Πεμπτουσία· Ορθοδοξία-Πολιτισμός-Επιστήμες

Ο Κωνσταντίνος Α. Ψάχος υπήρξε πολυσχιδής επιστημονική και καλλιτεχνική προσωπικότητα. Το έργο του, μουσικό και διδακτικό καθώς και η συμβολή του στην επιστημονική, ιστορική και μουσικολογική, έρευνα και στους τρεις κλάδους της ελληνικής μουσικής (αρχαίας, βυζαντινής και δημοτικής) υπήρξαν καθοριστικά κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα επηρεάζοντας και τις μελλοντικές εξελίξεις όσον αφορά την διδασκαλία και έρευνα και των τριών κλάδων. Οπαδός της συνέχειας της ελληνικής μουσικής παράδοσης από την αρχαιότητα έως τα νεώτερα χρόνια - παράλληλα με τον Νικόλαο Πολίτη -, γνώστης της δημοτικής, της βυζαντινής και της ανατολικής μουσικής υπήρξε πρωτοπόρος όσον αφορά τις ηχητικές καταγραφές δημοτικών τραγουδιών όπως αποκαλύπτεται από τα κείμενα της Αικατερίνης Πολυμέρου-Καμηλάκη, με βάση τα στοιχεία που φυλάσσονται στο Αρχείο του Κέντρου Λαογραφίας, («Στοιχεία ...

Η Κυριακή της Τυροφάγου αποτελεί επίλογο του εισαγωγικού και προγυμνασιακού τμήματος του Τριωδίου και εισαγωγή στο αγωνιστικό τμήμα με την περίοδο της νηστείας. Την αυτή Κυριακή «μνείαν ποιούμεθα της από του Παραδείσου της τρυφής εξορίας του Πρωτοπλάστου Αδάμ». Το θλιβερό αυτό γεγονός προβάλει η Εκκλησία εν όψει της νηστείας της Μ. Τεσσαρακοστής για την διαπαιδαγώγηση των πιστών, τονίζοντας ότι εκείνος ο Αδάμ με το να μη νηστεύση έχασε τον Παράδεισο, ενώ εμείς με την νηστεία μπορούμε να απολαύσουμε της τρυφής του Παραδείσου. Και ενώ οι ύμνοι είναι προσανατολισμένοι στο γεγονός της πτώσεως και της εξορίας των Πρωτοπλάστων τα αγιογραφικά αναγνώσματα της ημέρας αναγγέλλουν την εν Χριστώ σωτηρία, την συγχώρηση μεταξύ των ανθρώπων, την ανυπόκριτο νηστεία, και την αξία των πνευματικών θησαυρών. ...

Ζωντανά βακτήρια που κολυμπούν σε ένα μη τοξικό, υγρό κρύσταλλο, που έχει ως βάση το νερό, δημιουργούν ένα καινοτόμο «υβριδικό» υλικό με ασυνήθιστες ιδιότητες που θα μπορούσαν να το καταστήσουν ικανό για πλήθος πρακτικών εφαρμογών. Αυτή η δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ μικροοργανισμών και κρυστάλλου είναι που προσδίδει στο εν λόγω υλικό νέες ιδιότητες. Το καινοτομικό «υβριδικό» υλικό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί μελλοντικά σε διάφορες πρακτικές εφαρμογές, μεταξύ άλλων, ως βιοαισθητήρας για την έγκαιρη διάγνωση διαφόρων ασθενειών. Οι ερευνητές του πανεπιστημίου Κεντ του Οχάιοο και του Εθνικού Εργαστηρίου Argonne του Ιλινόις, με επικεφαλής τον Σουάνγκ Τσου και τον Ιγκόρ 'Αρανσον, έκαναν τη σχετική ανακοίνωση στο ετήσιο συνέδριο της Βιοφυσικής Εταιρίας των ΗΠΑ, που έγινε στο Σαν Φρανσίσκο. Ως βιολογικό-μηχανικό υβρίδιο που είναι, ο ζωντανός υγρός ...

