεταφυσική, θρησκεία και αποκάλυψη, ύλη και πνεύμα, αισθήσεις και διαλογισμός. Η δυτική θεολογική σκέψη θέτει πάντοτε ως σημείο αφετηρίας τις παραπάνω διχοτομίες, για να προσπαθήσει στη συνέχεια να διαμορφώσει σημεία σύγκλισης. Οι σκέψεις αυτές πιστοποιούν το γεγονός ότι η έννοια «πραγματικότητα» περιλαμβάνει μόνο τα απτά αντικείμενα του ορατού κόσμου. Έτσι π.χ στη γερμανική γλώσσα η λέξη Realität (= πραγματικότητα) σημασιολογείται ως dingliche Realität ( = πραγματικότητα των ορατών αντικειμένων)· αντίστοιχα ο Realismus, δηλ. εκείνος ο φιλοσοφικός τρόπος σκέψης που ξεκινάει ...

Μόλις κατά την 9η/21 Απριλίου 1897 αναφέρθηκε από το ελληνικό χωριό Τσάγεζι (ονομαζόμενο σήμερα Στόμιο και ευρισκόμενο στις εκβολές του Πηνειού) ότι ο στόλος μας βρισκόταν στον Πλαταμώνα (λίγο δηλαδή βορειοτέρα από την απόληξη των τότε ελληνοτουρκικών συνόρων στην ακτή του Αιγαίου), όπου το θωρηκτό Ψαρά βομβάρδισε τον εκεί ενετικό πύργο, τον οποίο και ο Κανάρης κανονιοβόλησε με άμεσες και επισκηπτικές βολές (βλ. άρθρο του Υποπλοιάρχου (Ο) Δ.Μ. Γιακουμάκη υπό τον τίτλο Η δραστηριότης του Β.Ν. κατά τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχ. 305, Ιαν- Φεβρ. 1964, σ. 98). Το θωρηκτό "Ψαρά" Καταστράφηκαν, έτσι τότε, τα εκεί τουρκικά πυροβολεία καθώς και αποθήκες πυρομαχικών και ζωοτροφών του εχθρού. Αποτέλεσμα της δραστηριότητας αυτής του στόλου μας ήταν να εγκαταλείψουν οι Τούρκοι ...

Η “Τελευταία Ερώτηση” του Ισαάκ Ασίμοφ είναι αναμφίβολα ένα διαφορετικό διήγημα επιστημονικής φαντασίας, γιατί πιάνει ένα θέμα από την αρχή του, και το συνεχίζει μέσα σε διαδοχικές φάσεις μέχρι το τέλος του, όπου ο αναγνώστης ανακαλύπτει ξαφνικά το απροσδόκητο. Τι μπορεί να πει κανείς για την όλη πλοκή, και κυρίως για το απροσδόκητο όσο και εικονοκλαστικό τέλος του; Σ’ αυτά τα ζητήματα ο καθένας μπορεί να δώσει τις δικές του διευκρινίσεις και κριτικές. Εδώ θα αρκεστούμε μόνον σε μια μικρή και γενική ανάλυση του επιστημονικού σκέλους του διηγήματος, αφήνοντας το σκέλος της φαντασίας στη θεώρηση του κάθε αναγνώστη. Στην “Τελευταία Ερώτηση” ο επιστημονικός κρίκος που συνδέει τα διάφορα χρονικά πλάνα μεταξύ τους είναι το θέμα της Εντροπίας. Συνδεδεμένα επίσης μεταξύ τους ...

Ο τρόπος που οι ιδιοκτήτες ηλεκτρικών οχημάτων χρησιμοποιούν τα αυτοκίνητά τους έγινε, πλέον, αντικείμενο έρευνας στο πλαίσιο της διαμόρφωσης της στρατηγικής ανάπτυξης της «ηλεκτρικής» αγοράς. Η Ford έχοντας πουλήσει πάνω από 520.000 ηλεκτρικά οχήματα στη Β. Αμερική - και 560.000 σε όλο τον κόσμο - από το 2005 μέχρι σήμερα έδωσε στη δημοσιότητα μια σειρά ενδιαφέροντα στοιχεία, αλλά και τα σχέδιά της στον τομέα αυτό για τα επόμενα χρόνια. Μελετώντας 33.000 ιδιοκτήτες ηλεκτρικών οχημάτων Ford που όλοι μαζί έχουν κάνει 58 εκατομμύρια διαδρομές ή ταξίδια , η Ford έχει μάθει ότι: Το 88% της συνηθισμένης καθημερινής απόστασης οδήγησης των πελατών είναι 60 μίλια (96 χιλιόμετρα) ή λιγότερο. Για τα plug-in hybrid μοντέλα, η μέση απόσταση ανεφοδιασμού είναι 680 μίλια (1094 χιλιόμετρα), ...

Ο Γέρων Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης, μιλώντας για τον τρόπο ζωής των μοναχών στο 'Αγιον Όρος, τονίζει ότι όσοι εκουσίως γίνονται δούλοι Χριστού, υπακούοντας στις θείες εντολές του Ευαγγελίου, ζουν την αληθινή ελευθερία και χαίρονται και όταν ακόμη εξωτερικά γεύονται πόνους και θλίψεις.   %audio%

Ο 13ος αιώνας, με την υποταγή και κατάτμηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (1204 και εξής) από τους σταυροφόρους της Δύσης, αποτελεί καίρια καμπή στην εξέλιξη της βυζαντινής τέχνης εν γένει. Στην Κύπρο, κατεχόμενη ήδη από το 1191 από τους σταυροφόρους και με την αυτοκέφαλη Εκκλησία της να υποδουλώνεται στον Πάπα της Ρώμης σύμφωνα με την Κυπριακή Διάταξη, γνωστή ως bulla Cypria, η καλλιτεχνική καμπή είναι επίσης εμφανής και με τοπικές ιδιοτυπίες. Η Έκθεση «Κυπριακῷ τῷ τρόπῳ - Maniera Cypria» σκοπό έχει να αναδείξει τη ζωγραφική της Κύπρου κατά τον 13ο αιώνα και τους τρόπους καλλιτεχνικής συμβίωσης ανάμεσα στους δύο κόσμους, Ανατολής και Δύσης, στα έργα της περιόδου. Μέσα από τις φορητές εικόνες που παρουσιάζονται στην Έκθεση, αλλά και σε συνδυασμό με άλλα ...