Δημοσιεύουμε την ιστορική ομιλία του μακαριστού Μητροπολίτου Χαλκηδόνος Μελίτωνος, για τη στάση μας απέναντι στο καρναβάλι και την υποκρισία. Η Ομιλία δόθηκε στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, την Κυριακή της Τυροφάγου, 8 Μαρτίου 1970. Αδελφοί μου, Τίποτε δεν καυτηρίασε ο Κύριος τόσο πολύ, όσο την υποκρισία. Και ορθώς, εις αυτήν είδεν, ότι υπάρχει πάντοτε ο μεγαλύτερος παραπλανητικός κίνδυνος, δηλαδή το εωσφορικόν αγγελοφανές φως. Είναι πράγματι φοβερή η δύναμις της υποκρισίας. Τόσο γι  αὐτὸν που τη ζη και την ασκεί, όσο και γι  αὐτοὺς που την υφίστανται. Και είναι επικίνδυνη η υποκρισία, διότι ανταποκρίνεται προς βαθύτατον ψυχολογικόν αίτημα του ανθρώπου. Πηγή:www.panoramio.com/ Ο άνθρωπος θέλει να φανή αυτός που δεν είναι. Ακόμη και ενώπιον του εαυτού του και ενώπιον του θεού. Και έτσι ξεφεύγει από την αλήθεια και την απλότητα ...

«Εάν αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ο Πατήρ υμών ο ουράνιος». Οι αγωνιζόμενοι στους ιππικούς αγώνες, όταν τους δοθεί το σύνθημα για την εκκίνηση, μόλις περάσουν το τεντωμένο σχοινί της αφετηρίας κτυπώντας τους ίππους συχνά προχωρούν προς την «νύσσαν», δηλ. την στήλη των αλόγων, τρέχοντας με μικρά και γρήγορα άλματα. Δεν είναι λοιπόν ο κόπος τους μέχρι την νύσσαν, αλλά βιάζονται να εκτελέσουν και επτάκυκλο δρόμο, διότι αυτό φανερώνει το νικητή. Εμάς δε σήμερα, η βαλβίδα της μετανοίας, μας οδήγησε σ’ αυτήν την αφετηρία. Ήταν δε για μας η πρώτη βαθμίδα του δρόμου της μετανοίας η υπόθεση του αρχιτελώνη Ζακχαίου, ο οποίος με πολύ μεγάλη προθυμία ευσεβώς σκόρπισε, εκείνα που ασεβώς μάζεψε. Ακολούθησε η παραβολή του Τελώνου και ...

Μάρτη, καλέ στα κάρβουνα, Μάρτη, κακέ στον ήλιο Τι θέλει άραγε να μας πει αυτό το δίστιχο; Ο Μάρτιος, ο Μάρτης όπως τον λέει ο λαός μας είναι, θεωρητικά, ο πρώτος μήνας της άνοιξης.  Θεωρητικά όμως. Κι αυτό, επειδή η άνοιξη αρχίζει με την εαρινή ισημερία της 21ης Μαρτίου, δηλαδή τη χρονική στιγμή που η διάρκεια της ημέρας γίνεται ίση με τη διάρκεια της νύχτας. Ουσιαστικά λοιπόν, ο Μάρτης πολύ συχνά μας δείχνει τα κρύα δόντια του χειμώνα, για να μας υπενθυμίσει ότι, μπορεί η άνοιξη να ΄ναι κοντά, αλλά ακόμα χειμώνα έχουμε. Τώρα, καταλαβαίνετε το δίστιχο αυτό, που κάνει παρέα με την πολύ γνωστή παροιμία «Μάρτης, γδάρτης και κακός παλουκοκάφτης». Με τις άστατες καιρικές συνθήκες που επικρατούν τον μήνα αυτόν έχουν ...

Οι μέθοδοι αφενός μεν της ηλεκτροχημικής φωτόλυσης (ΗΧΦ) του νερού (Η2Ο) και αφετέρου της φωτοκαταλυτικής αναγωγής του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) αποτελούν δυο από τις πιο ελπιδοφόρες τεχνικές για την παραγωγή καθαρών καυσίμων με τη βοήθεια της ηλιακής ενέργειας. Συγγραφείς: Swathi Sunkara , Venkat Kalyan Vendra, Jacek Bogdan Jasinski, Todd Deutsch, Antonis N. Andriotis, Krishna Rajan, Madhu Menon, and Mahendra Sunkar Νέα υλικά Ga(Sbx)N1 - x και δημιουργία ηλιακών καυσίμων Το φως μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πηγή ενέργειας, με την ηλιακή ενέργεια να μετατρέπεται σε χημική, για την αναγωγή πρωτονίων σε υδρογόνο, ή για τη μετατροπή του διοξείδιου του άνθρακα σε οργανικές ενώσεις. Ένα ηλιακό καύσιμο μπορεί να παραχθεί και να αποθηκευτεί για μελλοντική χρήση, όταν το φως του ήλιου δεν είναι διαθέσιμο, ...

Γεννήθηκε στο Βορνιτσένι της Ρουμανίας. Κατά κόσμον ονομαζόταν Γεώργιος Ιγκνάτ και ήταν ο μεγαλύτερος από τα οκτώ αδέλφια του. Το 1922 αναχώρησε για τη σκήτη Μάγκουρα και το επόμενο έτος εκάρη μοναχός. Το 1924 χειροτονήθηκε διάκονος για τον μεγάλο ζήλο που είχε για την Εκκλησία. Μαζί με τον μικρό αδελφό του Δημήτριο, τον μετέπειτα Ιερομόναχο Διονύσιο (1909-2004), άνδρα μεγάλης αρετής, το 1926 ήλθαν στο Κελλί του Αγίου Γεωργίου της Καψάλας, όπου εκάρη μεγαλόσχημος και χειροτονήθηκε διάκονος. Κατόπιν πήγαν στο Κελλί του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Το 1930 χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Ζούσε με μεγάλη πενία και ευλάβεια. Στη συνέχεια πήγαν στο Κελλί του Αγίου Τύχωνος στην ίδια περιοχή της ησυχαστικής Καψάλας. Το 1937 ήλθαν στο Κελλί του Αγίου Γεωργίου – Κολιτσού. Εργάσθηκαν με ζήλο ...

Ο Φεβρουάριος έχει λιγότερες θρησκευτικές εορτές, όπως του αγίου Τρύφωνα, προστάτη των αμπελουργών (1 Φεβρουαρίου), της Υπαπαντής του Χριστού (2 Φεβρουαρίου), κατά την οποία αργούν στην Κρήτη οι μύλοι και του αγίου Συμεών (άϊ Συμιού, 3 Φεβρουαρίου), την αργία του οποίου τηρούν οι έγκυες γυναίκες, για να μη σημαδευτεί το παιδί στην κοιλιά τους. Ακολουθούν οι εορτές του αγίου Χαραλάμπους (10 Φεβρουαρίου), προστάτη από την πανώλη, την οποία ως δαιμονική γυναικεία μορφή εικονίζεται να πατά ο Aγιος και του αγίου Βλασίου (11 Φεβρουαρίου) ιδιαίτερα αγαπητού στους ποιμένες. Μεσολαβεί μικρή περίοδος χωρίς ιδιαίτερες εορταστικές, θρησκευτικές ή άλλες εκδηλώσεις, μέχρι την πρώτη εβδομάδα της Αποκριάς, την «Προφωνούσιμη» ή «Απολυτή», επειδή πιστεύουν ότι οι ψυχές των πεθαμένων ελευθερώνονται και κυκλοφορούν στο επάνω κόσμο. Η ...

Από την ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου ξεχωρίσει ο θεσπέσιος ύμνος «Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός» τον οποίο συνηθίζεται τα σιγοψάλει όλος ο λαός θυμίζοντας κατά κάποιο τρόπο τις ασματικές ακολουθίες του κοσμικού τυπικού. Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, γνῶτε ἔθνη καὶ ἡττᾶσθε.Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός.Ἐπακούσατε ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς,Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός.Ἰσχυκότες ἡττᾶσθε.Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Ἐὰν γὰρ πάλιν ἰσχύσητε, καὶ πάλιν ἡττηθήσεσθε.Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός.Καὶ ἣν ἂν βουλὴν βουλεύσησθε, διασκεδάσει Κύριος.Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός,Καὶ λόγον, ὃν ἐὰν λαλήσητε, οὐ μὴ ἐμμείνῃ ἐν ὑμῖν,Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός.Τὸν δὲ φόβον ὑμῶν οὐ μὴ φοβηθῶμεν, ουδ' οὐ μὴ ταραχθῶμεν.Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός.Κύριον δὲ τὸν Θεὸν ἡμῶν, αὐτὸν ἁγιάσωμεν, καὶ αὐτὸς ἔσται ἡμῖν φόβος.Ὅτι μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός.Καὶ ἐὰν ἐπ' ...

Κατά τους χρόνους του βασιλιά Τραϊανού (98-117 μ.Χ.), έζησε στην Ηλιούπολη, στην επαρχία της Λιβανησίας της Φοινίκης, η Ευδοκία, Σαμαρείτιδα κατά το γένος. Ήταν πάρα πολύ όμορφη, γι' αυτό κιόλας το λόγο, εξέκλινε από μικρή στην πορνεία, γιατί πολλές φορές είναι δύσκολο να συμβαδίζει η ομορφιά του σώματος με τη σεμνότητα. Κάθε ημέρα, την επισκέπτονταν πάρα πολλοί για να εκτελέσουν την επιθυμία τους, και όχι μόνο από εκείνη τη χώρα, αλλά και από άλλες πολλές, ξοδεύοντας πολλά χρήματα προς χάρη της. Έτσι, η Ευδοκία, είχε συγκεντρώσει άπειρο πλούτο ζώντας αμαρτωλή ζωή και φυσικά δεν φρόντιζε για την μέλλουσα ζωή, ούτε σκεφόταν τι γίνεται μετά τον θάνατο. Επειδή όμως ο καλός βοσκός ψάχνει για το απολωλός πρόβατο, έφθασε και γι' αυτή ...

Τα χελιδονίσματα είναι κάλαντα που έψαλλαν παιδιά στην αρχαία Ελλάδα. Λάμβαναν χώρα στην αρχή της άνοιξης. Ψάλλονταν την 1η Μαρτίου (Πρωτοχρονιά) και συνδεόταν με την αγροτική ζωή προαναγγέλλοντας την άνοιξη. Οι χελιδονιστές πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι με ένα ξύλινο χελιδόνι στολισμένο έδιναν στη νοικοκυρά φύλλα κισσού ζητώντας χαρίσματα (όπως τρόφιμα: π.χ. αυγά κ.α.). Σε πολλά άσματα απευθύνονται προς τους οικοδεσπότες ευχές και πολυχρονισμοί. Ως τραγούδι που εντάσσεται στον εθιμικό κύκλο της πρώτης ημέρας του χρόνου συνδέεται με πολλά δρώμενα μαντικού, μαγικού και λατρευτικού περιεχομένου αποκτώντας αναγγελτικό και μαγικο-ευετηρικό χαρακτήρα. Στα πρώτα βυζαντινά χρόνια, το ‘ελληνικό’ έθιμο  της χελιδόνας θεωρήθηκε ειδωλολατρικό και απαγορεύτηκε από την εκκλησία. Ωστόσο, τα παιδιά συνέχιζαν να τραγουδούν τον ερχομό της άνοιξης, και έτσι το έθιμο διατηρήθηκε όπως ακριβώς και στην αρχαιότητα. Το έθιμο ...

Στο νέο άρθρο της σειράς των αποσπασμάτων της μελέτης του κ. Χρυσόστομου Χατζηλάμπρου για τη διαλεκτική μεταξύ Απεργίας Πείνας και Νηστείας (προηγούμενο άρθρο: www.pemptousia.gr/?p=62066), εξετάζεται σήμερα το κεντρικό για την Ηθική επιστήμη ζήτημα της ανθρώπινης αυτονομίας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3  ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ 3.1   Ετερόνομος και αυτόνομος άνθρωπος Ο άνθρωπος εξετάζεται από διάφορες επιστήμες: από την κοινωνιολογία, την ανθρωπολογία, την εθνογραφία, την παιδαγωγική, την ανατομία, τη φυσιολογία, την ψυχολογία, τη φιλοσοφία, τη θεολογία. Η ιστορία του φιλοσοφικού στοχασμού περιστρέφεται κατά πολύ γύρω από τα βασικά προβλήματα της προέλευσης, της φύσης, της ουσίας και του προορισμού του ανθρώπου. Η θεμελίωση οποιασδήποτε ηθικής προϋποθέτει στη βάση της μια ανθρωπολογία. Η φιλοσοφική αντίληψη θεωρεί τον άνθρωπο ως κέντρο και ανώτερο σκοπό του σύμπαντος και της δημιουργίας στα πλαίσια της αρχής ...

Καρποί πεκάν (Φωτ.: www.nutfruit.org) Σημαντικές αποδόσεις καλλιεργητικές και οικονομικές μπορεί να προσφέρει το πεκάν, αυτός ο σχετικά άγνωστος καρπός για την Ελλάδα. Πρόκειται για σχετικά εύκολη καλλιέργεια, που όμως απαιτεί υπομονή, γιατί τα δέντρα φτάνουν σε πλήρη ανάπτυξη στα 10 χρόνια.  Ανθεκτική, προσοδοφόρα καλλιέργεια, χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες είναι αυτή του πεκάν, ενός ξηρού καρπού που μοιάζει με καρύδι, άγνωστου στο ευρύ κοινό. Πρόκειται στην ουσία για ένα είδος καρυδιού που καλλιεργείται κατά κόρον στις ΗΠΑ και εμφανίζεται σποραδικά στην Ελλάδα την τελευταία δεκαπενταετία. Επειδή ακριβώς είναι λίγοι οι Έλληνες καλλιεργητές, οι ανάγκες της αγοράς καλύπτονται στο μεγαλύτερο μέρος τους από εισαγωγές. Ο καρπός του πεκάν μπορεί να καταναλωθεί νωπός αλλά και ως ξηρός καρπός, ενώ τα έλαια που εξάγονται από αυτό μπορούν ...

«Εὖ τό σῶμα ἔχειν καί τήν ψυχήν» (Κλεόβουλος) Ο πρώτος μας εκείνος περίπατος με τον Γεροστάθη μας ενθουσίασε. Εκτός από τις όμορφες ιστορίες και τις σοφές παρατηρήσεις του μας εντυπωσίασε πολύ το ακούραστο περπάτημά του και η σωματική του ευλυγισία, που θύμιζε παλικάρι εικοσιπεντάχρονο και όχι ηλικιωμένο άνθρωπο, που σίγουρα είχε περάσει τα εβδομήντα. Την επόμενη φορά που συναντηθήκαμε μαζί του, ο συμμαθητής μας, ο Κώστας, με μια ερώτησή του εξέφρασε την απορία και τον θαυμασμό όλων μας: - Πώς έχετε τόσο νεανική αντοχή και περπάτημα; Εκείνος γέλασε κι απάντησε με μια ερώτηση: - Σας αρέσει η υγεία; - Φυσικά, απαντήσαμε όλοι μ΄ ένα στόμα. Κι ο Θάνος συνέχισε: - Όταν αρρωσταίνουμε πρέπει να μένουμε στο κρεβάτι. Χάνουμε τους φίλους και το παιχνίδι και μας υποχρεώνουν ...